LECTIO

DOMINGO XXII T. O.

(Ano B: 30 de agosto 2015)

          

            Coa fin na que estamos do mes habitual de vacacións remata para moita xente o tempo de descanso, intentando concentrar ánimos e forzas nestas últimas horas para a xa próxima volta ó traballo. Nós ímonos concentrar tamén hoxe, en certa medida, nalgúns puntos ou temas importantes do evanxeo de hoxe nos que convén sempre profundar máis e máis para acadarmos así que o vigor e a forza da palabra de Deus, que se nos amosa en Xesús, mova eficazmente as nosas vidas.

            Son temas en principio teoricamente ben coñecidos, mais non podemos permitir que o seu ben sabido coñecemento derive en perda do seu permanente valor. Son os profetas e os renovadores das relixións os que se esforzaron con teima e ousadía ó longo dos tempos na renovación e actualización do que podemos chamar o centro ou a cerna da nosa relación con Deus. Xesús é neste sentido para nós, no que el di e no que el fai, a definitiva e derradeira palabra que Deus dirixe ó mundo. Unha palabra que se presenta en Xesús como o “camiño”, a “verdade” e a “vida”.

            Pois ben. No texto do evanxeo de Marcos de hoxe volve aparecer a acostumada resistencia de fariseos e outros á visión da nosa relación con Deus como ancorada no corazón, no interior das persoas e non nas prácticas rituais ou simplemente legais, ligadas a costumes ou tradicións. Niso pecaban entón os que se opuñan á mensaxe limpa, diáfana e cordial de Xesús e pecamos ou podemos pecar tamén hoxe nós a pesar de tantos séculos transcorridos desde o tempo de Xesús.

            Marcos detense na descrición dalgunhas desas prácticas, case obsesivas, que os contrincantes de Xesús realizaban seguramente con gran satisfacción, crendo que dese modo se convertían nas máis observantes e relixiosas persoas que pensar se pode: lavando por exemplo mans e xerros con moito coidadiño, sen ocupárense nin un minuto en lavar ben por dentro e por fóra o máis importante que un leva consigo, o corazón. Quero dicir, o interior, aquela agachada fonte nosa, de cada un de nós, de onde procede a bondade ou a maldade de cada quen.

            Os opositores de Xesús non pensaban máis ca en mantérense fieis á “tradición dos devanceiros”. Agora ben, postos a falar de devanceiros, Xesús lémbralles aquí a un profeta ó que xa puxera, ata certo punto, como guieiro e modelo da súa propia actitude no mesmo comezo da súa actividade pública misioneira. Trátase naturalmente de cando Xesús botou entón man do seguinte texto do profeta Isaías: “O Espírito do Señor está sobre min porque El foi quen me unxiu para proclamarlles a Boa Nova ós pobres. Mandoume para lles anunciar a liberación ós secuestrados e a vista ós cegos, para lles dar liberdade ós asoballados e proclamar o ano de graza do Señor”. E tras lerlles este texto do profeta, limítase a comunicarlles ós seus abraiados oíntes: “Hoxe cúmprese diante de vós esta pasaxe da Escritura”.

            É dicir, no programa relixioso de Xesús, non entran (a non ser nun moi segundo plano) mandados ou preceptos concretos, legais, ligados a aqueles ritos e prácticas ós que se aferran os fariseos legalistas. O que pretende Xesús é a transformación do corazón, do interior das persoas, que é a fonte de onde xorden as boas ou malas obras. Obras ou prácticas que non teñen nada ou case nada que ver cos ritos externos e exteriores cos que os fariseos pensan encher a súa carteira de méritos para acadar así a salvación.

            Porque o que para Xesús é decisivo é entrar ou non no camiño da xustiza, do amor, da atención a pobres e necesitados, da liberación de calquera tipo de asoballamento das persoas. Todo, como vedes, na liña do texto de Isaías que el adopta como lema da súa relación e actuación coa xente. Onde queda aquilo que os fariseos consideraban como o verdadeiro centro de todo verdadeiro comportamento relixioso?

            Que isto que comento non é unha vella historia de hai vinte séculos, da que non precisamos xa lembrarnos, demóstrao o feito de que nos nosos días se vexa obrigado aínda a referirse a estas cousas o noso papa Francisco cando nos di por exemplo: “Cando a predicación é fiel ó evanxeo, maniféstase con claridade a centralidade dalgunhas verdades e queda claro que a predicación moral cristiá non é unha ética estoica. É máis ca unha ascese. Non é unha simple filosofía práctica nin un catálogo de pecados e erros. O evanxeo convida ante todo a responder ó Deus amante que nos salva, recoñecéndoo nos demais e saíndo de nós mesmos para buscarmos o ben de todos. Este convite non se debe ensombrecer en ningunha circunstancia! Todas as virtudes están ao servizo desta resposta de amor. Se ese convite non brilla con forza e atractivo, o edificio moral da Igrexa corre o risco de se converter nun castelo de naipes, e alí está o noso peor perigo. Porque non será propiamente o evanxeo o que se anuncie, senón algúns acentos doutrinais ou morais que proceden de determinadas opcións ideolóxicas”.

            O papa Francisco quere, pois, que loitemos (á maneira de Xesús nos seus encontros cos fariseos) contra esa va autocompracencia de pretender basear a relixión no cumprimento dun suposto “catálogo de pecados e erros” que deixan fóra o principal da mensaxe cristiá.

            E volve aínda insistir nesta idea algo despois neste mesmo escrito seu sobre “A alegría do evanxeo” ó criticar o se aferrar a “estruturas”, “normas” e “costumes” que, unha vez máis, deixan de lado o principal, que consiste no anuncio da paternidade de Deus e da irmandade entre todos. Así nolo di o papa: “Se algo debe inquietarnos santamente e preocupar a nosa conciencia, é que tantos irmáns nosos vivan sen a forza, a luz e o consolo da amizade con Xesús Cristo, sen unha comunidade de fe que os conteña, sen un horizonte de sentido e de vida. Máis có temor a equivocarnos, espero que nos mova o temor a pecharnos nas estruturas que nos dan unha falsa contención, nas normas que nos converten en xuíces implacábeis, nos costumes onde nos sentimos tranquilos mentres fóra hai unha multitude famenta e Xesús nos repite sen se cansar.“Dádelles vós de comer! (Mc 6, 37)”.

            En realidade, no caso de Xesús son as persoas necesitadas, os pobres, os leprosos, etc. os que o obrigaron a non ter medo de se manchar as mans, de se converter a si mesmo en “impuro”. Ese era o mandato que recibira do Pai e que de xeito tan sintético e fermoso nos describe así Santiago na súa carta de hoxe: “A relixión limpa e sen lixo ningún ós ollos de Deus Pai é esta: mirar polos orfos e polas viúvas nas súas coitas e gardarse da contaminación deste mundo”.

            Por aquí van, pois, os tiros e non por outro lado.

CREDO

ORACION DOS FIEIS

Pidámoslle a Deus Pai, que nos conceda o espírito de Xesús, o espírito do evanxeo, dicindo: Escóitanos, Pai.

TODOS: ESCÓITANOS, PAI.

- Concédenos, Pai, sabermos basear a nosa relación contigo, non en normas ou costumes baleiros, senón na práctica da fraternidade.

TODOS: ESCÓITANOS, PAI.

- Ábrenos, Pai, ás necesidades e angustias das persoas e dos pobos, para lles ofrecer o consolo e a axuda que proveñen do evanxeo.

TODOS: ESCÓITANOS, PAI.

- Pedímosche, Pai, que lle concedas a túa graza ó papa Francisco para que poida continuar a iluminar e animar as persoas ó encontro con Xesús nos pobres e necesitados do mundo enteiro.

TODOS: ESCÓITANOS, PAI.

Pregámoscho, Pai, por Xesús Cristo noso Señor. AMÉN.

Manuel Cabada Castro

LECTIO

            Co evanxeo deste domingo rematamos a sostida e importante mensaxe de Xesús aos seus oíntes sobre el como “pan de vida”. Aínda que isto nos teña ocupado durante varios domingos, coido que non deberiamos consideralo tempo perdido.

            Esta mensaxe súa non era doada de aprender, porque afondaba ata as raíces mesmas da mensaxe de Xesús. E estas raíces estaban no feito mesmo da súa persoa, con anterioridade ás cousas que el dicía. Xesús non era só unha persoa que dicía cousas fermosas sobre a fraternidade e o amor, que daba bos consellos ou criticaba as estruturas sociais e relixiosas do seu tempo. O máis importante era el mesmo en persoa, o que el dicía sobre si mesmo.

            Porque Xesús, como ben se decataban os seus oíntes, falaba ademais con autoridade, coa autoridade de quen se sabía a si mesmo como “mandado” por seu Pai Deus para ofrecer vida divina ó mundo enteiro, ás persoas todas, das que el mesmo se consideraba irmán e amigo. Por medio del amosaba así Deus Pai ó mundo o seu amor e a súa entrega para facernos así a todos partícipes da súa propia divindade. Non poderiamos imaxinar un destino máis grandioso para a humanidade ca este que nos ofrece Deus Pai en Xesús: entrar, por así dicilo, no circuíto mesmo da dimensión divina.

