Mensaxe do Papa Francisco para o Domingo Mundial das Misións

Queridos irmáns e irmás:

A Xornada Mundial das Misións 2015 ten lugar no contexto do Ano da Vida Consagrada, e recibe diso un estímulo para a oración e a reflexión. De feito, se todo bautizado está chamado a dar testemuño do Señor Xesús proclamando a fe que recibiu como un don, isto é particularmente válido para a persoa consagrada, porque entre a vida consagrada e a misión subsiste un forte vínculo. O seguimento de Xesús, que deu lugar á aparición da vida consagrada na Igrexa, responde á chamada a tomar a cruz e ir tras El, a imitar a súa dedicación ao Pai e os seus xestos de servizo e de amor, a perder a vida para atopala. E dado que toda a existencia de Cristo ten un carácter misioneiro, os homes e as mulleres que lle seguen máis de preto asumen plenamente leste mesmo carácter.

1. A dimensión misioneira, ao pertencer á natureza mesma da Igrexa, é tamén intrínseca a toda forma de vida consagrada, e non pode ser descoidada sen que deixe un baleiro que desfigure o carisma. A misión non é proselitismo ou mera estratexia; a misión é parte da "gramática" da fe, é algo imprescindible para aqueles que escoitan a voz do Espírito que rumorea "Ven" e "Vai". Quen segue a Cristo convértese necesariamente en misioneiro, e sabe que Xesús "camiña con el, fala con el, respira con el. Percibe a Xesús vivo con el no medio da tarefa misioneira" (Exhort. ap. Evangelii gaudium, 266).

A misión é unha paixón por Xesús, pero, ao mesmo tempo, é unha paixón polo seu pobo. Cando nos detemos ante Xesús crucificado, recoñecemos todo o seu amor que nos dignifica e nos sostén; e nese mesmo momento percibimos que ese amor, que nace do seu corazón traspasado, esténdese a todo o pobo de Deus e á humanidade enteira. Así redescubrimos que El nos quere tomar como instrumentos para chegar cada vez máis preto do seu pobo amado (cf. ibíd., 268) e de todos aqueles que o buscan con corazón sincero. No mandato de Xesús "Ide" están presentes os escenarios e os desafíos sempre novos da misión evanxelizadora da Igrexa. Nela todos están chamados a anunciar o Evanxeo a través do testemuño da vida; e de forma especial pídese aos consagrados que escoiten a voz do Espírito, que os chama a ir ás grandes periferias da misión, entre as persoas ás que aínda non chegou aínda o Evanxeo.

2. O quincuaxésimo aniversario do decreto conciliar Ad xentes convídanos a reler e meditar este documento que suscitou un forte impulso misioneiro nos Institutos de Vida Consagrada. Nas comunidades contemplativas retomou luz e elocuencia a figura de santa Tareixa do Neno Xesús, patroa das misións, como inspiradora do vínculo íntimo da vida contemplativa coa misión. Para moitas congregaciones relixiosas de vida activa o anhelo misioneiro que xurdiu do Concilio Vaticano II púxose en marcha cunha apertura extraordinaria á misión ad xentes, a miúdo acompañada pola acollida de irmáns e irmás provenientes de terras e culturas atopadas durante a evanxelización, polo que hoxe en día se pode falar dunha interculturalidade xeneralizada na vida consagrada. Precisamente por esta razón, é urxente volver propor o ideal da misión no seu centro: Xesucristo, e na súa esixencia: a doazón total de si mesmo á proclamación do Evanxeo. Non pode haber ningunha concesión sobre isto: quen, pola graza de Deus, recibe a misión, está chamado a vivir a misión. Para estas persoas, o anuncio de Cristo, nas diversas periferias do mundo, convértese na maneira de vivir o seguimento del e recompensa os moitos esforzos e privacións. Calquera tendencia a desviarse desta vocación, aínda que sexa acompañada por nobres motivos relacionados coas moitas necesidades pastorais, eclesiais ou humanitarias, non está en consonancia co chamamento persoal do Señor ao servizo do Evanxeo. Nos Institutos misioneiros os formadores están chamados tanto a indicar clara e honestamente esta perspectiva de vida e de acción, como a actuar con autoridade no discernimiento das vocacións misioneiras auténticas. Diríxome especialmente aos mozos, que seguen sendo capaces de dar testemuños valentes e de realizar fazañas xenerosas ás veces contra corrente: non deixedes que vos rouben o soño dunha misión auténtica, dun seguimento de Xesús que implique a doazón total de si mesmo. No segredo da vosa conciencia, preguntádevos cal é a razón pola que elixistes a vida relixiosa misioneira e medide a disposición a aceptala polo que é: un don de amor ao servizo do anuncio do Evanxeo, lembrando que, antes de ser unha necesidade para aqueles que non o coñecen, o anuncio do Evanxeo é unha necesidade para os que aman ao Mestre.

