DOMINGO II DE PASCUA

            Os evanxeos, como hoxe o de Xoán, fálannos da alegría dos discípulos de Xesús cando van facendo, individual e comunitariamente, a experiencia de Xesús resucitado. Dinos Xoán, por exemplo, que, ó veren ó Señor, os discípulos se alegraron.

            A nós, que vivimos bastantes séculos despois de Cristo, pásanos algo semellante ó que lle aconteceu ó apóstolo Tomé. Desexariamos, como el tamén o desexaba, ter probas e experiencias directas e tanxíbeis de que Xesús seguía e segue a vivir trala súa morte na cruz.

            Mais se os discípulos de Xesús creron porque, como se nos di, “viron”, a nosa crenza en Xesús resucitado terá que basearse, non na nosa “visión”, senón na nosa “fe”. Trátase dunha fe que ten os seus alicerces no testemuño dos primeiros discípulos de Xesús. En calquera caso, podemos dicir tamén que, como compensación de non termos esa “visión”, que si tiveron as primeiras testemuñas de Xesús, podemos en cambio sentir en nós a alegría das palabras que dalgunha maneira dirixe Xesús tamén a todos nós: “Benia os que creron sen veren!”.

            O episodio de hoxe relacionado co apóstolo Tomé cóntao só Xoán entre os evanxelistas. Pero é que, ademais, o mesmo Xoán nos di que houbo “moitos outros signos” que fixo Xesús entre os seus discípulos, despois de resucitado, que el mesmo non nos conta. De modo que eses moitos signos que para un xornalista dos nosos días terían un enorme interese, a Xoán non lle parece doer moito non contalos.

            Xoán e con el os demais discípulos de Xesús saben ben que o importante e decisivo é o encontro con Xesús. Co Xesús de antes e de despois da resurrección. E para encontrármonos con Xesús e adherírmonos a el abonda un par de experiencias fondas e íntimas con el. Os evanxelistas non son xornalistas, senón transmisores dalgunhas desas fondas experiencias que tiveron con Xesús.

            Por iso Xoán, pensando seguramente nas persoas que non participaron inmediata e directamente nesas experiencias, preséntanos a escena de Tomé. Tomé lémbrame un pouco, aínda que sexa como digo só un pouco, a parábola conmovedora de Xesús sobre o fillo pródigo (ou, segundo algunha vez comentei, sobre o “Pai bondadoso”). Xesús fálanos nesa parábola da bondade a toda proba de Deus, de seu Pai e Pai noso tamén. Cando volve seu fillo despois de moito estalo esperando seu pai, este apértao con agarimo sen rifarlle nin botarlle en cara a súa mala conduta. Do mesmo xeito, é agora Xesús quen se comporta, no mesmo senso, amorosamente condescendente co seu apóstolo. Acepta sen reparos as condicións que Tomé puxera para crer nel: ver directamente as furas dos cravos nas súas mans e comprobar amodo e directamente que el é verdadeiramente o Xesús co que convivira, e non unha pantasma.

            Os encontros con Deus están sempre cheos de paz, de alegría, de perdón xeneroso e de xestos moi humanos. É esta atmosfera a que Xoán recrea no seu relato da aparición de Xesús no medio dos seus discípulos, cando eles estaban cheos de medo e de precaucións trala morte ignominiosa do seu Mestre.

            A primeiro saúdo de Xesús quere xa romper con medos, posibles acusacións mutuas ou desencontros no seo do grupo dos discípulos. “Paz convosco”. Tamén no seu encontro posterior oito días despois, xa con Tomé entre eles, repetirá Xesús o mesmo saúdo: “Paz convosco”.  Xesús aporta sempre paz, consolo e moitos azos para vivir, pois El mesmo é a Vida e como tal ten el que mostrarse. Dálles, ademais, o mellor que lles pode dar: o Espírito Santo. “Recibide o Espírito Santo”. É dicir, o mesmo Espírito que moveu, consolou e guiou a Xesús durante toda a súa vida.

            Foi así como se foi formando a súa Igrexa ata nós, aínda que isto ocorrese a través de moitas deficiencias históricas. Por iso certos xestos, actitudes ou palabras do papa Francisco non deixan de chamarnos tanto a atención. Por que? Porque quizais nos queren facer máis directamente presente o modo como se comportaba Xesús coa xente do seu tempo.

            ¿Qué lle pasou a Tomé para pasar tan rapidamente dunha actitude de autodefensa ante os seus compañeiros a outra completamente distinta na que se derruba ante o Xesús que lle permite a Tomé que realice con el as probas que xulgue máis axeitadas para crer na súa resurrección?

            A resposta a esta pregunta coido que é importante porque nos afecta tamén a nós, que podemos atoparnos máis dunha vez en loita interna entre a nosa crenza tradicional na resurrección e as dúbidas que se nos presentan en relación con ela.

            Coido que canto máis teñamos en conta a infinita grandeza de Deus a tódolos niveis, tanto máis doado nos será crer. Porque as cousas de Deus son sempre grandiosas, inimaxinables. Tanto en poder como en bondade. El non é unha cousa máis ou unha persoa máis coa que nos encontramos na vida, por moito que as poidamos estimar ou apreciar. El é absolutamente infinito en todo. De aquí provén o gran misterio das cousas feitas por el, da materia, da vida, do noso interior e de mil outras cousas máis que nos admiran. É misterioso o nacer, o vivir, o morrer e, por suposto, o resucitar.

            Tomé fixo a experiencia de Xesús resucitado, e con esa experiencia fixo tamén a experiencia de que el tamén vai poder resucitar. E isto enche a súa alma de alegría, de confianza e de fonda paz. Tódalas probas que Tomé tiña pensado realizar co Xesús supostamente resucitado caen agora por terra como xoguetes de rapaces pequenos ante a grandeza, que se lle presenta directamente diante del: a presenza dun Xesús poderoso e bondadoso. Poderoso, porque é xa señor da morte, vencida por el, e entrañablemente bondadoso porque ten a condescendencia de se ocupar de Tomé e dos seus problemas coma se non existise no mundo ningunha outra persoa da que Xesús se houbese de ocupar.

            Por iso, Tomé non podía dicir outra cousa máis có que dixo: “Meu Señor e meu Deus!!”. Con isto está dito todo.

DOMINGO DE PASCUA DE RESURRECCIÓN

            O ano litúrxico vainos levando, pouco a pouco, polas diversas experiencias cristiás da nosa fe. Vainos poñendo en contacto co Xesús que nace coma nós, aínda que moito máis pobremente, no Nadal. Na Coresma preparabámonos para sentirmos con Xesús as súas tentacións, as súas renuncias e a súa vida adulta de anuncio da boa nova a tódalas persoas, de maneira especial ós máis necesitados e marxinados. E, agora, nestes días pasados viviamos con dor e compaixón os padecementos e a morte de Xesús.

            Mais tamén sabiamos que tras este aparente fracaso da súa vida, deste afundirse o sol no horizonte e na noite, ía acontecer un novo rexurdimento. Un aparecer de Xesús resucitado, que non morrerá xa máis. Xesús converteuse así nun sol radiante, que non volverá ter máis solpores. Xoán cóntanos hoxe no evanxeo que a Magdalena foi ó sepulcro moi cedo, “cando aínda era escuro”. Cousa que podemos entender tamén simbolicamente. A Magdalena, e con ela todos nós, camiñamos ou corremos cara á Luz do Resucitado, porque a escuridade non nos vai. Somos todos como bolboretas inquedas que, sen podérense resistir, voan cara á luz nunha noite escura.

            Non hai cousa que máis queiramos cá luz e a vida. E isto querémolo, ademais, para sempre, sen que endexamais rematen. Deus puxo esta querenza no noso corazón e coa resurrección do seu Fillo e irmán noso, esta nosa fonda querenza atopa xustamente o que busca. A luz e a vida aquí e agora e máis alá da morte están así en boas e seguras mans. Porque Xesús resucitou e se converteu en “Señor” de todo.

            Este é o significado da Resurrección. Xesús e con el a humanidade toda estamos destinados, máis alá das nosas particulares mortes, a vivirmos para sempre. Morreremos, si, pero para non volvermos experimentar nunca máis angustias mortais. A nosa morte coincidirá co comezo dun novo e definitivo vivir para sempre. De modo que a vida nunca rompe consigo, pois sucederase a si mesma, aínda que dunha forma incomparabelmente máis viva. Por iso, os primeiros cristiáns loaban a Deus, ó celebraren a Resurrección, cantando “aleluia”, como tamén fixemos nós despois da Primeira Lectura. Pois “aleluia” quere dicir xustamente iso: “loado sexa Deus”.