            E ¿que mellor maneira para nós de entrarmos nesa dimensión divina có feito mesmo de que Deus se deixase en Xesús comer por nós, entregándose totalmente a nós para nos encher así de vida, de plenitude, de felicidade?

            Mais, como ocorrería se a un lle dixesen que lle tocou o premio máximo da lotería, que non acabaría de crelo, algo así parece que lles ocorreu tamén a “moitos” dos discípulos e oíntes de Xesús, segundo se nos di no evanxeo de hoxe: “¿Quen pode admitir tal cousa?”, comentaba un bo grupo deles.

            Deus fai sempre as cousas á súa maneira, é dicir, de xeito grandioso e inimaxinábel. Ese é o contido central da mensaxe de Xesús en canto persoa que se ofrece totalmente a nós. El ponse totalmente á nosa disposición, impulsando e provocando con esta actitude súa que os verdadeiros discípulos seus procedan pola súa parte cos demais de modo semellante.

            A nosa entrega ós demais ten que ser tamén polo tanto total, xenerosa, aberta. De tal maneira que todos poidan ver en nós persoas que non se pechan en si mesmas, nos seus particulares problemas e necesidades. Só así poderemos facer presente a Deus no mundo con aquela xenerosidade e entrega que se nos manifestou en Xesús.

            Ofrecer e dar vida ós demais da mellor maneira que poidamos. Isto equivale en certo modo –falando metaforicamente-  a deixarse comer polos demais.

            Hai no evanxeo de hoxe unhas palabras de Pedro, en representación dos demais apóstolos que, neste contexto de Xesús anunciándose como “pan de vida”,  me parecen moi expresivas e significativas. Á vista de que a mensaxe de Xesús non acababa de convencer a un bo número de discípulos, que en consecuencia deixaron xa de escoitalo e de seguilo, Xesús pregúntalles ós doce apóstolos se eles tamén o van deixar. É entón cando Pedro responde decontado e co seu habitual ímpeto: “Señor, e onda quen imos ir? Ti tes palabras de vida eterna”.

            É dicir, Pedro, que coma calquera de nós e coma toda persoa humana o que quere é vivir, vivir sempre, ter unha vida eterna, preséntasenos para nós como aquel que fai a verdadeira e xusta elección. El aposta pola vida e, polo tanto, por Xesús. El sabe que Xesús ofrece vida verdadeira, vida plena, vida que non acaba. El sabe que Xesús ten “palabras de vida eterna”.

            Isto responde ó que no fondo desexa Pedro e supoño que tamén, coma min, todos vós. Non cabe polo tanto outra elección.

            Que Deus Pai, do que nos conta aquí Xesús que ninguén pode vir a el, é dicir, a Xesús, “se non llo concede o Pai”, nos dea a todos a graza de optarmos sempre por Xesús e dese xeito a graza tamén de optarmos por entregármonos, coma Xesús, ós demais, irmáns de Xesús e irmáns nosos.

            Como vedes, esta mensaxe cristiá de fraternidade, igualdade e amor, que deben rexer as nosas relacións cos demais, ten que estenderse a calquera circunstancia da nosa vida. Aínda que poida parecer, e con razón, que a carta de hoxe ós Efesios non está moi en liña con todo isto. Pois, tal como oístes, dise nela por exemplo que as mulleres han de estar “sometidas” ós seus maridos e, na mesma liña, que o marido é a “cabeza” da muller. Hoxe en día este modo de falar é dificilmente admisíbel tanto por cristiáns como por non cristiáns.

            Os entendidos nestes temas bíblicos comentan que este tipo de expresións que aparecen nesa carta proceden da filosofía moral daquel tempo, asumida concretamente polo estoicismo e polos propios rabinos xudeus. Trátase polo tanto dun condicionamento cultural ligado a aquela época, que non debe ser considerado como parte integrante da revelación de Xesús.

            En calquera caso, este tipo de expresións están en boa medida superadas xa na mesma carta cando nela se lles di ós maridos cousas coma estas: “Homes, amade as vosas mulleres, como tamén Cristo amou a Igrexa”. Ou tamén: “Os maridos deben amar as súas mulleres coma os seus propios corpos”. Ou incluso se nos di alí: “Serán os dous (home e muller) un só corpo”.

            En definitiva nesta carta vénsenos dicir, se prescindimos das anteriores expresións de orixe circunstancial ou cultural do “sometemento” da muller, que o amor entre home e muller é a concreción a nivel simplemente humano da relación amorosa que ten Cristo coa Igrexa e con toda a humanidade. Unha relación que, como xa dixemos, non é máis cá expresión do amor de Deus ó mundo, á humanidade toda.

            Neste sentido, o amor humano queda revestido, como vedes, na mensaxe cristiá dunha dignidade en certo modo divina. Deámoslle a Deus Pai grazas polo seu amor connosco.

CREDO

ORACIÓN DOS FIEIS

            Invocamos na nosa oración a Deus Pai, dicindo: Escóitanos, Pai.

TODOS: ESCÓITANOS, PAI.

            - Dános, Pai, fe, coma ós apóstolos do teu fillo Xesús, para mantérmonos fieis á súa palabra de vida.

TODOS: ESCÓITANOS, PAI.

            - Concédenos, Pai, espallar entre todos o espírito de irmandade e amor, que é a cerna da mensaxe que nos trae o teu fillo Xesús.

TODOS: ESCÓITANOS, PAI.

            - Fai, Pai, que tódolos pobos e culturas poidan participar desta mensaxe universal de xustiza, paz e mutuo entendemento do evanxeo de Xesús.

TODOS: ESCÓITANOS, PAI.

            Pedímoscho, Pai, por Xesús Cristo noso Señor. Amén.

Manuel Cabada Castro

Reflexión

·       A sabedoría é unha realidade, unha experiencia moito máis profunda que a de ter coñecementos. Por moito que un saiba como se fai unha raíz cadrada, cal é o monte máis alto do mundo ou como se manexa o móbil de última xeración que ten saído ao mercado, iso non supón que sexa sabio ao xeito no que nos invitan os textos da Biblia. A sabedoría non é froito da aprendizaxe intelectual, senón da aprendizaxe humana. Sabia é a persoa que sabe empatizar con quen se ve necesitado; quen ten tempo de calidade para escoitar a quen o necesita; quen camiña na praxe da cordialidade, que sabe poñer sempre o corazón ao dispor de quen o necesite. Vén sendo algo parecido ao que Bieito XVI chamaba na súa encíclica Caritas in veritate “vivir e desenvolver a existencia desde a lóxica do don”, e non na da imposición nin da exhibición da adquisición de coñecementos teóricos e intelectuais. A sabedoría da que Deus nos fala e á que nos invita está na vida, no trato duns cos outros. É desde esta sabedoría desde a que se pode construír a casa na que Deus se fai presente á mesa do pan compartido.

  

·        Na sabedoría da que vimos falando, Deus invítanos a mirar con tino como van sendo os pasos que imos dando día a día. Se son pasos que deixan pegada de fraternidade, ou máis ben son pasos que non deixan rastro porque, inda que aparentemente se mostren como seguros, enriquecidos e superiores, son incapaces de deixar a pegada que vai e fala ao corazón de cada un dos que os queren seguir. Por iso, con Paulo, tamén nós podemos dicir que non andemos de xeito atolado –facendo cousas sen pensar e sen dedicarlle o tempo necesario para que saian ben-. O siso –a sensatez en español- é o que nos vai dando perspectiva das cousas e profundidade á hora de facelas ben. O tempo aproveitado convértese en tempo de calidade, tempo de sabedoría, tempo que paga a pena compartir e desenvolver. Non sexamos, como ben dicía Paulo, irreflexivos, para logo non ter que arrepentirmos do dano feito e da dor e tristura que puxemos no corazón de quen recibiu o o froito da nosa irreflexión. Deixemos logo que nos encha a forza do Espírito, que nos abre sempre horizontes de esperanza e de futuro por construír, deixando atrás a nostalxia de quen non sabe mirar cara adiante para escribir a sabia historia de quen fai que os rostros das persoas sexan sempre recoñecibles e con nome, desterrando o anonimato invisible do noso xeito de facer as cousas.

  

·        E será sempre o pan morno da oración compartida e da acción de grazas –Eucaristía– celebrada o que vai alimentando non os estómagos que nunca se dan cheos, senón os corazóns que queren, as mans que acollen e os pés que son capaces de facer compañía a quen sente que o que lle rodea nin o recoñece como dignidade nin é capaz de mirarlle aos ollos sen sentir a mala conciencia de telo reducido a un frío número nas noticias dos telexornais. O pan que ofrece e do que nos fala Xesús é un pan sempre quente que só El nos pode dar, e que cada domingo nós acollemos e levamos con nós para que, ao atoparnos cos que non estiveron, poidamos compartilo coa nosa solidariedade e a nosa disposición a poñer presenza alentadora onde non hai máis que laio e ausencia. Se queremos vivir para sempre, xa sabemos que o camiño pasa por facer do pan que aquí compartimos e recibimos un pan de encontro e fraternidade. Como quixo e fixo Xesús.