3. Hoxe, a misión enfróntase ao reto de respectar a necesidade de todos os pobos de partir das súas propias raíces e de salvagardar os valores das respectivas culturas. Trátase de coñecer e respectar outras tradicións e sistemas filosóficos, e recoñecer a cada pobo e cultura o dereito de facerse axudar pola súa propia tradición na intelixencia do misterio de Deus e na acollida do Evanxeo de Xesús, que é luz para as culturas e forza transformadora das mesmas. Dentro desta complexa dinámica, preguntámonos: Quen son os destinatarios privilexiados do anuncio evanxélico?. A resposta é clara e atopámola no mesmo Evanxeo: os pobres, os pequenos, os enfermos, aqueles que a miúdo son desprezados e esquecidos, aqueles que non teñen como pagarche (cf. Lc 14,13-14). A evanxelización, dirixida preferentemente a eles, é signo do Reino que Xesús veu a traer: "Existe un vínculo inseparable entre a nosa fe e os pobres. Nunca os deixemos sós" (Exhort. ap. Evangelii gaudium, 48). Isto debe estar claro especialmente para as persoas que abrazan a vida consagrada misioneira: co voto de pobreza escóllese seguir a Cristo nesta preferencia súa, non ideológicamente, senón como el, identificándose cos pobres, vivindo como eles na precariedade da vida cotiá e na renuncia de todo poder, para converterse en irmáns e irmás dos últimos, levándolles o testemuño da alegría do Evanxeo e a expresión da caridade de Deus.

4. Para vivir o testemuño cristián e os signos do amor do Pai entre os pequenos e os pobres, as persoas consagradas están chamadas a promover, no servizo da misión, a presenza dos fieis laicos. Xa o Concilio Ecuménico Vaticano II afirmaba: "Os laicos cooperan á obra de evanxelización da Igrexa e participan da súa misión salvífica á vez como testemuñas e como instrumentos vivos" (Ad xentes, 41). É necesario que os misioneiros consagrados se abran cada vez con maior valentía a aqueles que están dispostos a colaborar con eles, aínda que sexa por un tempo limitado, para unha experiencia sobre o terreo. Son irmáns e irmás que queren compartir a vocación misioneira inherente ao Bautismo. As casas e as estruturas das misións son lugares naturais para a súa acollida e o seu apoio humano, espiritual e apostólico.

Xornada Mundial das Misións - Domund 2015

As Institucións e Obras misioneiras da Igrexa están totalmente ao servizo dos que non coñecen o Evanxeo de Xesús. Para lograr eficazmente este obxectivo, estas necesitan os carismas e o compromiso misioneiro dos consagrados, pero tamén, os consagrados, necesitan unha estrutura de servizo, expresión da preocupación do Bispo de Roma para asegurar a koinonía, de forma que a colaboración e a sinerxía sexan unha parte integral do testemuño misioneiro. Xesús puxo a unidade dos discípulos, como condición para que o mundo crea (cf. Xn 17,21). Esta converxencia non equivale a unha submisión xurídico-organizativa a organizacións institucionais, ou a unha mortificación da fantasía do Espírito que suscita a diversidade, senón que significa dar máis eficacia á mensaxe do Evanxeo e promover aquela unidade de propósito que é tamén froito do Espírito.

A obra misioneira do Sucesor de Pedro ten un horizonte apostólico universal. Por iso tamén necesita dos múltiples carismas da vida consagrada, para abordar o vasto horizonte da evangelización e para poder garantir unha adecuada presenza nas fronteiras e territorios alcanzados.

6. Queridos irmáns e irmás, a paixón do misioneiro é o Evanxeo. San Paulo podía afirmar: "Ai de min se non anuncio o Evanxeo!" (1 Cor 9,16). O Evanxeo é fonte de alegría, de liberación e de salvación para todos os homes. A Igrexa é consciente deste don; por tanto, non se cansa de proclamar sen cesar a todos "o que existía desde o principio, o que ouvimos, o que vimos cos nosos propios ollos" (1 Xn 1,1). A misión dos servidores da Palabra -bispos, sacerdotes, relixiosos e laicos- é a de pór a todos, sen excepción, nunha relación persoal con Cristo. No inmenso campo da acción misioneira da Igrexa, todo bautizado está chamado a vivir o mellor posible o seu compromiso, segundo a súa situación persoal. Unha resposta xenerosa a esta vocación universal pódena ofrecer os consagrados e as consagradas, a través dunha intensa vida de oración e de unión co Señor e co seu sacrificio redentor.

Mentres encomendo a María, Nai da Igrexa e modelo misioneiro, a todos aqueles que, ad xentes ou no seu propio territorio, en todos os estados de vida cooperan ao anuncio do Evanxeo, envíovos de todo corazón a miña bendición apostólica.