            “Loado sexa Deus” pola súa incomparábel grandeza, polos seus grandes plans sobre nós. Deus sempre fai as cousas á súa gran maneira. Porque os pequenos ou grandes padecementos da nosa vida son en definitiva pouca cousa en comparanza co grandioso destino que nos espera.

            Por iso debería ser a alegría o sentimento normal e estábel na vivencia da nosa fe. Desta nosa fe, que ten os seus alicerces principais no acontecemento pascual da Resurrección do Señor. O domingo de Resurrección é o modelo do que copian tódolos domingos do ano litúrxico. Pois “domingo” quere dicir, como ben sabemos, o día do “Señor”, é dicir, do que “domina” sobre todo. “Señor” en latín dise “Dominus”. Coa súa resurrección converteuse, polo tanto, Xesús en “Señor” de toda a creación, de todo canto existiu, existe e existirá.

            En Xesús, o “Señor”, ten firme alicerce a nosa confianza, pois El é o noso poderoso irmán maior. Desta súa Resurrección provén, pois, a nosa alegría. Como repite a liturxia pascual: “Este é o día que fixo o Señor. Alegrémonos e relouquemos nel”. Da súa resurrección derívase a nosa resurrección. E esta é tamén, en último termo, a razón do dito popular de estar alegre “como unhas pascuas”...

            Agora ben, se os discípulos creron porque “viron”, a nosa crenza en Xesús resucitado terá que basearse na nosa “fe”, non na nosa “visión”. Trátase dunha fe que, pola súa parte, está baseada no testemuño dos apóstolos e da igrexa que nace con eles. Pero, pola nosa parte, podemos dicir tamén que, como compensación de non termos nós gozado daquela forte experiencia dos discípulos de Xesús, podemos en cambio sentir a alegría das palabras que dalgunha maneira nos dirixe Xesús a todos nós: “Benia os que creron sen veren!”.

            É importante tamén ter presente que a alegría que sentiron os discípulos pola resurrección de Xesús non era unha alegría intimista ou particular, que cada un deles en certo modo gardaría para si mesmo, para o seu propio consolo individual. Non. Era unha alegría comunitaria, compartida. Da mesma maneira que Xesús non se pechara endexamais en si mesmo, senón que vivira sempre para os demais, facéndonos partícipes incluso da súa resurrección, os seus discípulos non podían proceder doutra forma. En consecuencia, estaban intensamente pendentes dos problemas e das necesidades dos demais. Pois a todos viña dirixida a grandiosa mensaxe de Xesús: a de sermos todos, xunto con el, fillos dun mesmo Pai e destinados, máis alá dos límites da nosa existencia particular, a unha resurrección definitiva.

            Agora ben, todo isto ten aplicación non só a nós, os que formalmente nos confesamos cristiáns, senón á humanidade toda, porque en Xesús resucitado quixo e decidiu Deus Pai dar vida para sempre, máis alá da morte, a todos. Os cristiáns estamos así chamados a encher o mundo enteiro da esperanza de vida que nos vén de Xesús.

            Isto é o que fixeron cantos tiveron a experiencia inmediata de Xesús resucitado. En primeiro lugar as mulleres, que foron moi cedo a visitar o sepulcro do Señor. Volven axiña para anunciarlles ós apóstolos a resurrección do Señor. O mesmo fan os diversos apóstolos e discípulos comunicándose mutuamente as diversas aparicións ou experiencias que van tendo de Xesús resucitado.

            Ó longo dos tempos e dos séculos, fomos nós recibindo tamén, a través do anuncio do evanxeo, esta grande e boa nova da resurrección de Xesús e, consecuentemente, da resurrección que nos espera tamén a todos nós.

            Por iso os que recibimos esta grande nova temos que anunciala coa nosa palabra e co noso comportamento a cantos non oíron falar dela ou quizais incluso non son capaces de crer nela por ser precisamente a resurrección algo tan incríbel e marabilloso. Pois a resurrección ten que ser necesariamente algo moi grandioso precisamente por provir directamente do infinito poder e amor de Deus. E Deus é sempre meirande ca canto poidamos imaxinar del.

Domingo de Ramos

-      Inda que a celebración de hoxe é longa, non debemos deixar a ocasión para tentar entendela, e deste xeito gozar de canto estamos a celebrar. Comezabamos fóra, cousa que é excepcional na estrutura das celebracións da Eucaristía. E faciámolo así para marcar ben o sentido do que estes días imos celebrar os que nos chamamos seguidores de Xesús (para nós non son as festas de primavera, senón as celebracións centrais da fe que compartimos e celebramos ao longo de todo o ano): o camiño que vai da acollida á Pascua, pasando pola Cea do amor e o servizo, e a Cruz do sufrimento e o fracaso. E que mellor que expresalo cunha procesión que mostre que nos poñemos en camiño!. Ramos e palmas son sinais de que estamos dispostos a acoller e facer desta acollida sinal do que quere ser a nosa vida cotiá.

-        Un segundo aspecto a ter en conta hoxe é a proclamación da Paixón. Unha vez máis este relato achéganos á persoa de Xesús en toda a súa humanidade. Encarnouse para ser un de nós, dos nosos! A súa non foi unha simulación nin unha recreación a modo humano, senón a que asumiu a nosa condición humana, “pasando por un de tantos”. Un de tantos homes e mulleres que teñen sufrido –sofren tamén hoxe– incomprensión, inxustizas, desenganos, abuso, engano... canto hoxe temos escoitado nesta lectura é un situarnos cara a cara con todas as persoas que no noso mundo, aparentemente tan avanzado e tecnolóxico, vense reducidas a cousas, números ou obxectos cos que se xoga segundo os intereses de quen corresponda, facéndolles perder todo o sentido de dignidade e humanidade que Deus puxo en nós.

-        E a terceira idea que quizais nos poida axudar a entender mellor o sentido desta Semana que hoxe comezamos, á que chamamos Santa, é que toda a celebración está formulada para ser vivida, celebrada e realizado de xeito comunitario. Non vén cadaquén ao seu, vimos xuntos para celebrar xuntos. Porque a fe é un agasallo que Deus nos ten concedido para celebralo cos demais. Por iso é pulo, esforzo e comuñón. Que desde ela saibamos vivir estes días como experiencia do misterio da vida que todos estamos chamados a protexer.

LECTURAS

IV DOMINGO DE CORESMA  -   CICLO B

Primeira Lectura    2 Crón 36, 14-16. 19-23

LECTURA DO LIBRO SEGUNDO DAS CRÓNICAS

A ira e a misericordia do Señor maniféstanse no desterro e liberación do pobo

             Naqueles días, as autoridades de Xudá, os sacerdotes e o pobo obraron inicuamente, imitando as abominacións dos pagáns e profanando o templo que o Señor consagrara en Xerusalén.

            O Señor, Deus de seus pais, mandáballes continuamente mensaxeiros, porque sentía compaixón do seu pobo e da súa morada; pero eles burlábanse dos mensaxeiros de Deus, ríanse das súas palabras e mofábanse dos profetas, ata que a ira do Señor se acendeu sen remedio contra o seu pobo.

            Os caldeos conquistaron Xerusalén, incendiaron o templo, derrubaron a muralla, prenderon lume a todos os seus palacios e esnaquizaron todos os obxectos de valor. Levaron consigo desterrados a Babilonia os superviventes da matanza e foron escravos seus e dos seus descendentes ata o triunfo do reino persa.

            Cumpriuse así o que anunciou o Señor a Xeremías, e a terra gozou do seu descanso sabático todo o tempo que estivo desolada, ata cumprirse setenta anos.

            O ano primeiro de Ciro, rei de Persia, o Señor, para cumprir o que anunciara por medio de Xeremías, moveu a Ciro, rei de Persia, a promulgar de palabra e por escrito en todo o seu reino:

            ‑"Ciro, rei de Persia, decreta: O Señor, Deus do ceo, entregoume todos os reinos da terra e encargoume construír un templo en Xerusalén de Xudá. todos os dese pobo que viven entre nós poden volver. E que o Señor, seu Deus, estea con eles".

 Palabra do Señor                              R/. Grazas a Deus

SALMO RESPONSORIAL     Sal 136, 1-2. 3. 4-5. 6

R/. (6a): Que se apegue a miña lingua ao padal, se deixo de pensar en ti.

Á beira dos ríos de Babilonia

sentabamos a chorar,

con saudades de Sión.

Nos salgueiros das ribeiras

penduramos as cítolas.

Alí os que nos desterraran

pedíannos palabras de cantares,

os nosos verdugos, himnos alegres:

"Cantádenos cántigas de Sión".

Como cantar un canto do Señor

estando en terra allea?