LECTIO

ASUNCIÓN DE MARÍA

(15 agosto 2015)

           Todos queremos vivir sempre e plenamente. Isto lévanos a querermos ser os máis grandes, os máis intelixentes, os máis ricos, os máis poderosos, os máis xenerosos, etc. etc. Recoñezámolo ou non, algo diso agáchase sempre no noso interior, no noso corazón. En principio tampouco ten que ser considerado iso como algo “malo”. Pois en realidade, con esa tendencia cara ó máis alto non facemos senón manifestar a nosa semellanza con Deus e a nosa procedencia de quen o é todo, de quen ten todo o poder e mais tódalas p

erfeccións que podemos maxinar, en grao infinito ademais.

            Sen eses desexos a humanidade deixaría de ser o que é. Se non tivésemos desexos de vivir sempre e, polo tanto, non desexásemos progresar e mellorar as cousas, deixaríamos en definitiva de ser humanos. Seriamos coma calquera outra especie simplemente animal.

            Mais sabemos tamén que para iso, para ese progreso e para esas melloras na realidade humana,  fai falla termos moi en conta os demais: as persoas que conviven con nós e que precisan da nosa axuda, como tamén nós precisamos continuamente a axuda dos outros. Porque eles queren tamén ser persoas de valía, queren progresar e ascender, aspiran a vivir sempre, etc. Por iso ou colaboramos todos mutuamente respectando esa nosa común tendencia ou, se nos enfrontamos os uns contra os outros, iremos conxuntamente á ruína e á desfeita. É evidente que isto que comento ten unha enorme relevancia política e social a tódolos niveis.

            Pois ben, a festividade da Asunción da Virxe, que celebramos sempre en tempos de verán e de vacacións, pode axudarnos en relación co que acabo de dicir. Só un par de reflexións.

            Normalmente tendemos a imaxinar a Xesús a maila súa nai, María, como realidades exclusivamente “celestiais”, pouco relacionadas coa vida corrente e natural. Algo así como tamén tendemos a considerar o papa como algo semi-celestial e nos estraña cando vemos que se comporta ou quere comportar como unha persoa normal... De aquí proveñen, no que se refire a María, tantas fermosas e celestiais imaxes que temos dela. Mais é posíbel que iso nos faga esquecer ou pasar por alto que María, na súa vida real, tivo que ser moi distinta daquela muller “celestial” creada por pintores ou escultores.

            Na súa vida concreta, María sería efectivamente unha muller máis do pobo, polo tanto pobre, traballadora, identificada coas persoas coas que convivía e participando da súa mesma cultura e relixión. Iso si, bondadosa, amante de familiares e veciños, entregada e servizal con todos cantos solicitasen dela calquera tipo de axuda. Ela podería dicir tamén de si mesma o que seu fillo Xesús dicía de si: “Non vin a ser servido, senón a servir”. Pois sabemos ben que María se consideraba a si mesma como “escrava” de Deus e, polo tanto, escrava tamén dos fillos de Deus, dos demais. De si mesma dicía que Deus “reparara na humillación da súa escrava”. E como tal “escraviña”, alá se irá, por exemplo, a toda présa (tal como nos refire Lucas), a acompañar e axudar á súa curmá Isabel, que estaba á espera do nacemento do seu fillo Xoán o Bautista.

            Deste xeito, María ía espallando a graza de Deus, é dicir, a presenza bondadosa e misericordiosa de Deus, por onde queira que ela estaba. Dinos Lucas que Isabel quedou así “chea de Espírito Santo” grazas á visita que lle fixo María, curmá súa. María sentíase fondamente alegre naquela visita: “alégraseme o espírito –proclama alí María- en Deus, o meu Salvador”. Esta ledicia foi contaxiosa, porque lles vai afectar tamén a Isabel e ó seu fillo, próximo a nacer. Por iso, Isabel ó se sentir chea tamén do “Espírito Santo”, sentirase igualmente “alegre”, tanto ela coma o neno que “brinca de alegría nas súas entrañas”.

            Amor, espírito de servizo e alegría van sempre xuntos. Mais todo isto de maneira moi concreta e achegada á terra. A “humildade” de María hai que vela así no seu senso etimolóxico orixinal de proximidade á “terra”.

            Pois ben, é xustamente porque María está moi achegada á terra, ou sexa, porque é moi “humilde”, polo que hoxe celebramos a súa “Asunción” ó máis alto dos ceos. María segue polo camiño que antes dela andou o seu Fillo Xesús e que concluíu coa súa Ascensión ós ceos. Terra e ceo están así e para sempre, trala Ascensión do Señor e a Asunción de María, moi xuntos para todos nós. Se un non se apoia ben na terra, non poderá ascender ó ceo. Dito coas palabras do fillo de María: “Todo o que se humilla será enxalzado, e todo o que se enxalza será humillado” (Lc, 18, 14).

            María meditara moito na grandeza de Deus e por iso se sentía moi achegada á terra. Afírmao ela no comezo daquel fermoso himno seu, o “Magnificat”, no que ela enxalza o poder e as marabillas de Deus: “Proclama a miña alma a grandeza do Señor”.

            Pero hai tamén neste himno unha clara referencia á insensatez e ilusión dos chamados “poderosos”, que se cren máis importantes e dignos de atención e respecto có resto da xente. Para María, só Deus é o único que pode ser proclamado poderoso e grande. Fóra del, ninguén. ¡Canta esperanza e ilusión poden suscitar aínda hoxe en moitas persoas e países estas palabras de María no seu grandioso himno!: “Manifestou [o Señor] o poder do seu brazo, dispersou os soberbios de corazón; derrubou os poderosos dos seus tronos e elevou os humildes; ós famentos encheunos de bens e ós ricos despediunos baleiros”.

            En calquera caso, temos que crer, sentir e soster sempre que o Deus de Xesús e de María non está cos que se consideran “poderosos”, senón cos que se abaixan a si mesmos e se poñen ó servizo dos demais. Só a estes quere Deus enxalzar e encher dos seus bens e da súa alegría. Así o fixo con María, tal como o celebramos hoxe na súa festividade da Asunción.

Sobre a clase de Relixión

.

A revista ECCLESIA publica un interesante un editorial sobre a clase de relixión, que queremos compartir cos lectores.

“En las últimas semanas, numerosos obispos de las diócesis españolas han dedicado su habitual carta semanal a la clase de Religión Católica, invitando, en concreto, a los padres a que ejerzan su derecho y apunten a sus hijos a esta asignatura. Dependiendo de comunidades autónomas, los plazos de matriculación para el próximo curso expiran con los últimos días de junio o los primeros de julio, según niveles educativos. La legislación vigente española establece el deber de los centros educativos a ofertar esta asignatura —con sus otras variables confesionales y su alternativa— y la libertad de los padres para decidir al respecto.

El 63,5% de los alumnos (ECCLESIA, número 3.772, página 9) cursaron esta materia escolar este último año. Y ello a pesar de tantas trabas y de la marginación objetiva —horarios, horas lectivas, desconsideración a la materia y a sus mismos docentes, climas de opinión...- que experimenta, incluso cada vez más, el tratamiento concreto de la asignatura.

¿Cuáles son las razones para apoyar la clase de Religión? La primera es porque se trata del ejercicio de un derecho, no de acogerse a una concesión gratuita o un privilegio obsoleto y discriminatorio. Todo lo contrario: lo discriminatorio, lo sectario, lo antidemocrático, lo ran-cio, obsoleto e injusto es la campaña sistemática contra esta asignatura. Ofertar la dase de Religión no es ningún atentado a la laicidad o aconfesionalidad del Estado. Y sí que lo es la negación práctica, vía denigración, vía cercamiento, vía acoso, del derecho del padres a educar a sus hijos según sus convicciones morales y religiosas, tal y como lo sancionan la Declaración Universal de los Derechos Humanos (articulo 26, 2 y 3) y la vigente Constitu-ción española (artículo 27, 3).

La clase de Religión —de la religión que sea— no va contra nadie, ni contra nada. Ni excluye tampoco el derecho de quienes no quieran acudir a ella. La clase de Religión, en cualquier caso, educa en la convivencia, el respeto, la justicia, y la solidaridad, en valores auténticos e imperecederos y en la responsabilidad ética y moral. Potencia el valor del trabajo, del orden y de la educación en calidad.

La dase de Religión presenta la figura del personaje más fascinante de la historia, del «autor» de la mayor y más fecunda y duradera de las revoluciones: Jesucristo. El progreso, la libertad, la solidaridad, el desarrollo integral y los derechos humanos han crecido y crecen más y mejor en el mundo y en la historia y el presente de la humanidad allí donde el mensaje de Jesucristo ha tenido y tiene mayor acogida.

La clase de Religión Católica ayuda a descubrir la verdad del hombre y el sentido de la vida; valora el alcance de la dimensión transcendente y religiosa de la persona; apuesta por la dignidad humana y el respeto a lo diverso y a lo plural; apoya y aúna libertad y responsabilidad; defiende, fundamenta y promueve el conocimiento y el diálogo entre diversas religiosas y tradiciones culturales.