Francisco

Vaticano, 24 de maio de 2015,

Solemnidade de Pentecostés

Canonización de Madre María de la Purísima

Hoxe, o Papa Francisco, elevará aos altares unha nova Santa española, a Madre María de la Purísima, sétima superiora xeral da Compañía dos Irmás da Cruz e unha das relixiosas máis queridas polos españois de agora, quizais porque o seu pasamento tivo lugar apenas fai vinte anos e son moitos os que aínda teñen presente a pegada deixada por esta nova santa..

Sevilla, Madrid, Xaén, Málaga, Mérida, Huelva, Valladolid, Pamplona, Oviedo… de tolas partes da nosa xeografía estarán presentes en Roma onde se calcula haberá máis de doce mil persoas  para este gran acontecemento, onde será tamén canonizado o sacerdote italiano Vincenzo Grossi  e o matrimonio Louis Martin e Marie Zelie Guérin, os pais de santa Tereixa de Lisieux.

O cariño á Madre -así o recordan moitos hoxe- xúntase c

o cariño a todas as Irmás da Cruz, porque, como di Olga Salvat, sobriña da Madre e autora, xunto co pai Teodoro León, e vicepostulador da causa de canonización, do libro Santa María de la Purísima, esta estima débese  a que “son auténticas e viven o carisma da súa fundadora. O ideal de santa Ánxela da Cruz era facerse pobre cos pobres. As irmás de agora son como as de entón, en parte grazas á miña tía, pois o seu lema era sempre ese. A pesar de todo fiel, ata o punto de que se di que si algún día se perderan las regras da Orde, con so ver cómo viviu a miña tia sería suficiente para reescribilas”•

Olga afirma tamén que nos pobos nos que viven as irmás “saben que teñen un tesouro, porque están entregadas aos pobres. Van repartindo o amor de Deus que teñen dentro, con tanta humildade e cariño que a xente as ten nun pedestal”.

Olga Salvat coñeceu a súa tía cando xa era monxa, e cando morreu tiña trinta anos. Recorda as ocasións na que ía a visitar a súa nai, a avoa de Olga. “¡ha venido María Isabel!”, dicían todos na familia: “Sempre nos dedicaba un rato e tiña un cariño cara os demais, irradiaba  unha luz especial, aínda que era moi sinxela, quería ser unha irmá máis, non quería destacar aínda que fora a madre xeneral. Notábase que estaba chea de Deus”.

UNHA SANTA DE BARRIO.-

Unha chica do barrio de Salamanca. Así titulaba José  María Javierre a súa biografía da nova santa. Porque foi en Madrid onde naceu e pasou a súa época de nena e mocidade María Isabel Salvat Romero. Bautizada na parroquia da Concepción o 27 de febreiro de 1926, aos sete días de nacer, realizou os seus estudios na colexio da Bienaventurada Virxe María, das Madres Irlandesas, que por entón estaba na rúa Serrano. E foi na súa casa de Madrid, no 1942, onde veu por primeira vez a esas monxas “tan distintas”  que acudiran para pedir para os seus pobres e  enfermos. Ao charlar con elas lle contaron as súas vías: saen por parellas a atender enfermos e familias necesitadas, as que saen de noite incorpóranse á oración da mañá sen deitarse, non cobran nada e viven de esmolas, e están tan contentas que a veces esquécense de comer… E Margaritas, que leva tempo escoitando a chamada de Deus, visita ese mesmo ano a Casa Nai de Sevilla.

O día 8 de decembro de 1944, o día da Purísima, ingresa como postulante na Compañía da Cruz. Tiña dezaoito anos.

Mais de  200 madrileños acudirán á canonización  da Madre este domingo no seo da peregrinación diocesana, e moitos máis irán por conta propia. O domingo 25 de novembro, ás 12 da mañá, na catedral da Almudena, monseñor Carlos Osoro presidirá unha Misa de acción de grazas pola canonización desta nova santa madrileña.

ORACIÓN Á VIRXE DO PILAR

Santísima Virxe do Pilar

a ti arrímome,

baixo o teu amparo, refúxiome,

de todos os perigos, inimigos e males,

líbranos sempre,

Virxe gloriosa e bendita.

Coma os santos,

coma os apóstolos,

coma o teu Fillo

un día e outro día

apoiareime no teu amor e devoción.

Ti guiarasme agora e sempre,

Santa Nai de Deus,

non desatendas as nosas súplicas

nas nosas necesidades,

e dános a túa pronta axuda para liquidalas.

Omnipotente e eterno Deus

que te dignaches dispor

que a sacratísima Virxe María,

Nai túa,

entre coros de anxos,

sobre esta columna de mármore

enviada do ceo,

viñese vivindo en carne mortal

e que esta igrexa fose edificada

para a súa honra polo protomártir dos apóstolos,

Santiago, e os seus discípulos

suplicámosche, polos seus méritos e intercesión,

nos concedas alcancemos facilmente

o que con toda confianza pedimos:

(facer a petición)

...