Se me esquecese de ti, Xerusalén,

que seque a miña man dereita.

Que se apegue a miña lingua ao padal,

se deixo de pensar en ti,

se non poño a Xerusalén

por riba de toda ledicia.

Segunda Lectura    Ef 2, 4-10

LECTURA DA CARTA DO APÓSTOLO SAN PAULO AOS EFESIOS

Os que morrestes ao pecado, fostes salvados pola graza

 

            Irmáns:

            Deus, que é farturento en misericordia, polo grande amor que nos amosou cando estabamos nós mortos polos nosos pecados, fíxonos revivir con Cristo (salváronvos por pura benquerenza) e resucitounos con El e con El fíxonos sentar no ceo en Cristo Xesús, para mostrarlles aos séculos vindeiros a desbordante riqueza da súa graza, manifesta na bondade que tivo connosco en Cristo Xesús.

            Porque vos salvaron por graza, mediante a fe; e isto non vén de vós: é don de Deus; e non vén das obras, para que ninguén se poida gabar.

            Somos, logo, feitura del, creados en Cristo Xesús para facer obras boas nas que Deus dispuxo de antemán que camiñemos.

Palabra do Señor                              R/. Grazas a Deus

VERSÍCULO    Xn 3, 16

De tal xeito amou Deus o mundo,

que lle deu o seu Fillo Unixénito;

quen cre nel, ten vida eterna.

 

Evanxeo    Xn 3, 14-21

LECTURA DO SANTO EVANXEO SEGUNDO XOÁN

Mandou Deus ao seu Fillo para que, por mediación del, se salve o mundo

 

            Naquel tempo, díxolle Xesús a N

icodemo:

            - Como Moisés alzou a serpente no deserto, así debe ser alzado o Fillo do Home, para que todo o que cre nel, teña vida eterna.

            Pois de tal xeito amou Deus o mundo, que lle deu o seu Fillo Unixénito, para que todo o que cre nel non se perda, senón que teña vida eterna.

            Non mandou Deus o Fillo ao mundo para que xulgue o mundo, senón para que por el se salve o mundo. O que cre nel, non é xulgado; mais o que non cre, xa está xulgado, porque non creu no Fillo Unixénito de Deus.

            Nisto consiste o xuízo: en que, vindo a luz ao mundo, os homes escolleron a tebra en vez da luz, pois as súas obras eran ruíns. Pois todo o que fai o mal odia a luz e non vén cara á luz, para que non o delaten as súas obras.

            Polo contrario, o que obra a verdade vén cara á luz, para que se vexan as súas obras pois están feitas como Deus quere.

Palabra do Señor                              R/. Loámoste, Cristo

Comentario

Babilonia era o desterro, a separación, o fracaso como pobo disposto a non deixarse vencer pola influencia de canto facía que as persoas non fosen importantes, senón medios aos que aproveitar para sacarlles proveito. E nada mellor que sometelas, reducilas polo medo e a violencia ao que dispuxeran os que mandaban. Isto supúxolle a Israel volver coller o camiño do exilio, do desmembramento coma pobo, da pobreza e do sometemento. Inda que pasaron anos, hoxe, podemos dicir, que van aparecendo novas “Babilonias” que tamén pretenden someternos, dominarnos, facer de nós monicreques manipulables ao antollo das súas propias decisións. As babilonias de hoxe vannos quitando as ilusións, a confianza, o sorriso e a foza da palabra dada para introducir criterios de rendibilidade, e visións puramente en perspectiva económica -canto poida sacar de aquí– das persoas. Temos un número de identificación que vai solapando o noso nome e a nosa identidade. Péchannos en cifras ou en estatísticas. Pero non importa porque os que gañan, os de sempre, sacarán tallada disto. E os que quedan nas beiras –os descartes, como di o papa Francisco– son peóns necesarios que teñen que inmolarse para que as cifras cadren, os balances se publiquen e as palabras saian da boca dos poderosos de maneira engaiolante e sen ningún tipo de mala conciencia. O que vale son os resultados, mellor, os bos resultados. Inda que estes sexan a custa da dignidade e o recoñecemento das persoas, de todas aquelas ás que só se recorre cando veñan as eleccións e hai que xustificar un gran número de papeletas nas urnas. Israel, cando se deu conta do seu erro, tivo conciencia de que non podía quedar quedo, había que moverse e actuar. Non bastaba coa nostalxia de sentar na ribeira do río lembrando con morriña a súa terra. Na persoa de Ciro reflíctese o cambio de actitudes e a toma de conciencia para poñer un punto e aparte no que foi, para apostar polo que será, o que vai ser. Como a eles, tamén a palabra de Deus invítanos, neste tempo de coresma, a cada un/ha e nós a cambiar o rumbo, a ser protagonistas comunitarios de tódalas cousas que entre todos/as é posible realizar. O individualismo non leva a ningures, o traballo en común devolve as esperanzas e a dignidade que outros/as intentaron sacarnos. Poñámonos logo en camiño.

A farturenta misericordia da que fala Paulo na carta aos efesios, ha ser para nós pulo que nos faga mobilizarnos e superar a paralización na que tantas veces camiñamos. En Cristo ábrensenos unha visión e unha acción novas e profundas. Novidade e profundidade que supoñen un actuar limpo, sen medias verdades, sen agochar o que nos fai humanos e cheos de erros, sen pretender vendernos como se foramos inmaculados e sen tacha. Esta novidade que nos ofrece Cristo o que fai é humanizarnos, sen crernos os novos deuses, ou os novos salvadores. Sós non iremos nunca moi lonxe, coa verdade e en comunidade, si que poderemos camiñar acadando avances e logros de humanización, de felicidade e de salvación. Ser feitura de Deus é unha esixencia, un compromiso que pide de nós non converter a fe en algo accesorio, en rutina, en costume ou divertimento. A fe ha ser raíz desde onde abordar problemas e tratar de atopar en unión solucións desde a escoita plural de todos, aínda que non sexan dos “nosos”. Porque o seguimento de Xesús, foi, é e será un camiño que temos que percorrer sen cansar ata conseguir o maior dos bens: o ben común; que nós chamamos plenitude, resurrección e vida. Por aí han camiñar as nosas vidas, preocupándonos mais de acoller, acompañar e buscar puntos de unión que de xulgar, condenar e ter sempre a palabra na boca antes de escoitar o que a outra persoa está a dicir. Xesús foi mestre neste camiño. A coresma quere ser medio para volver a El logo de ternos apartado. Aproveitémolo!

LECTURAS

III DOMINGO DE CORESMA  -  CICLO B

Primeira Lectura     Ex 20, 1-17

LECTURA DO LIBRO DO ÉXODO

A lei foi dada por medio de Moisés  (Xn 1, 17)

 

            Naqueles días, o Señor pronunciou estas palabras:

            ‑ "Eu son o Señor, teu Deus, que te saquei da terra de Exipto, da condición de escravitude.

            Non terás xunto comigo outros deuses.

            Non farás para ti imaxes nin figura ningunha do que hai enriba no ceo, nin abaixo na terra, nin nas augas de debaixo da terra.

            Non te prostrarás diante delas nin as adorarás, pois eu, o Señor, teu Deus, son un Deus celoso.

            No caso dos que me aborrecen, eu castigo os pecados dos pais nos fillos, nos netos e nos bisnetos.

            Pero no caso dos que me aman e gardan os meus preceptos, eu mostro misericordia por todas as xeracións.

            Non pronunciarás en van o nome do Señor, teu Deus, pois o Señor non deixa sen castigo ao que pronuncia en van o seu nome.

            Pensa no día do sábado, para o faceres día santo.

            Traballarás seis días na semana, e neles farás a túa tarefa.

            Pero o día sétimo é sábado, dedicado ao Señor, teu Deus. Nel non farás traballo ningún, nin ti, nin o teu fillo, nin a túa filla, nin o teu servo, nin a túa serva, nin o teu gando, nin o forasteiro que habite nas túas cidades.

            Porque o Señor fixo en seis días o ceo, a terra, o mar e todo o que hai neles, e no sétimo día descansou.

            Por iso mesmo bendiciu o Señor o día do sábado e declarouno día santo.

            Honra a teu pai e a túa nai, para que a túa vida sexa longa na terra que o Señor, teu Deus, che dá.

            Non matarás.

            Non cometerás adulterio.

            Non roubarás.

            Non darás un testemuño falso contra o teu próximo.

            Non cobizarás a casa do teu próximo: nin a súa muller, nin o seu escravo, nin a súa escrava, nin o seu boi, nin o seu asno, nin nada de canto é seu".