En un país como España, tan inmensamente rico en patrimonio cultural y artístico, la clase de Religión Católica es indispensable para la comprensión de nuestra historia, arte y tradiciones. Como han escrito recientemente los obispos de la provincia eclesiástica de Madrid, «las fiestas religiosas y patronales, las catedrales, el camino de Santiago, el arte y la literatura de nuestro país... tantas y tantas expresiones culturales, artísticas y sociales, presentes en nuestra vida cotidiana, no pueden ser entendidas y valoradas adecuadamente sin tener en cuenta sus raíces cristianas». Y a todo ello ayuda y sirve la clase de Religión.

Si la educación ha de estar siempre abierta a la vida y a las vidas presentes y futuras de los alumnos, la dase de Religión enseña contenidos, realidades y valores cargados de fuerza transversal e interdisciplinar. Es, por decirlo de otro modo, una siembra, una semilla para la entera existencia humana y para afrontar las distintas vicisitudes, no siempre fáciles, de esta.

Y, sin embargo, de todos es sabido que se ridiculiza, cuestiona y obstaculiza esta asignatura. ¿Por qué? En otra reciente carta semanal, el obispo de Guadix se pregunta: «A quién estorba la Religión en la escuela? ¿Es un problema ideológico? En ese caso, ¿por qué no respetar las ideas del otro?, ¿acaso los padres creyentes son menos contribuyentes que los que no los son?».  

Lectio

DOMINGO XIII T. O.

(Ano B: 28 xuño 2015)

            Comezan uns xa o próximo mércores, co comezo do mes de xullo, as vacacións de verán, viaxando cara ós seus lugares de descanso. Outros ficarán en casa, porque hai que aforrar algo nestes tempos de restricións ou porque teñen familiares na casa ós que hai que atender por enfermidades ou por outros problemas e necesidades. Precisamente hoxe o evanxeo vólvenos recordar os problemas e as preocupacións da xente normal e corrente, ameazada unha e outra vez pola enfermidade ou pola morte dos seus seres queridos.

            Pois ben, a carón deles está sempre Xesús, que por algo é Salvador e Redentor. E a carón de todos eles deberiamos estar tamén os que pola nosa parte queremos ser humildosos seguidores de Xesús.

            Hoxe son dúas mulleres, tradicionalmente marxinadas ou discriminadas naqueles tempos, aínda que tamén nos de agora, as que van recibir a misericordia de Xesús. Dunha sabemos que era a filla de Xairo, un xudeu devoto e xefe da sinagoga: por algunha enfermidade acababa ela de morrer sendo aínda unha rapaza noviña con só doce anos. Da outra muller, que andaba de médicos dende xa había tempo, non sabemos máis ca que estaba doente e polo tanto nada sobre a súa posición social ou sobre a súa idade.

            Hai que facer algún esforzo para se situar dalgunha maneira na cultura relixiosa e social xudía daquel tempo para sabermos valorar na súa xusta medida o que supuña a relación de Xesús coas persoas necesitadas. A filla de Xairo morrera xa, por máis que seu pai, cando se dirixe a Xesús pedíndolle a súa curación, non o sabía aínda. E hai que ter en conta que daquela ós defuntos non se debía un achegar nin moito menos tocar, porque como cousa impura convertían en impuro tamén ós que facían iso. En canto á outra muller enferma, a súa mesma enfermidade convertíaa tamén en impura, ademais de facer impuros a cantos a tocasen ou ós que ela tocase. De maneira que a pobre estaría nunha situación persoal e social lamentábel.

            Pois ben, en ámbolos dous casos Xesús achégase á defunta e á enferma impuras, sen se preocupar ren por quebrantar con iso preceptos ou normas sociais e relixiosas. Á nena defunta cóllea directa e persoalmente pola man, pronunciando a frase que os evanxeos nos conservaron no seu son orixinal: “Talitha, qumi”, rapaza, érguete. Á outra muller enferma non a toca directamente, mais déixase tocar por ela nunhas circunstancias nas que a xente o aperta a el por tódolos lados, tal como o constatan os seus discípulos ó el lles preguntar quen o tocara: “Ti ben ves a xente preméndote e aínda preguntas por quen te tocou?”...

            Xesús era un home do seu tempo e estaba en consecuencia moi ó tanto, desde cativo, dos inevitábeis condicionamentos culturais, que se convertían en algo normal e natural para cantos participaban desa concreta cultura. Pero el tiña ó mesmo tempo unha experiencia moi fonda e forte de como son as cousas, do que é e como é a realidade e tamén da nosa dignidade humana en canto derivada da nosa filiación divina pola nosa irmandade con Xesús.

            Na súa íntima e especialísima relación co seu Pai Deus, vivida durante o día e dialogada con El en longas horas da noite, Xesús sabía, pois, cales eran as cousas importantes e cales non. En tal sentido, se os costumes sociais chocaban con esas fondas experiencias e saberes, peor para tales costumes.

            Xesús sabía e vivía a experiencia de ser Fillo de Deus e de ser ó tempo “fillo do home” nunha inconcibíbel e misteriosa unidade. Este Xesús, don único do Pai Deus á humanidade toda, era polo tanto tamén un de nós, ser humano coma nós, irmán noso. Mais el viña transmitirnos que todos nós, coma el, somos fillos dun mesmo Pai. Somos todos polo tanto irmáns del e así nos sentía e percibía. Para el as prescricións ou prohibicións sociais, rituais, non tiñan, en consecuencia, valor ningún no caso de opoñérense a esta experiencia fundamental súa de se sentir irmán de todos.

            A práctica vital de Xesús foi sementar arreo vida e esperanza, devolvese á vida ou non, curase ou non fisicamente a unha persoa concreta. Pois Xesús non curou nin resucitou de feito a todos os que convivían no seu tempo con el. El non viña destruír as leis dunha natureza creada dese modo por Deus mesmo. Tampouco Deus Pai liberou o seu Fillo Xesús das dores e da morte na cruz. Sen contabilizar as diversas curacións realizadas por Xesús das que nos falan os evanxeos, no que se refire ós relatos de resurreccións realizadas por El, é dicir, da volta á vida normal dun defunto ou dunha defunta, non nos contan en realidade os evanxelistas máis ca tres casos: o da filla da viúva de Naín (do que nos fala só Lucas), o de Lázaro (que só nos é presentado por Xoán) e, finalmente, o relato de hoxe da filla de Xairo, descrito por Marcos, Mateo e Lucas, pero non por Xoán.

            Por iso, o que sobre todo Xesús nos ofrece, antes e hoxe, é unha vida e unha esperanza, que se basean na fe nel en canto Fillo de Deus e irmán noso. Pois el mesmo identifícase coa Vida mesma e co Amor sen límites. Xesús diranos nalgún momento que o seu Pai Deus non é “un deus de mortos, senón de vivos, porque para el todos viven”.  Xesús coñece perfectamente, por así dicilo, esta face oculta da lúa. Aínda que a xente faga riso del, sabe el perfectamente que os que chamamos mortos non o son de verdade. A tódolos defuntos pásalles en certo modo o mesmo que Xesús afirma sobre a nena morta: “A meniña non morreu, está a durmir”.

            Esta mensaxe de vida que nos trae Xesús debería ter unha proxección comunitaria e social na vida concreta nosa, neste noso tempo presente. Paulo dánolo a entender hoxe na súa carta ós Corintios. A vida, non só a do alén senón tamén a do aquén, ten que ser ser para todos e non só para os que dispoñen de riquezas e de poder. Deberiamos escoitar así, nesta clave presente e actual que afecta a tantas persoas, o que Paulo escribe nesa carta: “Coñecedes ben a xenerosidade do noso Señor Xesús Cristo: sendo rico, fíxose pobre por vós, para nos enriquecer coa súa pobreza. Non se trata de que pasedes apuros por aliviardes a outros, senón de que haxa equilibrio [...] Así haberá igualdade”.

CREDO

ORACIÓN DOS FIEIS:

            Pidámoslle a Deus Pai, que sabe das nosas enfermidades e das nosas carencias, que se faga presente nas nosas vidas coa súa misericordia que dá paz e esperanza, dicindo:

ESCÓITANOS, PAI.

- Pedímosche, Pai, polos pobos e países que sofren pobreza, para que poidan atopar mans xenerosas que os axuden na súa situación.

TODOS: ESCÓITANOS, PAI.

- Pregámosche, Pai, por tódolos enfermos, polos que sofren longa enfermidade, encerrados nas súas casas e ancorados na desesperanza.

TODOS:  ESCÓITANOS, PAI.

- Concédenos, Pai, sermos uns para outros man amiga que ergue o ánimo e comunica a paz e a esperanza que Deus nos regala.

TODOS: ESCÓITANOS, PAI.

Pedímoscho, Pai, por Xesús Cristo, Noso Señor. AMÉN.

                                                                                           

  Manuel Cabada Castro

DOMINGO II DE PASCUA

            Os evanxeos, como hoxe o de Xoán, fálannos da alegría dos discípulos de Xesús cando van facendo, individual e comunitariamente, a experiencia de Xesús resucitado. Dinos Xoán, por exemplo, que, ó veren ó Señor, os discípulos se alegraron.