Virxe María do Pilar,

nosa columna de fe,

dádeme unha fe recia e fundamentada

como a columna onde te apoias

no Pilar de Zaragoza

Ti que vives e reinas con Deus Pai

en unidade do Espírito Santo

por sempre eternamente.

Amén.

Rezar confiando plenamente na axuda

da Virxe Santa do Pilar unha salve e e tres avemarías.

LECTIO

            Xesús está sempre á beira das vidas humanas coas que se encontra e mergúllase nelas. Está alí para acompañalas, para animalas, para erguelas a novos e insospeitados niveis de realización. Porque o ser humano, é dicir, nós levamos todos dentro xermes de autosuperación, de novas posibilidades de realizármonos. Porque o noso interior, os nosos desexos e horizontes son sempre moito máis amplos cós que se abren tralas familiares illas Cíes, alí onde a nosa ría de Vigo se encontra co Atlántico. Todos queremos ir sempre máis alá dos nosos horizontes acostumados. Queremos ser sempre o que somos, pero tamén máis do que somos e selo ademais para sempre.

           O que nos ocorre a nós pasáballe tamén a esa persoa da que se nos di no evanxeo que se axeonllou ante Xesús. Para el era Xesús símbolo e resumo de toda a bondade a grandeza que se podía atopar no mundo. Dísenos explicitamente alí que se trataba dun home adulto, ben asentado xa na súa vida. Posuía bens e fortuna. Fálase da súa “mocidade” como dunha etapa da súa vida pola que xa pasara. Pero ¡claro! este home, como nos pasa a todos, non é totalmente feliz, non se encontra totalmente satisfeito consigo mesmo. El non deixa de albiscar que algo lle debe faltar aínda para realizar plenamente a súa vida. Vive, si, e vive ademais con fidelidade ás normas tradicionais da súa relixión xudía. Digamos que se trata dun crente cabal do xudaísmo. Garda os mandamentos. Eses mandamentos que son os mesmos que todos sabemos de cor desde pequenos...

            Mais o que a el lle preocupa, como sen dúbida tamén a todos nós, é a curtidade da vida e o pouco que en definitiva a vida lle satisfai. De que lle vale a el vivir ben e ser tamén un bo xudeu practicante, se resulta que despois de todo a súa vida non é “eterna”? Porque ter vida “eterna” non é só tela despois, é dicir, a que nós chamamos vida como resucitados despois da morte. Non. Vida “eterna”, ou sexa, plena, e tela tamén durante a vida presente. É dicir, sentirse –tal como adoitamos dicir- plenamente realizados e felices co que estamos a facer na vida, por máis que poidamos ter de cando en vez horas baixas.

           No cadro destas consideracións, coido que se pode entender algo da importancia e da paixón coas que esta persoa lle formularía a súa pregunta a Xesús: “Mestre bo, ¿que teño que facer para acadar a vida eterna?”.

           A esta persoa non lle satisfacía, como digo, a súa vida normal relixiosa, correcta e normal. Algún baleiro se abría no seu interior, que demandaba nova luz e novas augas de vida. E Xesús, ese mestre de vida que Deus Pai ofrece de maneira plena e definitiva ó mundo –a toda a humanidade-, vaille ofrecer o verdadeiro camiño de realización. É un vieiro dificultoso, á primeira vista case imposíbel de realizar, mais gratificante, plenificante, fornecedor de verdadeira “vida eterna”, de aquilo xustamente sobre o que esta persoa demanda información, porque lle preocupa e o atrae.

        Xesús sabe do dificultoso e pedregoso deste camiño, que en definitiva é el mesmo. Pois sabemos que Xesús se presenta en persoa ante nós como “o camiño, a verdade e a vida”. Por iso dinos o evanxelista Marcos que Xesús -seguramente para darlle ánimos ó que lle preguntaba sobre o modo de “acadar a vida eterna”- “o fitou cunha mirada chea de agarimo”. Aínda así, Xesús non acadou vencer as resistencias que o feito de ter “moitos bens” lle impedían a esa persoa empezar a andar polo verdadeiro camiño de “acadar a vida eterna”.

        Porque o resto da mensaxe de Xesús é ben coñecido, aínda que non por iso suficientemente asumido nas nosas vidas concretas. É unha linguaxe dura e sen contemplacións contra o acugular riquezas que non se poñen ó servizo dos demais, dos máis pobres e necesitados ca nós. Esas moreas de riquezas agáchannos a visión da realidade e non nos deixan ver as necesidades dos outros irmáns nosos. Así non podemos construír a fraternidade á que nos chama Xesús. Por algo o papa Francisco nos dicía hai pouco aquilo que máis dunha vez oiriades: “Cómo me gustaría unha Igrexa pobre e para os pobres!”. O papa Francisco tomou precisamente este nome de Francisco pola admiración e devoción que lle ten a San Francisco de Asís. E ben sabemos que este santo italiano levou na súa vida esta mensaxe de Xesús sobre a pobreza ata as últimas consecuencias. A súa festividade foi o día 4 deste mes de outubro en que estamos, mais como caeu en domingo non se celebrou liturxicamente.