                        Palabra do Señor                             R/. Grazas a Deus

  

SALMO RESPONSORIAL     Sal 18, 8. 9. 10. 11

R/. (Xn 6, 68c): Señor, ti tes palabras de vida eterna.

A lei do Señor é perfecta:

reconforta a alma;

a declaración do Señor é firme:

fai sabio ao inxenuo;

Os mandatos do Señor son rectos:

aledan o corazón;

o precepto do Señor é limpo:

ilumina os ollos;

A vontade do Señor é pura:

permanece por sempre;

as decisións do Señor son verdadeiras:

enteiramente xustas.

Son máis cobizables có ouro

máis có metal precioso;

son máis doces có mel,

máis có zume da antera.

Segunda Lectura     1 Cor 1, 22-25

LECTURA DA PRIMEIRA CARTA DO APÓSTOLO SAN PAULO AOS CORINTIOS

Predicamos a Cristo crucificado, escándalo para os homes, pero sabedoría para os chamados por Deus

            Irmáns:

            Os xudeus piden signos e os gregos buscan a sabedoría; pero nós predicamos un Cristo crucificado: e isto para os xudeus é un escándalo e para os pagáns  unha loucura.

            Pero para os chamados, tanto xudeus coma gregos, el é Cristo, marabilla do poder e da sabedoría de Deus.

            Porque a loucura de Deus é máis sabia ca toda a sabedoría dos homes e a debilidade de Deus é máis forte ca toda a fortaleza dos homes.

 Palabra do Señor                             R/. Grazas a Deus

VERSÍCULO           Xn 3, 16

De tal xeito amou Deus o mundo,

que lle deu o seu Fillo Unixénito;

quen cre nel, ten vida eterna.

Evanxeo     Xn 2, 13-25

LECTURA DO SANTO EVANXEO SEGUNDO XOÁN

Destruíde este templo e en tres días heino restablecer

 

            Estaba a chegar a Pascua dos xudeus e subiu Xesús a Xerusalén. Atopou no templo os que vendían bois, ovellas e pombas e mais os cambiadores, sentados; vai el e, facendo un vergallo con cordas de xunco, botounos a todos fóra do templo e as ovellas e os bois tamén; guindou cos cartos e virou as mesas dos cambiadores; e aos que vendían as pombas, díxolles:

            ‑ Arredádeme de aquí estas cousas, non fagades da casa do meu Pai unha casa de negocio.

            Lembráronse os seus discípulos de que estaba escrito: "O celo da túa casa devórame".

            Pero replicáronlle os xudeus:

            ‑ Que sinal nos mostras, para faceres estes feitos?

            Respondeulles Xesús:

            ‑ Derrubade este templo e erguereino en tres días.

            Retrucáronlle os xudeus:

            ‑ Corenta e seis anos levou edificar este templo e halo erguer ti en tres días?

            Pero el dicíao referíndose ao templo do seu corpo. Cando se ergueu de entre os mortos, lembraron os seus discípulos o que dixera e creron na Escritura e no dito de Xesús.

            Estando Xesús en Xerusalén pola festa da Pascua, moitos creron nel, vendo os signos que facía. Pero, pola súa parte, Xesús non se fiaba deles, porque os coñecía a todos.

            Non precisaba de que ninguén lle dese informacións de ninguén, que ben coñecía el o que había no home.

 Palabra do Señor                             R/. Loámoste, Cristo

Reflexión

O texto do libro do Éxodo destaca, poñéndoa en boca de Deus Pai, a estreita relación que o une co seu pobo. Ambos os dous forman unha unión de identidade que nada nin ninguén pode romper. Se nos paramos a pensar un pouco en relación co noso bautismo, tamén este nos incorpora, de xeito idéntico a Deus. A crismación na fronte e no peito non son máis que expresión desta unión de raíz entre o crente e a Igrexa desde a súa incorporación ao proxecto de Xesús. O bautismo tamén posibilita que cada un/ha de nós deixe atrás o Exipto da escravitude, da corrupción e da falta de liberdade, pasando a ser, para cantos nos chamamos os seus seguidores, a pertenza á Igrexa unha experiencia de liberación que vai facéndonos tomar conciencia de quen somos e cara onde imos: cara esa terra, non física nin espazo temporal, que nos achega á plenitude que Deus, en Xesús, nos ten ofrecido. Un ofrecemento que recolle nese libro que se vai abrindo para cada un/ha de nós e que chamamos as dez palabras a través das que se vai manifestando o proxecto de Deus para con nós. Nel móstrase que desde e para El todas as vidas teñen a mesma dignidade e o mesmo valor, sen que sexa necesario presentar, para que se valoren e respecten, movementos bancarios e papeis de posuír grandes propiedades. Queiramos ou non crelo, a fe iguálanos ante un mesmo Pai liberador a quen chamamos Deus.

De aí que non sintamos vergoña nin medo ao cantar e proclamar que as súas palabras son palabras non para que se esquezan e as leve o vento; senón palabras de esperanza, de proxecto, de plenitude e novidade. Non se esgotan nin se fan vellas co paso do tempo, porque son palabras dirixidas e propostas -non impostas-, desde o amor, o respecto e a dignidade compartida co noso ser a súa imaxe. Son palabras que moven corazóns e persoas á conversión, á renovación e ao cambio de actitudes e comportamentos. Non son palabras para escoitar e esquecer, senón palabras para vivir.

E nelas está o verdadeiro escándalo, pois afirman que é o amor, a solidariedade, a preocupación polo outro/a, a capacidade de poñerse no lugar de quen tes enfronte o que move o actuar dos crentes, o que pode cambiar os nosos corazóns. E diante dunha sociedade que busca inimigos, a Palabra de Deus rompe con esta lóxica do enfrontamento para invitarnos, propoñernos, camiñar na lóxica da escoita, a acollida e a xenerosidade. Isto convértese en verdadeiro escándalo nun mundo cheo de intereses e que só busca gañar a calquera prezo. E claro, esta non é a lóxica na que invita a camiñar Xesús. Por iso Paulo denuncia este gran escándalo para aqueles que non cren: que este xeito de facer as cousas, e de sentirse gratificados por facelas así, é posible. E nesta sabedoría a fe non é negocio nin especulación –cousa que indigna a Xesús– senón oferta de salvación e encontro de fraternidade na busca do común, do que une, do que esperta en nós verdadeira solidariedade. Avancemos logo por este camiño ao longo deste tempo de coresma, porque ao final non está o desencanto, senón a plenitude.

SANTA TERESA DE JESÚS. DE CEPEDA Y AHUMADA

Estamos a celebrar o quinto centenario de Santa Tereixa de Xesús, de Cepeda y Ahumada, unha muller extraordinaria tanto para Igrexa como para a sociedade, pola súa calidade humana, espiritual e literaria, e vimos un artigo que nos chamou a atención sobre ela, titulado: “El verdadero retrato”,  que compartimos con vostedes.

De la santa abulense Teresa de Jesús nos han llegado dos tipologías de retratos: unos literarios y otros pictóricos o escultóricos. En el aspecto literario, podríamos considerar el que nos ofrece la Madre María de San José, Priora del Carmelo de Sevilla, o el que nos ofrece el jesuita padre Francisco de Ribera, ambos bien conocedores de la santa.

Voy a resaltar hoy el retrato de la Madre María de San José, que asistió a varias poses de la santa, cuando era pintada por Fray Juan de la Miseria:

«Era esta santa de mediana estatura, antes grande que pequeña. Tuvo en su mocedad fama de muy hermosa y hasta su última edad mostraba serlo. Era su rostro no nada común, sino extraordinario, y de suerte que no se puede decir redondo ni aguileño. Los tercios de él iguales, la frente ancha e igual y muy hermosa; las cejas de color rubio oscuro con poca semejanza de negro, anchas y algo arqueadas».

«Los ojos negros, vivos y redondos, no muy grandes, mas muy bien puestos; la nariz, redonda y en derecho de los lagrimales para arriba, disminuida hasta igualar con las cejas, formando un apacible entrecejo, la punta redonda y un poco inclinada para abajo; las ventanas arqueaditas y pequeñas, y toda ella muy desviada del rostro».

«Mal se puede con la pluma pintar la perfección que en todo tenía: la boca de muy buen tamaño. El labio de arriba delgado y derecho; el de abajo, grueso y un poco caído, de muy linda gracia y color. Y así la tenía en el rostro, que, con ser ya de edad y muchas enfermedades, daba gran contento mirarla y oírla, porque era muy apacible y graciosa en todas sus palabras y acciones. Era gruesa más que flaca, y en todo bien proporcionada; tenía muy lindas manos, aunque pequeñas». (Madre María de San José, Libro de las Recreaciones)

¡Cuán fea y legañosa me habéis pintado!