            A nós, que vivimos bastantes séculos despois de Cristo, pásanos algo semellante ó que lle aconteceu ó apóstolo Tomé. Desexariamos, como el tamén o desexaba, ter probas e experiencias directas e tanxíbeis de que Xesús seguía e segue a vivir trala súa morte na cruz.

            Mais se os discípulos de Xesús creron porque, como se nos di, “viron”, a nosa crenza en Xesús resucitado terá que basearse, non na nosa “visión”, senón na nosa “fe”. Trátase dunha fe que ten os seus alicerces no testemuño dos primeiros discípulos de Xesús. En calquera caso, podemos dicir tamén que, como compensación de non termos esa “visión”, que si tiveron as primeiras testemuñas de Xesús, podemos en cambio sentir en nós a alegría das palabras que dalgunha maneira dirixe Xesús tamén a todos nós: “Benia os que creron sen veren!”.

            O episodio de hoxe relacionado co apóstolo Tomé cóntao só Xoán entre os evanxelistas. Pero é que, ademais, o mesmo Xoán nos di que houbo “moitos outros signos” que fixo Xesús entre os seus discípulos, despois de resucitado, que el mesmo non nos conta. De modo que eses moitos signos que para un xornalista dos nosos días terían un enorme interese, a Xoán non lle parece doer moito non contalos.

            Xoán e con el os demais discípulos de Xesús saben ben que o importante e decisivo é o encontro con Xesús. Co Xesús de antes e de despois da resurrección. E para encontrármonos con Xesús e adherírmonos a el abonda un par de experiencias fondas e íntimas con el. Os evanxelistas non son xornalistas, senón transmisores dalgunhas desas fondas experiencias que tiveron con Xesús.

            Por iso Xoán, pensando seguramente nas persoas que non participaron inmediata e directamente nesas experiencias, preséntanos a escena de Tomé. Tomé lémbrame un pouco, aínda que sexa como digo só un pouco, a parábola conmovedora de Xesús sobre o fillo pródigo (ou, segundo algunha vez comentei, sobre o “Pai bondadoso”). Xesús fálanos nesa parábola da bondade a toda proba de Deus, de seu Pai e Pai noso tamén. Cando volve seu fillo despois de moito estalo esperando seu pai, este apértao con agarimo sen rifarlle nin botarlle en cara a súa mala conduta. Do mesmo xeito, é agora Xesús quen se comporta, no mesmo senso, amorosamente condescendente co seu apóstolo. Acepta sen reparos as condicións que Tomé puxera para crer nel: ver directamente as furas dos cravos nas súas mans e comprobar amodo e directamente que el é verdadeiramente o Xesús co que convivira, e non unha pantasma.

            Os encontros con Deus están sempre cheos de paz, de alegría, de perdón xeneroso e de xestos moi humanos. É esta atmosfera a que Xoán recrea no seu relato da aparición de Xesús no medio dos seus discípulos, cando eles estaban cheos de medo e de precaucións trala morte ignominiosa do seu Mestre.

            A primeiro saúdo de Xesús quere xa romper con medos, posibles acusacións mutuas ou desencontros no seo do grupo dos discípulos. “Paz convosco”. Tamén no seu encontro posterior oito días despois, xa con Tomé entre eles, repetirá Xesús o mesmo saúdo: “Paz convosco”.  Xesús aporta sempre paz, consolo e moitos azos para vivir, pois El mesmo é a Vida e como tal ten el que mostrarse. Dálles, ademais, o mellor que lles pode dar: o Espírito Santo. “Recibide o Espírito Santo”. É dicir, o mesmo Espírito que moveu, consolou e guiou a Xesús durante toda a súa vida.

            Foi así como se foi formando a súa Igrexa ata nós, aínda que isto ocorrese a través de moitas deficiencias históricas. Por iso certos xestos, actitudes ou palabras do papa Francisco non deixan de chamarnos tanto a atención. Por que? Porque quizais nos queren facer máis directamente presente o modo como se comportaba Xesús coa xente do seu tempo.

            ¿Qué lle pasou a Tomé para pasar tan rapidamente dunha actitude de autodefensa ante os seus compañeiros a outra completamente distinta na que se derruba ante o Xesús que lle permite a Tomé que realice con el as probas que xulgue máis axeitadas para crer na súa resurrección?

            A resposta a esta pregunta coido que é importante porque nos afecta tamén a nós, que podemos atoparnos máis dunha vez en loita interna entre a nosa crenza tradicional na resurrección e as dúbidas que se nos presentan en relación con ela.

            Coido que canto máis teñamos en conta a infinita grandeza de Deus a tódolos niveis, tanto máis doado nos será crer. Porque as cousas de Deus son sempre grandiosas, inimaxinables. Tanto en poder como en bondade. El non é unha cousa máis ou unha persoa máis coa que nos encontramos na vida, por moito que as poidamos estimar ou apreciar. El é absolutamente infinito en todo. De aquí provén o gran misterio das cousas feitas por el, da materia, da vida, do noso interior e de mil outras cousas máis que nos admiran. É misterioso o nacer, o vivir, o morrer e, por suposto, o resucitar.

            Tomé fixo a experiencia de Xesús resucitado, e con esa experiencia fixo tamén a experiencia de que el tamén vai poder resucitar. E isto enche a súa alma de alegría, de confianza e de fonda paz. Tódalas probas que Tomé tiña pensado realizar co Xesús supostamente resucitado caen agora por terra como xoguetes de rapaces pequenos ante a grandeza, que se lle presenta directamente diante del: a presenza dun Xesús poderoso e bondadoso. Poderoso, porque é xa señor da morte, vencida por el, e entrañablemente bondadoso porque ten a condescendencia de se ocupar de Tomé e dos seus problemas coma se non existise no mundo ningunha outra persoa da que Xesús se houbese de ocupar.

            Por iso, Tomé non podía dicir outra cousa máis có que dixo: “Meu Señor e meu Deus!!”. Con isto está dito todo.

DOMINGO DE PASCUA DE RESURRECCIÓN

            O ano litúrxico vainos levando, pouco a pouco, polas diversas experiencias cristiás da nosa fe. Vainos poñendo en contacto co Xesús que nace coma nós, aínda que moito máis pobremente, no Nadal. Na Coresma preparabámonos para sentirmos con Xesús as súas tentacións, as súas renuncias e a súa vida adulta de anuncio da boa nova a tódalas persoas, de maneira especial ós máis necesitados e marxinados. E, agora, nestes días pasados viviamos con dor e compaixón os padecementos e a morte de Xesús.

            Mais tamén sabiamos que tras este aparente fracaso da súa vida, deste afundirse o sol no horizonte e na noite, ía acontecer un novo rexurdimento. Un aparecer de Xesús resucitado, que non morrerá xa máis. Xesús converteuse así nun sol radiante, que non volverá ter máis solpores. Xoán cóntanos hoxe no evanxeo que a Magdalena foi ó sepulcro moi cedo, “cando aínda era escuro”. Cousa que podemos entender tamén simbolicamente. A Magdalena, e con ela todos nós, camiñamos ou corremos cara á Luz do Resucitado, porque a escuridade non nos vai. Somos todos como bolboretas inquedas que, sen podérense resistir, voan cara á luz nunha noite escura.

            Non hai cousa que máis queiramos cá luz e a vida. E isto querémolo, ademais, para sempre, sen que endexamais rematen. Deus puxo esta querenza no noso corazón e coa resurrección do seu Fillo e irmán noso, esta nosa fonda querenza atopa xustamente o que busca. A luz e a vida aquí e agora e máis alá da morte están así en boas e seguras mans. Porque Xesús resucitou e se converteu en “Señor” de todo.

            Este é o significado da Resurrección. Xesús e con el a humanidade toda estamos destinados, máis alá das nosas particulares mortes, a vivirmos para sempre. Morreremos, si, pero para non volvermos experimentar nunca máis angustias mortais. A nosa morte coincidirá co comezo dun novo e definitivo vivir para sempre. De modo que a vida nunca rompe consigo, pois sucederase a si mesma, aínda que dunha forma incomparabelmente máis viva. Por iso, os primeiros cristiáns loaban a Deus, ó celebraren a Resurrección, cantando “aleluia”, como tamén fixemos nós despois da Primeira Lectura. Pois “aleluia” quere dicir xustamente iso: “loado sexa Deus”.

            “Loado sexa Deus” pola súa incomparábel grandeza, polos seus grandes plans sobre nós. Deus sempre fai as cousas á súa gran maneira. Porque os pequenos ou grandes padecementos da nosa vida son en definitiva pouca cousa en comparanza co grandioso destino que nos espera.

            Por iso debería ser a alegría o sentimento normal e estábel na vivencia da nosa fe. Desta nosa fe, que ten os seus alicerces principais no acontecemento pascual da Resurrección do Señor. O domingo de Resurrección é o modelo do que copian tódolos domingos do ano litúrxico. Pois “domingo” quere dicir, como ben sabemos, o día do “Señor”, é dicir, do que “domina” sobre todo. “Señor” en latín dise “Dominus”. Coa súa resurrección converteuse, polo tanto, Xesús en “Señor” de toda a creación, de todo canto existiu, existe e existirá.