        En principio e falando de modo xeral, semella algo estraño ou sorprendente este medo á pobreza (do que deu mostras a persoa da que se nos fala no evanxeo), porque Xesús lles asegura ás persoas que se desprenden dos seus bens que acadarán felicidade non só na “outra” vida, senón tamén nesta. “Recibirán agora, neste tempo, -anúncianos Xesús- cen veces máis ... e, no mundo futuro, a vida eterna”. E neste sentido podemos dicir: Hai alguén que poida dar máis có que ofrece Xesús en compensación da renuncia ós propios bens?...

         Certamente, o evanxeo dá sempre que pensar. Coa súa palabra e o seu exemplo Xesús non deixa de nos ofrecer e presentar novos camiños, os camiños sempre novos de Deus, para acadarmos a felicidade. Unha felicidade que certamente non se acada cando sistematicamente se fuxe de canto leva consigo esforzo ou renuncias persoais.

Reflexión

· Para moitas persoas é desesperante, motivo de envexa e de non poder vivir en paz cun mesmo, pensar que un ten menos bens que o veciño, e fan todo o posible para quitarlle mérito e importancia a canto outros teñen feito ou logrado co seu traballo. Os seus corazóns están resecos, porque quedaron parados no externo, no aparente, no que non dá a felicidade. Si. Acumular riqueza, como única e exclusiva razón da vida, fainos persoas desconfiadas, pouco xenerosas e moi lonxe do proxecto de amor do Deus que nos crea non para que nos dobremos diante del, senón porque nos quere, nos recoñece iguais en dignidade e nos dá un “plus” de igualdade que nos une coma irmáns para descubrírmonos posuidores da súa mesma imaxe e semellanza. Somos de Deus; pero tamén somos coma Deus: merecedores do mesmo respecto. Non somos cousas nin algo. Somos os alguén que camiñamos desde o proxecto de Deus para o mundo. Aquí está a verdadeira sabedoría, como acabamos de escoitar na lectura: a sabedoría que pon as cousas ao noso dispor, e non nos pon a nós ao dispor das cousas, de tal xeito que nos acaben escravizando.

· Por iso a palabra de Deus o que busca e ao que nos chama é a ter corazóns quentes: humanos, afables, amables, sensibles, con capacidade de empatía... O que hoxe se lle chama ser persoas con intelixencia emocional. É entón esta Palabra unha Palabra sempre en saída, en busca, en tarefa permanente para que as persoas non nos pechemos en nós mesmos ata incomunicarnos, senón que nos abramos ao escoitar, acompañar, compartir, agarimar. Unha Palabra que nos di que non debemos –podemos?- ser nin limóns nin vinagre nin pomelo. Porque se nos falta a dozura á hora de ver o mundo como casa común, a amargura acabaría por devorarnos. Só no seguimento desta Palabra que sempre nos fala ao corazón poderemos dicir que temos entendido o por que da misericordia de Deus para connosco, e de nós para cos demais.

· Esta misericordia que nos achega e iguala uns aos outros é a que guía a proposta de Xesús. Para aquel tempo e para hoxe. O “vende todo e sígueme”, non é máis que unha invitación a fitar a nosa mirada no que de verdade é importante: o que nos achega, humaniza, posibilita que nos atopemos, fai posible que unamos as mans en tarefas e proxectos comúns. Nunha palabra: que non fagamos do enfrontamento nin da crispación metodoloxía do noso día a día. Desprenderse dun corazón cheo de adherencias que o insensibilizan diante do que pasa no noso mundo e ao noso redor responde á proposta que un día máis nos fai Xesús. Vender e seguir, unha dialéctica nada doada e pouco comprensible hoxe en día. Pouco comprensible no mundo pero tamén na Igrexa; e dentro desta, nos que deberiamos ser servidores da gratuidade e da permanente actitude de acollida e escoita. Canto corazón endurecido na celebración convertida en estipendio. Canto corazón endurecido no funeral dos cartos, máis importante que na oración comunitaria compartida! Canto corazón ennegrecido polo apego aos cartos e ás cousas, aínda que sexan no nome de Deus! Canto engano en forma rito e consumo de tempo no templo cando á porta está o irmán que está só, pide unha axuda ou necesita un sorriso! Nin sequera xustificando que foi a praxe –foi, pero xa non pode seguir sendo– ou dicindo que son sacramentais aprobados pola Igrexa, poderemos facer dela nin o noso ministerio nin o xeito de ser cristián que testemuña os homes e mulleres do noso tempo.