Como retrato pintado, resaltaré el que pintó el padre Fray Juan de la Miseria, en 1576. Fue este religioso un carmelita napolitano, formado en el arte de la pintura en el seguimiento de Claudio Coello. Espíritu visionario y errabundo, probó vida consagrada con los franciscanos descalzos, para, al fin, recalar en el Carmelo.

Santa Teresa lo descubrió en Madrid, en casa de doña Leonor de Mascareñas. Muchos sufrimientos hubo de vencer la santa, para posar y dejarse pintar por el fraile. Nos lo refleja así el padre Gracián en sus Escolias: «Estando en Sevilla, impuse a la Madre una mortificación, que fue de las que más sintió, que fue mandarla retratar. Lo sintió mucho, que aún yo tuve lástima de lo que padeció, porque también el modo fue muy desabrido, que mandé con mucho rigor que obedeciese a todo lo que Fray Juan de la Miseria le mandase, y sin querer oír otra razón ni réplica alguna, me ausenté. Y el Fray Juan de la Miseria no era tan buen retratador ni de primor y cortesano como otros.

Y porque entraba allá adentro a pintar, venía bien que la retratase. Y, teniendo aparejados sus colores y su lienzo, la llamó. Y él teñía obediencia de que lo hiciese lo mejor que supiese y ella que le obedeciese. Y así, sin mirar más primores, le mandaba ponerse el rostro en el semblante que quería, riñendo con ella, si tantico se reía o meneaba el rostro. Otra vez, tomábale él mismo la cara con sus manos y volvíala a la luz que le daba más gusto, su-friendo el estar mucho tiempo sin menear la cabeza con las incomodidades que el otro tenía por comodidades para su pintura».

El retrato del Carmelo sevillano lleva la paloma del Espíritu Santo en el ángulo superior izquierdo, con la siguiente flámula sobre el halo de la cabeza: Misericordias Domini in eternum cantabo (cantaré eternamente las misericordias del Señor). Al lado izquierdo, tres cartelas superpuestas: 1. B.W. Teresa de Jesús. 2. Anno suae aetatis 61. Anno salutis 1576, secundo mensis Iunii. 3. «Este retrato fue sacado de la Madre Teresa de 1HS, fundadora de las descalzas carmelitas. Pinctólo Fray Juan de la Miseria, año de 1576».

Las carmelitas prefieren el retrato que perteneció a la familia Ahumada.

Agustín Hevia Ballina,

LECTIO

DOMINGO III CORESMA

 (Ciclo B: 8 de marzo 2015)

            O misterio da personalidade de Xesús amósase en que sempre ou case sempre é desconcertante. Se estamos acostumados a velo como cheo de amor e agarimo coas persoas e coas cousas, a escena de hoxe co vergallo ou látego na man parece que non casa ben con todo isto.

            Mais dado que de Xesús con razón temos que supoñer que debe estar ben ó tanto de quen é seu Pai e de como é el, teremos en consecuencia que estar moi atentos cando nos fala sobre el. Como fillo especialísimo que é do seu Pai, ese Fillo proclamado polo Pai unha e outra vez como o “benquerido”, ten que estar moi ben informado de como é a casa de seu Pai Deus.

            Polo que se nos di no evanxeo de hoxe, nin seu Pai é un “negociante”, nin a casa de seu Pai é tampouco unha casa de “negocios”. Nin Deus nin a súa morada poden ter nada que ver con ganancias, con intereses ou con cousas que se mercan baseándose nos propios haberes ou poderes. “Non fagades da casa do meu Pai unha casa de negocios”, bérralles Xesús ós asustados vendedores e cambistas. Na casa de seu Pai non se está por méritos propios nin á busca de medras particulares. A casa de seu Pai é simplemente a casa onde se vive agradecido a familiaridade con Deus, onde se aprende fraternidade e igualdade entre todos.

            Por iso, propiamente, a casa de Deus non é casa ningunha, senón esa relación filial fonda que se ten con El e que crea fraternidade entre todos, esteamos onde esteamos ou fagamos o que fagamos. É verdade que no templo de Xerusalén se practicaban ritos de sacrificios de animais, bois, ovellas, pombas, etc. e que para iso se precisaban persoas que se ocupasen tamén destas cousas. Pero Xesús non quere que estes materiais e estas actividades de tipo exterior acaben ó final por afogar e distorsionar o que máis importa: o amor a Deus Pai e ós máis necesitados. E nisto non fai Xesús máis que continuar coa denuncia que xa antes del fixeran moitos profetas en relación cos cultos baleiros e puramente exteriores que se realizaban no templo. Cousa que por certo, como ben sabedes, non deixa de estar hoxe en día tamén na mente do actual papa Francisco cos seus intentos de reforma da curia vaticana.

            Naturalmente, todo isto era tamén nos tempos de Xesús un asunto complicado e delicado, porque aquí se xogaban moitos intereses das clases dirixentes, relixiosas e políticas. De feito, Xesús aludirá algunha vez con suficiente claridade a este problema cando nunha determinada ocasión, tal como sabemos por outras pasaxes dos Evanxeos, se parou a conversar tranquilamente cunha muller afectada por problemas persoais e con dúbidas sobre se a súa fe era a verdadeira ou non. Refírome a aquela fermosa escena na que Xesús, cansado e con sede, lle pide de beber a unha muller samaritana que vai co seu caldeiro a sacar auga do pozo. Naquela conversa con Xesús hai, sen dúbida, fonduras moito maiores que as do pozo. Ela séntese sorprendida polo feito de que Xesús a atenda con tanta delicadeza e amor, xuntándose como se xuntaban nela varios feitos dos que cada un deles semellaba ser xa razón suficiente para non atendela como de feito a atendería Xesús. Era unha muller (por tanto, culturalmente discriminada), pobre, e para máis inri non xudía, pertencente ademais a outra relixión distinta da dos xudeus. Por iso, ó longo da súa conversa, atreverase ela a manifestarlle a Xesús as súas dúbidas sobre a propia fe, comentándolle a Xesús: “Os nosos pais adoraron a Deus neste monte [a samaritana refírese ó monte sagrado do seu pobo, o Garizim] e vós [é dicir, os xudeus] dicides que é en Xerusalén onde hai que adorar...”.

            É unha consulta moi importante, porque aquí a muller estalle a preguntar en realidade a Xesús (aínda que ela non o saiba) onde ten el (Xesús) a súa casa. Porque, claro, o templo do verdadeiro Deus, a verdadeira casa de Deus, é tamén a casa do seu Fillo, a casa de Xesús. E Xesús, naturalmente, terá que saber moito destas cousas.

            Cal é a resposta de Xesús a esta cuestión que, se lle preocupaba á samaritana hai vinte séculos, continúa a ser hoxe actual nun mundo tan interrelacionado coma o noso? A resposta que lle dá Xesús é a seguinte: “Mira, muller, nin o teu templo nin o noso van ser dende agora en adiante a casa de Deus”. Dito coas palabras do Evanxeo de Xoán: “Faime caso, muller: chega a hora en que nin neste monte [é dicir, o dos samaritanos] nin no de Xerusalén adoraredes ó Pai ... Chega a hora –é xa agora- na que os verdadeiros adoradores adorarán o Pai en espírito e verdade, pois eses son os adoradores que procura o Pai”. Como vedes, Xesús non pretende varrer para a súa casa xudea...

            A resposta que lle dá, pois, Xesús á Samaritana é a de que a verdadeira casa de Deus é aquela onde hai espírito e verdade. É dicir, onde queira que haxa sinceridade, boa conciencia, humildade, amor, xustiza, rectitude de miras, etc. etc., alí está o Pai Deus. Polo tanto, a casa de Deus é unha casa moito meirande có templo de Xerusalén ou calquera sinagoga, mesquita, igrexa, etc. etc.

            Onde está a casa, o templo de Deus? Non onde haxa egoísmos, particularismos excluíntes, dogmatismos e cousas semellantes. Xesús diranos incluso que todos e cada un de nós somos os verdadeiros “templos” de Deus e que o Espírito Santo habita en nós, se nos mantemos en comuñón con el na fe, no amor ó Pai e a tódalas persoas. Que onde queira que nos reunamos dous ou tres no seu nome, alí esta el no medio de nós... O verdadeiro templo de Deus son os humildes, os sinxelos, os perseguidos, os tratados inxustamente pola sociedade. Xesús identifícase con eles, como ben sabemos por moitas pasaxes do Evanxeo. E se Xesús está alí, con eles, entón o Pai Deus está alí tamén con Xesús e con eles. Eles son a súa casa.          