            En Xesús, o “Señor”, ten firme alicerce a nosa confianza, pois El é o noso poderoso irmán maior. Desta súa Resurrección provén, pois, a nosa alegría. Como repite a liturxia pascual: “Este é o día que fixo o Señor. Alegrémonos e relouquemos nel”. Da súa resurrección derívase a nosa resurrección. E esta é tamén, en último termo, a razón do dito popular de estar alegre “como unhas pascuas”...

            Agora ben, se os discípulos creron porque “viron”, a nosa crenza en Xesús resucitado terá que basearse na nosa “fe”, non na nosa “visión”. Trátase dunha fe que, pola súa parte, está baseada no testemuño dos apóstolos e da igrexa que nace con eles. Pero, pola nosa parte, podemos dicir tamén que, como compensación de non termos nós gozado daquela forte experiencia dos discípulos de Xesús, podemos en cambio sentir a alegría das palabras que dalgunha maneira nos dirixe Xesús a todos nós: “Benia os que creron sen veren!”.

            É importante tamén ter presente que a alegría que sentiron os discípulos pola resurrección de Xesús non era unha alegría intimista ou particular, que cada un deles en certo modo gardaría para si mesmo, para o seu propio consolo individual. Non. Era unha alegría comunitaria, compartida. Da mesma maneira que Xesús non se pechara endexamais en si mesmo, senón que vivira sempre para os demais, facéndonos partícipes incluso da súa resurrección, os seus discípulos non podían proceder doutra forma. En consecuencia, estaban intensamente pendentes dos problemas e das necesidades dos demais. Pois a todos viña dirixida a grandiosa mensaxe de Xesús: a de sermos todos, xunto con el, fillos dun mesmo Pai e destinados, máis alá dos límites da nosa existencia particular, a unha resurrección definitiva.

            Agora ben, todo isto ten aplicación non só a nós, os que formalmente nos confesamos cristiáns, senón á humanidade toda, porque en Xesús resucitado quixo e decidiu Deus Pai dar vida para sempre, máis alá da morte, a todos. Os cristiáns estamos así chamados a encher o mundo enteiro da esperanza de vida que nos vén de Xesús.

            Isto é o que fixeron cantos tiveron a experiencia inmediata de Xesús resucitado. En primeiro lugar as mulleres, que foron moi cedo a visitar o sepulcro do Señor. Volven axiña para anunciarlles ós apóstolos a resurrección do Señor. O mesmo fan os diversos apóstolos e discípulos comunicándose mutuamente as diversas aparicións ou experiencias que van tendo de Xesús resucitado.

            Ó longo dos tempos e dos séculos, fomos nós recibindo tamén, a través do anuncio do evanxeo, esta grande e boa nova da resurrección de Xesús e, consecuentemente, da resurrección que nos espera tamén a todos nós.

            Por iso os que recibimos esta grande nova temos que anunciala coa nosa palabra e co noso comportamento a cantos non oíron falar dela ou quizais incluso non son capaces de crer nela por ser precisamente a resurrección algo tan incríbel e marabilloso. Pois a resurrección ten que ser necesariamente algo moi grandioso precisamente por provir directamente do infinito poder e amor de Deus. E Deus é sempre meirande ca canto poidamos imaxinar del.

Domingo de Ramos

-      Inda que a celebración de hoxe é longa, non debemos deixar a ocasión para tentar entendela, e deste xeito gozar de canto estamos a celebrar. Comezabamos fóra, cousa que é excepcional na estrutura das celebracións da Eucaristía. E faciámolo así para marcar ben o sentido do que estes días imos celebrar os que nos chamamos seguidores de Xesús (para nós non son as festas de primavera, senón as celebracións centrais da fe que compartimos e celebramos ao longo de todo o ano): o camiño que vai da acollida á Pascua, pasando pola Cea do amor e o servizo, e a Cruz do sufrimento e o fracaso. E que mellor que expresalo cunha procesión que mostre que nos poñemos en camiño!. Ramos e palmas son sinais de que estamos dispostos a acoller e facer desta acollida sinal do que quere ser a nosa vida cotiá.

-        Un segundo aspecto a ter en conta hoxe é a proclamación da Paixón. Unha vez máis este relato achéganos á persoa de Xesús en toda a súa humanidade. Encarnouse para ser un de nós, dos nosos! A súa non foi unha simulación nin unha recreación a modo humano, senón a que asumiu a nosa condición humana, “pasando por un de tantos”. Un de tantos homes e mulleres que teñen sufrido –sofren tamén hoxe– incomprensión, inxustizas, desenganos, abuso, engano... canto hoxe temos escoitado nesta lectura é un situarnos cara a cara con todas as persoas que no noso mundo, aparentemente tan avanzado e tecnolóxico, vense reducidas a cousas, números ou obxectos cos que se xoga segundo os intereses de quen corresponda, facéndolles perder todo o sentido de dignidade e humanidade que Deus puxo en nós.

-        E a terceira idea que quizais nos poida axudar a entender mellor o sentido desta Semana que hoxe comezamos, á que chamamos Santa, é que toda a celebración está formulada para ser vivida, celebrada e realizado de xeito comunitario. Non vén cadaquén ao seu, vimos xuntos para celebrar xuntos. Porque a fe é un agasallo que Deus nos ten concedido para celebralo cos demais. Por iso é pulo, esforzo e comuñón. Que desde ela saibamos vivir estes días como experiencia do misterio da vida que todos estamos chamados a protexer.

LECTURAS

IV DOMINGO DE CORESMA  -   CICLO B

Primeira Lectura    2 Crón 36, 14-16. 19-23

LECTURA DO LIBRO SEGUNDO DAS CRÓNICAS

A ira e a misericordia do Señor maniféstanse no desterro e liberación do pobo

             Naqueles días, as autoridades de Xudá, os sacerdotes e o pobo obraron inicuamente, imitando as abominacións dos pagáns e profanando o templo que o Señor consagrara en Xerusalén.

            O Señor, Deus de seus pais, mandáballes continuamente mensaxeiros, porque sentía compaixón do seu pobo e da súa morada; pero eles burlábanse dos mensaxeiros de Deus, ríanse das súas palabras e mofábanse dos profetas, ata que a ira do Señor se acendeu sen remedio contra o seu pobo.

            Os caldeos conquistaron Xerusalén, incendiaron o templo, derrubaron a muralla, prenderon lume a todos os seus palacios e esnaquizaron todos os obxectos de valor. Levaron consigo desterrados a Babilonia os superviventes da matanza e foron escravos seus e dos seus descendentes ata o triunfo do reino persa.

            Cumpriuse así o que anunciou o Señor a Xeremías, e a terra gozou do seu descanso sabático todo o tempo que estivo desolada, ata cumprirse setenta anos.

            O ano primeiro de Ciro, rei de Persia, o Señor, para cumprir o que anunciara por medio de Xeremías, moveu a Ciro, rei de Persia, a promulgar de palabra e por escrito en todo o seu reino:

            ‑"Ciro, rei de Persia, decreta: O Señor, Deus do ceo, entregoume todos os reinos da terra e encargoume construír un templo en Xerusalén de Xudá. todos os dese pobo que viven entre nós poden volver. E que o Señor, seu Deus, estea con eles".

 Palabra do Señor                              R/. Grazas a Deus

SALMO RESPONSORIAL     Sal 136, 1-2. 3. 4-5. 6

R/. (6a): Que se apegue a miña lingua ao padal, se deixo de pensar en ti.

Á beira dos ríos de Babilonia

sentabamos a chorar,

con saudades de Sión.

Nos salgueiros das ribeiras

penduramos as cítolas.

Alí os que nos desterraran

pedíannos palabras de cantares,

os nosos verdugos, himnos alegres:

"Cantádenos cántigas de Sión".

Como cantar un canto do Señor

estando en terra allea?

Se me esquecese de ti, Xerusalén,

que seque a miña man dereita.

Que se apegue a miña lingua ao padal,

se deixo de pensar en ti,

se non poño a Xerusalén

por riba de toda ledicia.

Segunda Lectura    Ef 2, 4-10

LECTURA DA CARTA DO APÓSTOLO SAN PAULO AOS EFESIOS

Os que morrestes ao pecado, fostes salvados pola graza

 

            Irmáns:

            Deus, que é farturento en misericordia, polo grande amor que nos amosou cando estabamos nós mortos polos nosos pecados, fíxonos revivir con Cristo (salváronvos por pura benquerenza) e resucitounos con El e con El fíxonos sentar no ceo en Cristo Xesús, para mostrarlles aos séculos vindeiros a desbordante riqueza da súa graza, manifesta na bondade que tivo connosco en Cristo Xesús.

            Porque vos salvaron por graza, mediante a fe; e isto non vén de vós: é don de Deus; e non vén das obras, para que ninguén se poida gabar.

            Somos, logo, feitura del, creados en Cristo Xesús para facer obras boas nas que Deus dispuxo de antemán que camiñemos.

Palabra do Señor                              R/. Grazas a Deus

VERSÍCULO    Xn 3, 16

De tal xeito amou Deus o mundo,

que lle deu o seu Fillo Unixénito;

quen cre nel, ten vida eterna.