LECTIO

DOMINGO XXVII T. O. Ano B: 4 outubro 2015

                     A “boa nova”, a “boa noticia” de Xesús, que é o que significa a palabra “evanxeo”, ten como centro ou estrutura interna súa unha fermosa palabra que utilizamos con frecuencia e que ás veces sabemos tamén manipular en moi diversos sentidos. É a palabra “amor”. Trátase basicamente do amor que se nos anuncia de Deus, como Pai, a toda a súa creación e de maneira especial ós seres humanos todos, fillos seus en canto irmáns de Xesús, o fillo “benquerido” de Deus.

                     Hoxe fálasenos nas Lecturas do amor matrimonial, do amor ós fillos, ós pequenos, do amor que se rompe e se adultera... Temas moi amplos, difíciles, mais fundamentais.

                     O amor é unha realidade e unha experiencia complexa, persoal e comunitaria, íntima e social, mais en calquera caso decisiva por moi ameazada que estea sempre polos desencontros persoais e polos conflitos sociais.

                     Agora ben, se Deus se define a si mesmo como Amor, entón a realidade, que vén del, non pode ser entendida axeitadamente se non se lle dá unha importancia esencial ó amor.

                     Sen a unión e o amor entre home e muller no podería existir a humanidade. Non existirían fillos. nin sociedade, nin futuro ningún. A historia remataría e a humanidade con ela. Mais Deus quere que o mundo siga, que a humanidade avance cara a unha situación mellor, aínda que pola nosa parte non poidamos saber nin sequera sospeitar que formas adoptará esa futura humanidade. Se, nos poucos anos que os máis maiores levamos vivido, vimos e experimentamos tantas cousas que de pequenos nin sequera poderiamos maxinar, ¡qué non será nos anos e séculos que veñan despois de nós!   

                     O famoso teólogo Karl Rahner, que foi profesor meu durante bastantes anos en Innsbruck e Múnic, definía a Deus como “o futuro absoluto”. Pois ben, se nós fomos feitos, creados, por ese Deus - “futuro absoluto”, entón non pode ser nada estraño que tamén nós levemos dentro de nós a semente do futuro. Por iso se dan en nós unhas fortes pulsións biolóxicas e psicolóxicas para que, como nos di Xesús, “o home deixe seu pai e mais súa nai e se una coa súa muller, converténdose así os dous nunha soa carne”.

                     Ser unha soa carne vén sendo case o mesmo que ser “unha soa persoa”: ter uns mesmos sentimentos, entenderse e comprenderse ben; en definitiva, amarse. Trátase da fermosa tarefa de, sendo diferentes, amarse mutuamente tanto que non pareza senón que alí non hai máis ca unha soa persoa. É algo semellante ó que ocorre no mesmo Deus. Se Deus é amor, tal como nolo describe o evanxeo de Xoán, amor mutuo e infinito entre Pai, Fillo e Espírito Santo, iso quere dicir que hai tamén en Deus un amor tan grande e fondo que non se pode falar máis que dun só e único Deus. As tres persoas divinas son así tamén, coma quen di, “unha soa carne”.

                     Xesús considera sagrado e inseparable o amor mutuo que se constitúe no matrimonio. Porque é iso o que responde ós designios de Deus. Un Deus, Pai de Xesús e de todos nós, que quere o noso futuro, o futuro da humanidade. Un futuro, ademais, feliz. Porque ben sabemos que o futuro está aí para darnos posibilidades de plenitude e felicidade.

                     A felicidade que, amándose mutuamente, atopan home e muller acrecéntase coa felicidade que lles dan os fillos. Porque nos fillos están vendo os pais directamente, en certo modo, o seu propio futuro. O futuro que eles mesmos xeraron e produciron. Sen futuro tampouco se pode vivir. E os fillos están aí para dicirlles ós seus pais que hai futuro, que hai vida, que hai alegría.

                     Por iso Xesús amaba, quería e apreciaba tanto os pequenos, os rapaces. Eses seres humanos que, igual cás mulleres, eran desgraciadamente pouco estimados e apreciados no tempo de Xesús. Por iso era case normal que tanto elas como eles recibisen reprimendas de parte dos discípulos de Xesús cando elas ou eles querían achegarse a el. Marcos cóntanos que os discípulos lles “rifaban” ás nais e ós nenos por intentaren achegarse a Xesús. Mais Xesús tomou moi a mal esta actitude prohibitiva dos seus discípulos. “Indignouse” cos seus discípulos, dinos ben claramente Marcos, para informarnos seguidamente sobre que Xesús non deixaba de abrazalos, de bendicilos e de impoñerlles as mans sobre a súa cabeciña. Mágoa que non houbese daquela cámaras ou móbiles que nos puidesen inmortalizar estas escenas para que as puidésemos ollar os que viriamos despois!...

                     Quédannos polo menos documentadas por Marcos as palabras case incribles que Xesús pronunciou daquela e que seguramente deixarían apampados ós seus discípulos. Palabras que en Xesús ían acompañadas polos feitos, pola súa actitude amorosa cos pequenos. Lembrémolas: “Deixade que os nenos se acheguen a min; non llelo impidades, porque deles é o Reino de Deus. Dígovolo de verdade: Quen non reciba como un neno o Reino de Deus, non entrará nel”.