            Onde está a casa, o templo de Deus Pai? Agora pódenos servir, unha vez máis, o P. Seixas, falando da súa estancia na República Dominicana, antes de vir para Vigo: “Eu procuraba facer actos un pouco rechamantes para educar. Por exemplo, nas reunións de xente, cando viñan doutras partes, abríalles a casa parroquial para que vivisen nela e ocupábana toda, pero había un cuarto moi importante, o dedicado ó bispo, que era a habitación máis grande e a mellor posta. Unha vez chamei o cociñeiro que tiña, de raza india, e mandeille preparar o cuarto do bispo. E acórdome que entre a xente que viñera había un da cidade veciña, Dajabón, que era moi negro, limpabotas de oficio, collino e díxenlle, aquí tes a túa habitación: ó vela quedouse un pouco abraiado e díxenlle:  Mira, este é o cuarto do bispo, que para nós é a representación de Cristo, pero ti representas para min a Cristo máis co bispo, porque ti representas unha raza explotada e oprimida, que é a raza de Cristo, así que ti estarás aquí con todo o dereito. E na mesa tamén ocupou o lugar e usou os cubertos do bispo. O cociñeiro andaba dicindo: non saio do meu asombro...”.

            Cal é a casa do Pai Deus? Quizais saibamos agora algo máis sobre o tema. Pidámoslle, pois, a Deus Pai, por medio de Xesús, que nos axude a darnos conta de cal é a verdadeira casa súa e que nos bote, aínda que sexa a vergallazos, dos falsos templos dos nosos egoísmos e intereses particulares.

Lecturas

II DOMINGO DE CORESMA   -  CICLO B

  

Primeira Lectura    Xén 22, 1-2. 9a. 10-13. 15-18

LECTURA DO LIBRO DA XÉNESE

Sacrificio do noso patriarca Abrahán

 

            Naqueles días, Deus puxo a proba a Abrahán, chamándoo:

            ‑ "Abrahán!"

            El respondeu:

            - "Aquí estou".

            Deus mandoulle:

            ‑ "Colle o teu fillo, o único que tes e que tanto queres, Isaac, e vaite ao país de Moriah. Alí ofrecerasmo en sacrificio, no cimo dunha das montañas que eu che mostrarei".

            Chegados ao lugar que Deus dixera, tendeu a man e agarrou o coitelo para sacrificar o seu fillo.

            Mais o anxo do Señor chamou desde o ceo:

            ‑ "Abrahán! Abrahán!"

            El respondeu:

            ‑ "Aquí estou".

            O anxo dixo:

            ‑ "Non poñas a man no rapaz nin lle fagas mal ningún. Agora dei comprobado que tes temor de Deus, pois non me negaches o teu fillo, o único que tes".

            Abrahán ergueu os ollos e viu un carneiro atrapado nunha silveira polos cornos. Botou man del e ofreceuno  en sacrificio, no posto do seu fillo.

            O anxo do Señor chamou a Abrahán outra vez desde o ceo:

            ‑ "Xúroche por min mesmo ‑ palabra do Señor ‑ que por faceres isto e non me negares o teu fillo, o único que tes, bendicireite e farei crecer os teus descendentes coma as estrelas do ceo e as areas do mar. Os teus descendentes herdarán as cidades dos inimigos. todos os pobos da terra terán bendición na túa descendencia, por me ter ti obedecido".

  Palabra do Señor                             R/. Grazas a Deus

SALMO RESPONSORIAL      Sal 115, 10 e 15. 16-17. 18-19

R/. (Sal 114, 9): Camiñarei na presenza do Señor, na terra da vida.

Eu tiña fe mesmo cando dicía:

"Que desventurado son!"

É preciosa aos ollos do Señor

a morte dos seus amigos.

Señor, eu son o teu servo,

servo teu e fillo da túa serva:

ti rompiches as miñas cadeas!

Ofrecereiche un sacrificios de loanza,

invocando o teu nome, Señor.

Cumprirei os meus votos ao Señor,

á vista de todo o seu pobo,

nos adros da casa do Señor,

no medio de ti, Xerusalén,

Segunda Lectura    Rm 8, 31b-34

LECTURA DA CARTA DO APÓSTOLO SAN PAULO AOS ROMANOS

Deus non escatimou a entrega do seu propio Fillo

 

            Irmáns:

            Se Deus está connosco, quen contra nós? Aquel que non aforrou a seu propio Fillo, senón que o entregou por todos nós, como non nos vai regalar todo xunto con El?

            Quen acusará aos escolleitos de Deus?: Non é Deus o perdoador? Quen os vai condenar? Cristo Xesús, o que morreu, mellor, o que resucitou, o que está á dereita de Deus e que intercede por nós?

Palabra do Señor                             R/. Grazas a Deus

VERSÍCULO

Oíuse a voz do Pai, que dicía desde a resplandecente nube:

Este é o meu Fillo benquerido: escoitádeo.

Evanxeo     Mc 9, 2-10

LECTURA DO SANTO EVANXEO SEGUNDO MARCOS

Este é o meu Fillo benquerido

 

            Naquel tempo, levou Xesús consigo a Pedro, a Santiago e a Xoán, e subiu con eles sós a un monte alto.

            Alí transfigurouse diante deles; e os seus vestidos viráron­se resplandecentes, brancos coma ningún bataneiro do mundo os podería branquexar.

            E aparecéuselles Elías e mais Moisés, que estaban a falar con Xesús.

            Pedro colleu a palabra e díxolle a Xesús:

            ‑ Mestre, que bo sería ficarmos aquí! Imos facer tres tendas: Unha para ti, outra para Moisés e outra para Elías

            El non sabía o que dicía, de tan asustados que estaban.

            E formouse unha nube que os cubriu; e dende a nube deixouse oír unha voz:

            ‑ Este é o meu Fillo benquerido; escoitádeo.

            E de súpeto, mirando arredor, xa non viron a ninguén, senón a Xesús só onda eles.

            Cando baixaban do monte, Xesús encargoulles que non contasen nada do que viran, ata que o Fillo do Home resucitase de entre os mortos.

            Eles gardaron a cousa en segredo, pero preguntábanse entre si que sería aquilo de "resucitar de entre os mortos".

 Palabra do Señor                             R/. Loámoste, Cristo

Reflexión

·       A figura de Abrahán e o suficientemente significativa como para que dela saquemos o que ben poderían ser actitudes desde as que confrontar a nosa vida. Nel percibimos a súa capacidade de responder -mesmo a unha esixencia tan grande como é a entrega do seu fillo-, á confianza que Deus puxera nel. O seu aquí estou é significativo dun xeito de estar e entender a vida. Unha resposta que non busca xustificación ou escusas, senón que medra e se desenvolve na confianza. Unha confianza que sabe non se vai ver rota nin pola insensibilidade nin pola indiferenza. El confía en Deus -mesmo nunha situación extrema-, e Deus sabe entender e valorar esa confianza de Abrahán. Unha confianza que supón poñelo no límite do que é unha resposta humana ante a decisión radical que ha tomar: renunciar a quen é parte de si mesmo, carne da súa carne, o seu fillo. Con dor; pero non con desconfianza, Abrahán dá un paso cara adiante, a pesares do que iso lle supoña. Pode parecer que Deus é un sádico que goza coa dor daqueles que o confesan e o seguen; todo o contrario: o que se quere mostrar é como cando temos que tomar decisións importantes, esenciais na nosa vida, os valores, os principios, o saber distinguir que cousas son secundarias e cales fundamentais é básico. Que é o que nos guía e enche e que é aquilo do que, por un ben maior, podemos, inda que nos doa, entregalo. Nesta situación atópase Abrahán, e con el moitos como “Abrahán” que no mundo de hoxe loitan e poñen o mellor de si ao servizo do sentido dunha vida que se vai desenvolvendo en proxectos e ilusións que non se quedan no recuncho do beneficio propio, senón que serven para abrir camiño de esperanza e dignidade a tantas persoas ás que con esa renuncia ao propio, supoñen xustiza e amor, recoñecemento, para quen ve pisados os seus dereitos, a súa humanidade.