 

Evanxeo    Xn 3, 14-21

LECTURA DO SANTO EVANXEO SEGUNDO XOÁN

Mandou Deus ao seu Fillo para que, por mediación del, se salve o mundo

 

            Naquel tempo, díxolle Xesús a N

icodemo:

            - Como Moisés alzou a serpente no deserto, así debe ser alzado o Fillo do Home, para que todo o que cre nel, teña vida eterna.

            Pois de tal xeito amou Deus o mundo, que lle deu o seu Fillo Unixénito, para que todo o que cre nel non se perda, senón que teña vida eterna.

            Non mandou Deus o Fillo ao mundo para que xulgue o mundo, senón para que por el se salve o mundo. O que cre nel, non é xulgado; mais o que non cre, xa está xulgado, porque non creu no Fillo Unixénito de Deus.

            Nisto consiste o xuízo: en que, vindo a luz ao mundo, os homes escolleron a tebra en vez da luz, pois as súas obras eran ruíns. Pois todo o que fai o mal odia a luz e non vén cara á luz, para que non o delaten as súas obras.

            Polo contrario, o que obra a verdade vén cara á luz, para que se vexan as súas obras pois están feitas como Deus quere.

Palabra do Señor                              R/. Loámoste, Cristo

Comentario

Babilonia era o desterro, a separación, o fracaso como pobo disposto a non deixarse vencer pola influencia de canto facía que as persoas non fosen importantes, senón medios aos que aproveitar para sacarlles proveito. E nada mellor que sometelas, reducilas polo medo e a violencia ao que dispuxeran os que mandaban. Isto supúxolle a Israel volver coller o camiño do exilio, do desmembramento coma pobo, da pobreza e do sometemento. Inda que pasaron anos, hoxe, podemos dicir, que van aparecendo novas “Babilonias” que tamén pretenden someternos, dominarnos, facer de nós monicreques manipulables ao antollo das súas propias decisións. As babilonias de hoxe vannos quitando as ilusións, a confianza, o sorriso e a foza da palabra dada para introducir criterios de rendibilidade, e visións puramente en perspectiva económica -canto poida sacar de aquí– das persoas. Temos un número de identificación que vai solapando o noso nome e a nosa identidade. Péchannos en cifras ou en estatísticas. Pero non importa porque os que gañan, os de sempre, sacarán tallada disto. E os que quedan nas beiras –os descartes, como di o papa Francisco– son peóns necesarios que teñen que inmolarse para que as cifras cadren, os balances se publiquen e as palabras saian da boca dos poderosos de maneira engaiolante e sen ningún tipo de mala conciencia. O que vale son os resultados, mellor, os bos resultados. Inda que estes sexan a custa da dignidade e o recoñecemento das persoas, de todas aquelas ás que só se recorre cando veñan as eleccións e hai que xustificar un gran número de papeletas nas urnas. Israel, cando se deu conta do seu erro, tivo conciencia de que non podía quedar quedo, había que moverse e actuar. Non bastaba coa nostalxia de sentar na ribeira do río lembrando con morriña a súa terra. Na persoa de Ciro reflíctese o cambio de actitudes e a toma de conciencia para poñer un punto e aparte no que foi, para apostar polo que será, o que vai ser. Como a eles, tamén a palabra de Deus invítanos, neste tempo de coresma, a cada un/ha e nós a cambiar o rumbo, a ser protagonistas comunitarios de tódalas cousas que entre todos/as é posible realizar. O individualismo non leva a ningures, o traballo en común devolve as esperanzas e a dignidade que outros/as intentaron sacarnos. Poñámonos logo en camiño.

A farturenta misericordia da que fala Paulo na carta aos efesios, ha ser para nós pulo que nos faga mobilizarnos e superar a paralización na que tantas veces camiñamos. En Cristo ábrensenos unha visión e unha acción novas e profundas. Novidade e profundidade que supoñen un actuar limpo, sen medias verdades, sen agochar o que nos fai humanos e cheos de erros, sen pretender vendernos como se foramos inmaculados e sen tacha. Esta novidade que nos ofrece Cristo o que fai é humanizarnos, sen crernos os novos deuses, ou os novos salvadores. Sós non iremos nunca moi lonxe, coa verdade e en comunidade, si que poderemos camiñar acadando avances e logros de humanización, de felicidade e de salvación. Ser feitura de Deus é unha esixencia, un compromiso que pide de nós non converter a fe en algo accesorio, en rutina, en costume ou divertimento. A fe ha ser raíz desde onde abordar problemas e tratar de atopar en unión solucións desde a escoita plural de todos, aínda que non sexan dos “nosos”. Porque o seguimento de Xesús, foi, é e será un camiño que temos que percorrer sen cansar ata conseguir o maior dos bens: o ben común; que nós chamamos plenitude, resurrección e vida. Por aí han camiñar as nosas vidas, preocupándonos mais de acoller, acompañar e buscar puntos de unión que de xulgar, condenar e ter sempre a palabra na boca antes de escoitar o que a outra persoa está a dicir. Xesús foi mestre neste camiño. A coresma quere ser medio para volver a El logo de ternos apartado. Aproveitémolo!

LECTURAS

III DOMINGO DE CORESMA  -  CICLO B

Primeira Lectura     Ex 20, 1-17

LECTURA DO LIBRO DO ÉXODO

A lei foi dada por medio de Moisés  (Xn 1, 17)

 

            Naqueles días, o Señor pronunciou estas palabras:

            ‑ "Eu son o Señor, teu Deus, que te saquei da terra de Exipto, da condición de escravitude.

            Non terás xunto comigo outros deuses.

            Non farás para ti imaxes nin figura ningunha do que hai enriba no ceo, nin abaixo na terra, nin nas augas de debaixo da terra.

            Non te prostrarás diante delas nin as adorarás, pois eu, o Señor, teu Deus, son un Deus celoso.

            No caso dos que me aborrecen, eu castigo os pecados dos pais nos fillos, nos netos e nos bisnetos.

            Pero no caso dos que me aman e gardan os meus preceptos, eu mostro misericordia por todas as xeracións.

            Non pronunciarás en van o nome do Señor, teu Deus, pois o Señor non deixa sen castigo ao que pronuncia en van o seu nome.

            Pensa no día do sábado, para o faceres día santo.

            Traballarás seis días na semana, e neles farás a túa tarefa.

            Pero o día sétimo é sábado, dedicado ao Señor, teu Deus. Nel non farás traballo ningún, nin ti, nin o teu fillo, nin a túa filla, nin o teu servo, nin a túa serva, nin o teu gando, nin o forasteiro que habite nas túas cidades.

            Porque o Señor fixo en seis días o ceo, a terra, o mar e todo o que hai neles, e no sétimo día descansou.

            Por iso mesmo bendiciu o Señor o día do sábado e declarouno día santo.

            Honra a teu pai e a túa nai, para que a túa vida sexa longa na terra que o Señor, teu Deus, che dá.

            Non matarás.

            Non cometerás adulterio.

            Non roubarás.

            Non darás un testemuño falso contra o teu próximo.

            Non cobizarás a casa do teu próximo: nin a súa muller, nin o seu escravo, nin a súa escrava, nin o seu boi, nin o seu asno, nin nada de canto é seu".

                        Palabra do Señor                             R/. Grazas a Deus

  

SALMO RESPONSORIAL     Sal 18, 8. 9. 10. 11

R/. (Xn 6, 68c): Señor, ti tes palabras de vida eterna.

A lei do Señor é perfecta:

reconforta a alma;

a declaración do Señor é firme:

fai sabio ao inxenuo;

Os mandatos do Señor son rectos:

aledan o corazón;

o precepto do Señor é limpo:

ilumina os ollos;

A vontade do Señor é pura:

permanece por sempre;

as decisións do Señor son verdadeiras:

enteiramente xustas.

Son máis cobizables có ouro

máis có metal precioso;

son máis doces có mel,

máis có zume da antera.

Segunda Lectura     1 Cor 1, 22-25

LECTURA DA PRIMEIRA CARTA DO APÓSTOLO SAN PAULO AOS CORINTIOS

Predicamos a Cristo crucificado, escándalo para os homes, pero sabedoría para os chamados por Deus

            Irmáns:

            Os xudeus piden signos e os gregos buscan a sabedoría; pero nós predicamos un Cristo crucificado: e isto para os xudeus é un escándalo e para os pagáns  unha loucura.

            Pero para os chamados, tanto xudeus coma gregos, el é Cristo, marabilla do poder e da sabedoría de Deus.

            Porque a loucura de Deus é máis sabia ca toda a sabedoría dos homes e a debilidade de Deus é máis forte ca toda a fortaleza dos homes.

 Palabra do Señor                             R/. Grazas a Deus

VERSÍCULO           Xn 3, 16

De tal xeito amou Deus o mundo,

que lle deu o seu Fillo Unixénito;

quen cre nel, ten vida eterna.