                     Isto quere dicir que os nenos, os rapaces, deberían ser os nosos mestres. Porque eles son os que nos ensinan a recibirmos coma eles o Reino de Deus. Eles son os que nos aprenden a termos confianza con Deus Pai como eles a teñen con seus pais. Eles son os que nos aprenden a vivirmos a vida con alegría, con liberdade e con entusiasmo, porque saben ou esperan que haxa alí sempre alguén que coide deles e que os ame.

                     Por iso é tan importante, nas familias, que pais e avós lles proporcionen amor ós seus fillos ou netos. Todo ó revés daquilo que dicía o rigoroso filósofo Kant. Escoitade o que chegou a escribir este tan afamado pensador: "Pódese afirmar con verdade que se educan moito peor os fillos da xente vulgar que os da xente distinguida. Porque a xente vulgar xoga cos nenos, coma os monos. Cántanlles cancións, aloumíñannos, bícannos, bailan con eles. Pensan que lles fan ben ó neno cando, tan pronto como chora, corren cara a el e xogan con el, etc.”.

                     Calquera psicólogo ou antropólogo de hoxe tería que suspender hoxe a Kant se escribise isto nun exame. En realidade, el era nisto produto dunha época na que os intelectuais sabían aínda moi pouco da importancia do amor, baseando todo polo contrario no “deber”, na obediencia ás ordes e ós mandatos.

                     En calquera caso, pola nosa parte estamos xa ben informados de que o amor é a clave, a chave, de todo. Deámoslle grazas a Deus porque el é amor e por manifestársenos en Xesús como amor.

MENSAXE DO SANTO PAI AOS XOVES EN CUBA

Vós estades parados e eu estou sentado, que vergoña! pero saben por que sinto? porque tomei notas dalgunhas cousas que dixo o voso compañeiro e sobre estas quérolles falar. Unha palabra que caeu forte: soñar. Un escritor latinoamericano, dicía que as persoas temos dous ollos: un de carne e outro de vidro. Co ollo de carne vemos o que miramos. Co ollo de vidro vemos o que soñamos. Está lindo eh?

Na obxectividade da vida ten que entrar a capacidade de soñar e un mozo que non é capaz de soñar está clausurado en si mesmo. Está encerrado en si mesmo. Cada un ás veces soña cousas que nunca van suceder. Pero sóñaas, deséxaas, busca horizontes, ábrete, ábrete a cousas grandes. Non se se en Cuba se usa a palabra, pero os arxentinos dicimos: Non te engurres, eh? ábrete e soña, soña que o mundo contigo pode ser distinto. Soña que se ti pos o mellor de ti, vas axudar a que ese mundo sexa distinto.

Non vos esquezades. Soñade. Por aí váisevos a man e soñades demasiado e a vida córtavos o camiño, non importa, soñade e contade os vosos soños. Contade, falade das cousas grandes que desexades, porque canto máis grande é a capacidade de soñar e a vida déixate a metade de camiño, máis camiño percorriches. Así que primeiro soñar.

Ti dixeches unha frasecita, que eu tiña escrita na intervención del porque a subliñei e tomei algunha nota. "Que saibamos acoller e aceptar ao que pensa diferente". Realmente nós ás veces somos pechados. Metémonos no noso mundiño: ou este é como eu quero que sexa ou non. E fuches máis aló aínda: que non nos encerremos. Que non nos encerremos nos conventiños das ideoloxías ou nos conventiños das relixións, que podamos crecer ante os individualismos.

Cando unha relixión se volve conventiño perde o mellor que ten, perde a súa realidade de adorar a Deus, de crer en Deus. É un conventiño, é un conventiño de palabras, de oracións, de eu son bo, ti es malo, de prescricións morais e cando eu teño a miña ideoloxía, o meu modo de pensar e ti tes o teu, encérrome nese conventiño da ideoloxía.

Corazóns abertos, mentes abertas. Se ti pensas distinto que eu, por que non imos falar? Por que sempre nos tiramos a pedra sobre aquilo que nos separa, sobre aquilo no que somos distintos? Por que non nos damos a man naquilo que temos en común? Animarnos a falar do que temos en común e despois podemos falar das cousas que temos diferentes ou que pensamos, pero digo falar, non digo pelexarnos, non digo encerrarnos, non digo "conventiñear" como usaches ti a palabra (diríxese ao mozo que falou en representación dos demais). Pero iso soamente é posible cando un ten a capacidade de falar daquilo que teño en común co outro, daquilo para o que somos capaces de traballar xuntos.