·        No xeito de responder de Abrahán móstrase tamén cal é o camiño que queda por diante. Porque as cousas non son nin para o momento nin para un día. Inda que vivimos na cultura do efémero, non é este -non pode selo-, o que marque canto queremos ser e facer coa nosa vida. Nun momento cultural como é este noso, no que para moita xente é difícil darlle continuidade ás cousas que fan, o que os leva a conectar e desconectar, sen continuidade nin coherencia co que fai, na Palabra de Deus que hoxe vimos de escoitar, atopamos unha resposta –que non ten por que ser única- para non deixarnos vencer polo “presentismo” nin pola forza única e exclusiva dos afectos. Crer ofrécenos unha posibilidade de racionalidade diante da opción, suxerinte -non podemos negalo-, da afectividade á que moitas veces lle falta a perspectiva da globalidade. Isto evita converter nun absoluto o que só é un paso ao longo do proceso. Por iso diciamos con convicción:”camiñarei na presenza do Señor”. Unha presenza que non nos quita nin as dificultades nin os problemas; pero si que nos dá a forza de non sabérmonos solos, e de ofrecernos un horizonte de plenitude cara ao que nos invita a camiñar. E entendemos logo por que, desde a realización deste camiño, Paulo fainos as preguntas que apuntan a que deamos, persoalmente, resposta desde o que son os alicerces (valores, principios, esixencias...) da nosa vida. Se confiamos en Deus, se imos descubrindo que El vai acompañando as nosas decisións e alentándonos cando estas non son as máis acertadas, entenderemos a razón da Encarnación.O Deus que nos quere e terma de nós, faise un igual e presente entre nós. Xa non hai nin distancia nin separación:está. Non nos dá de costas.A vida do crente é logo unha invitación a facela cristocéntrica, é dicir, a poñer a Cristo no centro daquelas decisión desde as que queremos orientar e dar sentido a nosa vida.

·        Canto vimos dicindo ata o de agora fai que entendamos moito mellor o Evanxeo que acabamos de proclamar. Mellor, que entendamos a reacción de Xesús ante a pretensión dos que estaban ao seu lado de desconectar das dificultades, problemas e tensións que cada día temos que vivir nas nosas familias, nas parroquias, nos traballos... no mundo do que formamos parte. Non podemos escapar de todas estas situacións, ao contrario, a fe invítanos, úrxenos a facerlle fronte, e a non deixar que elas acaben impoñéndose e reducíndonos a ser simples “suxeitos pasivos” do que pasa ao noso redor; ou das decisións que outros toman por nós, como se foramos simples peóns de xadrez que nos moven ao seu antollo. Xesús faille unha chamada de atención aos discípulos, e neles a todos/as nós, para que non deixemos que nos ceguen as cousas efémeras que moitas veces nos fan crer nunha realidade que non é máis ca pura ficción. Que non nos asusten os problemas, ao contrario, busquemos facerlles fronte para que non sexan outros os que tomen as decisións por nós e se aproveiten da nosa inxenuidade.

LECTURAS

I DOMINGO DE CORESMA  -  CICLO B

  

Primeira Lectura      Xen 9, 8-15

LECTURA DO LIBRO DA XÉNESE

Alianza de Deus con Noé liberado das augas do diluvio

            Deus díxolle aínda a Noé e mais a seus fillos:

            ‑ "Vou establecer a  miña alianza convosco e cos vosos descendentes, con todos os animais que están convosco, os paxaros, os gandos e as feras todas do monte, cantos saíron da arca e agora viven na terra.

            Fago convosco esta alianza: Endexamais será outra vez destruída vida ningunha polas augas do diluvio; non haberá outro diluvio que estrague a terra".

            E Deus engadiu:

            ‑ "Este será o sinal da alianza que eu fago convosco e con todos os seres vivos que vos fan compaña, para todos os tempos: Poño o meu arco nas nubes, sinal da miña alianza coa terra. Cando amoree nubes sobre a terra e apareza o arco nelas, lembrarei a miña alianza convosco e con todos os seres vivos, e non haberá máis augas de diluvio que destrúan a vida.

 Palabra do Señor                             R/. Grazas a Deus

SALMO RESPONSORIAL           Sal 24, 4bc-5ab. 6-7bc. 8-9

R/. (cf. 10): Os camiños do Señor son todos misericordia e lealdade,

                        para os que gardan a súa alianza.

Amósame, Señor, os teus camiños,

ensíname os teus sendeiros,

diríxeme na túa verdade, apréndeme,

que ti es o meu Deus salvador.

Lémbrate, Señor, da túa compaixón e da túa misericordia,

pois existen desde sempre.

Acórdate de min segundo a túa misericordia,

pola túa bondade, Señor.

O Señor é bo e recto:

por iso lles ensina o camiño aos pecadores;

El dirixe na xustiza os humildes,

e amósalles o seu camiño aos pobres.

Segunda Lectura     1 Pe 3, 18-22

LECTURA DA PRIMEIRA CARTA DO APÓSTOLO SAN PEDRO

Agora salvouvos o bautismo

            Benqueridos irmáns:

            Cristo morreu unha vez polos vosos pecados,

o xusto polos pecadores, para vos achegar a Deus;

sufriu a morte na carne, pero recibiu vida no espírito.

            Foi daquela cando lles foi proclamar a salvación

mesmo aos espíritos encadeados, que foran rebeldes,

cando, nos tempos de Noé,

Deus, cheo de paciencia,

estábaos agardando, mentres se construía a arca;

dentro dela, uns poucos,

en total oito persoas,

salváronse pola auga;

esta auga simbolizaba o bautismo que vos salva a vós,

non por ser unha limpeza do corpo lixoso,

senón por ser o compromiso con Deus dunha conciencia honrada,

pola mediación de Xesús Cristo resucitado,

que subiu ao ceo e está á dereita de Deus,

despois que se lle someteron os anxos, os poderes e as forzas.

 Palabra do Señor                             R/. Grazas a Deus

VERSÍCULO    Mt 4, 4b

O home non vive só de pan,

senón de toda palabra que procede da boca de Deus.

Evanxeo      Mc 1, 12-15

LECTURA DO SANTO EVANXEO SEGUNDO MARCOS

Era tentado por Satán e os anxos servíano

            Naquel tempo, o Espírito encamiñou a Xesús ao deserto. Alí permaneceu corenta días, alí o tentou Satán; vivía entre as feras, e servíano os anxos.

            Cando prenderon a Xoán, marchou Xesús a Galilea a anunciar a Boa Nova de Deus, dicindo:

            ‑ O tempo está cumprido, e chega o Reino de Deus; convertédevos, e crede na Boa Nova.

 Palabra do Señor                             R/. Loámoste, Cristo

REFLEXIÓN

*       Ter a oportunidade de dedicarnos un tempo para revisar as nosas actitudes e comportamentos, á vez que sentimos a forza e a axuda da comunidade para non sentírmonos solos neste camiño de ir deixando atrás o que sabemos que non só non fixemos ben, senón que ten ferido aos que tiñamos máis á nosa beira, é unha experiencia de graza e de verdadeira comuñón eclesial. Todos no mesmo barco e co rumbo en dirección ao bo porto que é a Pascua. Si, no mesmo barco, pero cada un nun compartimento distinto, porque non somos masa, senón persoas que, tendo un mesmo rumbo, imos concretando ese rumbo en opcións, vivencias, formas de actuar e decisións distintas. A grandeza da fe que compartimos non nos fai nen@s dirixidos a facer canto fan tod@s, senón persoas libres que acertan ou se equivocan ao tomar con responsabilidade o que queren ser ou facer. A fe, fronte ao que moitos pensan e din, non é ser grea que non sae do rumbo marcado, senón que é experiencia de pluralidade, diferenza e liberdade. Desde elas hoxe, o Señor, preséntase ofrecéndonos a salvación que somos chamad@s a acoller. Non sen pensar e ao chou, senón de maneira persoal, libre e responsable, sabendo que acollemos e por que acollemos. Deus non nos deixa solos, é verdade, pero somos nós os que temos que acoller o seu chamado. O acordo con Noé, non é un acordo sen esixencias, senón que pide unha decisión pola nosa parte na que mostremos que queremos, que estamos dispostos a deixarnos agarimar pola tenrura de quen fai de nós sempre dignidade e acollida.

*       Pero non han ser dignidade e acollida a calquera prezo, senón que a invitación lévanos a descubrilas a través da nosa maneira de facer as cousas, de tratar ás persoas, de non deixarnos levar polo engano, a mentira e a intolerancia. Deixar que Deus se faga presente na nosa vida supón que tamén nós estamos dispostos a facerlle un oco nela; a vivir sabendo que El está, a permitir que a luz do que son os seus guieiros vaia iluminando cada paso do noso camiño. E como ben di o salmo van avanzando desde a misericordia e mais a lealdade. Sabendo que non vivimos no mellor dos mundos, sendo conscientes de que coa ansia de poder, de dominar e machucar ao outro non imos polos seus camiños, senón que retrocedemos. Deixemos logo que a misericordia sexa non só unha palabra aprendida, e convertámola nun xeito de achegarnos aos demais, de curar corazóns feridos polo noso orgullo e as nosas palabras, para ser unha experiencia de encontro, alegría e de acollida de corazón de quen nos necesite. Se ás grandes palabras, e a misericordia si que o é, non lle poñemos imaxe, actitude e feitos, acaban baleirándose e sendo algo inútil. Non permitamos que nos pase con esta!.