Evanxeo     Xn 2, 13-25

LECTURA DO SANTO EVANXEO SEGUNDO XOÁN

Destruíde este templo e en tres días heino restablecer

 

            Estaba a chegar a Pascua dos xudeus e subiu Xesús a Xerusalén. Atopou no templo os que vendían bois, ovellas e pombas e mais os cambiadores, sentados; vai el e, facendo un vergallo con cordas de xunco, botounos a todos fóra do templo e as ovellas e os bois tamén; guindou cos cartos e virou as mesas dos cambiadores; e aos que vendían as pombas, díxolles:

            ‑ Arredádeme de aquí estas cousas, non fagades da casa do meu Pai unha casa de negocio.

            Lembráronse os seus discípulos de que estaba escrito: "O celo da túa casa devórame".

            Pero replicáronlle os xudeus:

            ‑ Que sinal nos mostras, para faceres estes feitos?

            Respondeulles Xesús:

            ‑ Derrubade este templo e erguereino en tres días.

            Retrucáronlle os xudeus:

            ‑ Corenta e seis anos levou edificar este templo e halo erguer ti en tres días?

            Pero el dicíao referíndose ao templo do seu corpo. Cando se ergueu de entre os mortos, lembraron os seus discípulos o que dixera e creron na Escritura e no dito de Xesús.

            Estando Xesús en Xerusalén pola festa da Pascua, moitos creron nel, vendo os signos que facía. Pero, pola súa parte, Xesús non se fiaba deles, porque os coñecía a todos.

            Non precisaba de que ninguén lle dese informacións de ninguén, que ben coñecía el o que había no home.

 Palabra do Señor                             R/. Loámoste, Cristo

Reflexión

O texto do libro do Éxodo destaca, poñéndoa en boca de Deus Pai, a estreita relación que o une co seu pobo. Ambos os dous forman unha unión de identidade que nada nin ninguén pode romper. Se nos paramos a pensar un pouco en relación co noso bautismo, tamén este nos incorpora, de xeito idéntico a Deus. A crismación na fronte e no peito non son máis que expresión desta unión de raíz entre o crente e a Igrexa desde a súa incorporación ao proxecto de Xesús. O bautismo tamén posibilita que cada un/ha de nós deixe atrás o Exipto da escravitude, da corrupción e da falta de liberdade, pasando a ser, para cantos nos chamamos os seus seguidores, a pertenza á Igrexa unha experiencia de liberación que vai facéndonos tomar conciencia de quen somos e cara onde imos: cara esa terra, non física nin espazo temporal, que nos achega á plenitude que Deus, en Xesús, nos ten ofrecido. Un ofrecemento que recolle nese libro que se vai abrindo para cada un/ha de nós e que chamamos as dez palabras a través das que se vai manifestando o proxecto de Deus para con nós. Nel móstrase que desde e para El todas as vidas teñen a mesma dignidade e o mesmo valor, sen que sexa necesario presentar, para que se valoren e respecten, movementos bancarios e papeis de posuír grandes propiedades. Queiramos ou non crelo, a fe iguálanos ante un mesmo Pai liberador a quen chamamos Deus.

De aí que non sintamos vergoña nin medo ao cantar e proclamar que as súas palabras son palabras non para que se esquezan e as leve o vento; senón palabras de esperanza, de proxecto, de plenitude e novidade. Non se esgotan nin se fan vellas co paso do tempo, porque son palabras dirixidas e propostas -non impostas-, desde o amor, o respecto e a dignidade compartida co noso ser a súa imaxe. Son palabras que moven corazóns e persoas á conversión, á renovación e ao cambio de actitudes e comportamentos. Non son palabras para escoitar e esquecer, senón palabras para vivir.

E nelas está o verdadeiro escándalo, pois afirman que é o amor, a solidariedade, a preocupación polo outro/a, a capacidade de poñerse no lugar de quen tes enfronte o que move o actuar dos crentes, o que pode cambiar os nosos corazóns. E diante dunha sociedade que busca inimigos, a Palabra de Deus rompe con esta lóxica do enfrontamento para invitarnos, propoñernos, camiñar na lóxica da escoita, a acollida e a xenerosidade. Isto convértese en verdadeiro escándalo nun mundo cheo de intereses e que só busca gañar a calquera prezo. E claro, esta non é a lóxica na que invita a camiñar Xesús. Por iso Paulo denuncia este gran escándalo para aqueles que non cren: que este xeito de facer as cousas, e de sentirse gratificados por facelas así, é posible. E nesta sabedoría a fe non é negocio nin especulación –cousa que indigna a Xesús– senón oferta de salvación e encontro de fraternidade na busca do común, do que une, do que esperta en nós verdadeira solidariedade. Avancemos logo por este camiño ao longo deste tempo de coresma, porque ao final non está o desencanto, senón a plenitude.

SANTA TERESA DE JESÚS. DE CEPEDA Y AHUMADA

Estamos a celebrar o quinto centenario de Santa Tereixa de Xesús, de Cepeda y Ahumada, unha muller extraordinaria tanto para Igrexa como para a sociedade, pola súa calidade humana, espiritual e literaria, e vimos un artigo que nos chamou a atención sobre ela, titulado: “El verdadero retrato”,  que compartimos con vostedes.

De la santa abulense Teresa de Jesús nos han llegado dos tipologías de retratos: unos literarios y otros pictóricos o escultóricos. En el aspecto literario, podríamos considerar el que nos ofrece la Madre María de San José, Priora del Carmelo de Sevilla, o el que nos ofrece el jesuita padre Francisco de Ribera, ambos bien conocedores de la santa.

Voy a resaltar hoy el retrato de la Madre María de San José, que asistió a varias poses de la santa, cuando era pintada por Fray Juan de la Miseria:

«Era esta santa de mediana estatura, antes grande que pequeña. Tuvo en su mocedad fama de muy hermosa y hasta su última edad mostraba serlo. Era su rostro no nada común, sino extraordinario, y de suerte que no se puede decir redondo ni aguileño. Los tercios de él iguales, la frente ancha e igual y muy hermosa; las cejas de color rubio oscuro con poca semejanza de negro, anchas y algo arqueadas».

«Los ojos negros, vivos y redondos, no muy grandes, mas muy bien puestos; la nariz, redonda y en derecho de los lagrimales para arriba, disminuida hasta igualar con las cejas, formando un apacible entrecejo, la punta redonda y un poco inclinada para abajo; las ventanas arqueaditas y pequeñas, y toda ella muy desviada del rostro».

«Mal se puede con la pluma pintar la perfección que en todo tenía: la boca de muy buen tamaño. El labio de arriba delgado y derecho; el de abajo, grueso y un poco caído, de muy linda gracia y color. Y así la tenía en el rostro, que, con ser ya de edad y muchas enfermedades, daba gran contento mirarla y oírla, porque era muy apacible y graciosa en todas sus palabras y acciones. Era gruesa más que flaca, y en todo bien proporcionada; tenía muy lindas manos, aunque pequeñas». (Madre María de San José, Libro de las Recreaciones)

¡Cuán fea y legañosa me habéis pintado!

Como retrato pintado, resaltaré el que pintó el padre Fray Juan de la Miseria, en 1576. Fue este religioso un carmelita napolitano, formado en el arte de la pintura en el seguimiento de Claudio Coello. Espíritu visionario y errabundo, probó vida consagrada con los franciscanos descalzos, para, al fin, recalar en el Carmelo.

Santa Teresa lo descubrió en Madrid, en casa de doña Leonor de Mascareñas. Muchos sufrimientos hubo de vencer la santa, para posar y dejarse pintar por el fraile. Nos lo refleja así el padre Gracián en sus Escolias: «Estando en Sevilla, impuse a la Madre una mortificación, que fue de las que más sintió, que fue mandarla retratar. Lo sintió mucho, que aún yo tuve lástima de lo que padeció, porque también el modo fue muy desabrido, que mandé con mucho rigor que obedeciese a todo lo que Fray Juan de la Miseria le mandase, y sin querer oír otra razón ni réplica alguna, me ausenté. Y el Fray Juan de la Miseria no era tan buen retratador ni de primor y cortesano como otros.

Y porque entraba allá adentro a pintar, venía bien que la retratase. Y, teniendo aparejados sus colores y su lienzo, la llamó. Y él teñía obediencia de que lo hiciese lo mejor que supiese y ella que le obedeciese. Y así, sin mirar más primores, le mandaba ponerse el rostro en el semblante que quería, riñendo con ella, si tantico se reía o meneaba el rostro. Otra vez, tomábale él mismo la cara con sus manos y volvíala a la luz que le daba más gusto, su-friendo el estar mucho tiempo sin menear la cabeza con las incomodidades que el otro tenía por comodidades para su pintura».

El retrato del Carmelo sevillano lleva la paloma del Espíritu Santo en el ángulo superior izquierdo, con la siguiente flámula sobre el halo de la cabeza: Misericordias Domini in eternum cantabo (cantaré eternamente las misericordias del Señor). Al lado izquierdo, tres cartelas superpuestas: 1. B.W. Teresa de Jesús. 2. Anno suae aetatis 61. Anno salutis 1576, secundo mensis Iunii. 3. «Este retrato fue sacado de la Madre Teresa de 1HS, fundadora de las descalzas carmelitas. Pinctólo Fray Juan de la Miseria, año de 1576».

Las carmelitas prefieren el retrato que perteneció a la familia Ahumada.

Agustín Hevia Ballina,