*        Neste sentido os cristiáns temos un símbolo que expresa moi ben canto vimos dicindo no canto da coresma e da misericordia que Deus neste tempo volve a ofrecernos. Estamos a falar do bautismo. Contra o que ás veces pensamos, non é nin un rito nin un costume, senón a incorporación, froito da decisión libre e consciente, de querer ser do grupo dos seguidores de Xesús –no caso dos pequenos, son os pais e os padriños os que asumen esta decisión por eles, o que os obriga a pensar ben se queren ou non bautizar o nen@, xa que deben ser os primeiros mestres e exemplos da vida cristiá para aqueles que presentan á Igrexa para seren bautizad@s- e de estar dispostos a facer o camiño da vida desde as pegadas que El foi deixando e que recolleron no evanxeo os que o acompañaron. O bautismo, entón, é decisións libre, non comportamento cultural nin tradición. Os cristiáns non necesitamos ser moitos, o que necesitamos é ser boas persoas; facendo da bondade a resposta ao proxecto de salvación ao que nos chama Xesús. A coresma non é tampouco rito nin costume, senón un momento para que revisemos como estamos a responder a esta decisión de querer ser seguidores. O seguimento non se fai a distancia, senón coa vida de cada día, sabendo que o horizonte final non pode ser outro que a esperanza de resucitar con El, para estar na plenitude da súa compaña. Aquí está a salvación da que Pedro nos falaba ao dicir que o bautismo nos incorpora a este proceso que temos que ir desenvolvendo ata chegar onda El.

*        E como non sempre estamos nin dispostos nin preparados para facer este camiño, a coresma quere ser momento de conversión e experiencia de superación de frustracións e desilusións, para ir deixando que volvan xermolar as follas que traen a savia renovadora dunha vida que superou a dureza do inverno para deixarse acoller pola forza da primavera que sempre nos ofrece Xesús en forma de perdón, acollida e misericordia.

LECTIO

I DOMINGO DE CORESMA 

(Ciclo B: 22. II. 2015)

            Hai catro días, o mércores de cinza, empezabamos o tempo da Coresma. Un nome, o de “Coresma”, que ten que ver, como ben sabedes, cos “corenta” días de xaxún que, segundo nos contan os evanxelistas, pasou Xesús no deserto despois de ser bautizado por Xoán o Bautista. Os entendidos nestas cousas dinnos que o dos “corenta” días non hai que entendelo literalmente. É só un número simbólico de “plenitude”, que vén significar neste caso algo así como se dixésemos: “Xesús foi tentado sempre”. Como tamén sempre somos tentados todos nós. O relato de hoxe de Marcos sobre as tentacións de Xesús é moi parco, se o comparamos cos relatos que nos fan Lucas ou Mateo. Marcos conténtase aquí con despachar con catro frases (exactamente trinta palabras en grego) as tentacións de Xesús, sen aducir, como fan os outros, moitos máis detalles. Polos outros evanxelistas sabemos que Xesús foi tentado polo prestixio, polo poder, pola fama e cousas semellantes, para dese modo, segundo lle suxería o mal espírito, instaurar o reino de amor e fraternidade que Deus Pai quería e quere para todos nós.

            En calquera caso, é unha constante na vida de Xesús ese seu alternar ou pendular entre, por unha banda, estar consigo mesmo e con Deus Pai e, por outra, a súa intensa relación de amor, fraternidade e contacto con tódalas persoas que se achegaban a el, para comunicarlles a “boa nova” do Pai.

            O tempo de Coresma está máis en relación co primeiro (é dicir, coa soidade consigo mesmo e con Deus): Xesús sabe vivir só (no “deserto”, como refire Marcos), aínda que alí estea fondamente confortado pola presenza vivida do seu Pai que sempre está con el; sabe renunciar a moitas cousas que constituían para bastantes do seu tempo (e tamén do noso) o seu principal desexo e aspiración; sabe ollar con limpeza e abraio cara á natureza (“vivía entre as feras”, dinos Marcos), percibindo nela tamén a man do seu Pai creador de todo.

            Todo isto practicouno Xesús durante toda a súa vida (que é, como digo, o que quere dicir o dos “corenta días”) e se polas multitudes que se amoreaban arredor del durante o día non o podía facer, tempo había aínda de noite para poder mergullarse con agarimo agradecido no colo do seu Pai Deus e falar con El.

            Por iso o tempo de Coresma é unha chamada litúrxica da Igrexa a todos para que saibamos tamén, como Xesús, atopar tempo (de día ou de noite) para dialogar con nós mesmos, cos acontecementos e feitos que nos rodean e, a través de todo isto, co Deus Pai que nos quere e con cantas persoas entren en contacto con nós.

            A expresión que utiliza Marcos ó dicirnos que o Espírito “encamiñou” a Xesús ó deserto é, tamén segundo os entendidos, unha expresión forte: algo así como “empuxou”, “forzou”. Unha expresión –dinnos eles- “enérxica e vehemente”. Boa falta nos faría a nós un espírito así de “forte”, pois ás veces nin somos sequera capaces de despegarnos un chisco da tele ou doutros entretementos semellantes.

            Pero así como Xesús non consideraba o  “deserto” como o seu estado natural, como o seu hábitat –nisto certamente diferenciábase moito Xesús de Xoán Bautista-, así tamén, no noso caso, a nosa soidade con Deus, as nosas renuncias, as nosas penitencias coresmais non deberían ter outro sentido senón o de converternos en instrumentos vivos e operativos no servizo a Deus Pai, confraternizando deste xeito con tódolos seus fillos e irmáns nosos. Dinos Marcos que, despois de superar as tentacións e despois tamén de que os poderosos deste mundo lle pechasen a boca a Xoán Bautista encadeándoo no cárcere, foi cando empezou Xesús a anunciar o Reino de Deus, a Boa Nova.

            Non son, desde logo, partidario de considerar o tempo de Coresma como un tempo triste, un tempo de xa non poder pasalo ben coma no Antroido, cando a xente que aínda dispón dalgúns aforros pode quizais ver algún día na mesa lacón con grelos, para empezar, e despois filloas, orellas ou ricas lambetadas. E dígoo non por isto, senón porque tamén na igrexa houbo dende hai algún tempo cambios na secular liturxia coresmal. Por exemplo, o normal agora é que non se diga xa en ningures no Mércores da Cinza a fórmula máis antiga coa que nos colocaban antes a cinza na cabeza e dicíndonos: “Lémbrate de que es po e en po te has converter”. A mensaxe é agora moito máis alegre e, desde logo, moito máis cristiá: “Convértete e cre no Evanxeo”, é dicir, na boa, na alegra noticia. Cal é esa boa nova? Pois nada máis e nada menos que a boa, a alegre nova de Xesús mesmo, é dicir, de que Deus está connosco, de que Deus nos quere coma a fillos del que somos e de que calquera persoa que estea ó meu lado (ou lonxe de min) é irmán meu... Xa sabemos que o papa Francisco se atreveu por fin a poñer a “alegría” como centro do evanxeo, da boa e alegre nova.

            Por iso, pola miña parte, prefiro empregar a palabra tradicional galega de “Antroido” (ou “Entroido”), e non a de “Carnaval”, porque “Antroido” ten que ver coa “entrada” na Coresma. Non hai polo tanto un “corte” ou separación entre o Antroido e a Coresma. O Antroido non é máis cá porta aberta, alegre e festeira, á alegría que nos trae o evanxeo de Xesús. Por iso a cinza do comezo da Coresma vai acompañada, moi acertadamente, desa nova fórmula, “Convértete e cre no evanxeo”, é dicir, na alegre nova de Xesús.

            Claro que para que esta alegría da Coresma sexa como debe ser ten que poder incluír nela a alegría de cantos se senten no mundo discriminados: sen poder comer o que precisan, sen poder dispoñer de bens que a outros lles sobran, etc. Porque a mensaxe coresmal “Convértete e cre no Evanxeo” leva consigo tomar conciencia viva e práctica de que, se todos somos fillos de Deus e irmáns de Xesús, ninguén debería ter motivo para acusarme de que non me comporto con el como un verdadeiro irmán.

            Esta é, pois, a fermosa tarefa deste tempo coresmal que acabamos de comezar. Pidámoslle ó Espírito de Deus que nos empuxe, “enerxicamente” como a Xesús, ó “deserto” da nosa conversión a Deus Pai e á visión de todos como verdadeiros irmáns nosos.