En Bos Aires estaba nunha parroquia nova nunha zona moi, moi pobre. Estaban a construír uns salóns parroquiais un grupo de mozos da universidade e o párroco díxome por que non che vés un sábado e así chos presento, traballaban os sábados e os domingos na construción. Eran mozos e mozas da universidade... entón cheguei e vinos e foinos presentando. Este é o arquitecto, é xudeu, este é comunista, este é católico practicante... todos eran distintos, pero todos estaban a traballar en común polo ben común. Iso chámase amizade social, buscar o ben común.

A inimizade social destrúe e unha familia destrúese pola inimizade, un país destrúese pola inimizade, o mundo destrúese pola inimizade. E a inimizade máis grande é a guerra. E hoxe día vemos que o mundo se está destruíndo pola guerra, porque son incapaces de sentar e falar. Bo, negociemos, que cousas podemos facer en común? En que cousas non imos ceder? Pero non matemos máis xente. Cando hai división, hai morte. Hai morte na alma porque estamos a matar a capacidade de unir, estamos a matar a amizade social e iso é o que eu lles pido a vostedes hoxe, sexan capaces de crear a amizade social.

Despois saíu outra palabra que ti dixeches (novamente diríxese ao mozo que interveu antes que el): a palabra esperanza. Os mozos son a esperanza dun pobo, iso ouvímolo en todos lados, pero que é a esperanza? É ser optimista? Non! Optimismo é un estado de ánimo. Mañá érgueste con dor de fígado e non es optimista, ves todo negro. Ou sexa a esperanza é algo máis, a esperanza é sufrida, a esperanza sabe sufrir para levar adiante un proxecto, sabe sacrificarse... Ti es capaz de sacrificarte por un futuro? ou soamente queres vivir o presente e que se arranxen os que veñan?

A esperanza é fecunda, a esperanza dá vida. Ti es capaz de dar vida? ou vas ser un mozo ou moza espiritualmente estéril, sen capacidade de crear vida aos demais, sen capacidade de crear amizade social, sen capacidade de crear patria, sen capacidade de crear grandeza? A esperanza é fecunda.

A esperanza dáse no traballo e aquí quérome referir a un problema moi grave que se está vivindo en Europa. A cantidade de mozas que non teñen traballo. Hai países en Europa que mozos de 25 anos cara abaixo viven desocupados nunha porcentaxe do 40 por cento. Penso nun país. Outro país o 47 por cento, outro país o 50 por cento.

Evidentemente que un pobo que non se preocupa por dar traballo aos mozos; un pobo e cando digo pobo non digo gobernos, todo o pobo? a preocupación da xente, de que os nosos mozos non traballan, ese pobo non ten futuro. Os mozos entran a formar parte da cultura do descarte e todos sabemos que hoxe neste imperio do deus-diñeiro descártanse as cousas e descártanse as persoas.

Descártanse os mozos porque non llos quere ou porque llos mata antes de nacer. Descártanse os anciáns... estou a falar do mundo en xeral, descártanse os anciáns porque xa non producen. Nalgúns países hai lei de eutanasia pero en tantos outros hai unha eutanasia escondida, encuberta. Descártanse os mozos porque non lles dan traballo. Entón que queda a un mozo sen traballo?

Un país que non inventa, un pobo que non inventa posibilidades laborais para os seus mozos, a ese mozo queda ou as adiccións ou o suicidio ou irse por aí buscando exércitos de destrución para crear guerras. Esta cultura do descarte está a facernos mal a todos, quítanos a esperanza e é o que ti pediches para os mozos (diríxese ao mesmo mozo).

"Queremos esperanza", esperanza que sufrida, é traballadora, é fecunda, dános traballo e sálvanos da cultura do descarte e esta esperanza que é convocadora, convocadora de todos, porque un pobo que sabe autoconvocarse para mirar o futuro e construír a amizade social, como dixen, aínda que pense diferente, ese pobo ten esperanza.

E se eu me atopo cun mozo sen esperanza? por aí unha vez dixen xoves xubilados. Hai mozos que parece que se xubilan aos 22 anos. Son novos con tristeza existencial, son novos que apostaron a súa vida ao derrotismo básico, son novos que se lamentan, son novos que se foxen da vida.

O camiño da esperanza non é fácil e non se pode percorrer só. Hai un proverbio africano que di "se queres ir de présa, anda só, pero se queres chegar lonxe, anda acompañado". E eu a vós, mozos cubanos, aínda que pensedes diferente, aínda que teñades os vosos puntos de vista diferentes, quero que vaiades acompañados, xuntos buscando a esperanza, buscando o futuro e a nobreza da patria.

E así empezamos coa palabra soñar e quero terminar con outra palabra que ti dixeches (o mesmo mozo) e que eu a adoito usar bastante: "a cultura do encontro". Por favor, non nos "desencontremos" entre nós mesmos. Vaiamos acompañados, Un, atopados, aínda que pensemos distinto, aínda que sintamos distinto, pero hai algo que é superior a nós, é a grandeza do noso pobo, é a grandeza da nosa patria, é esa beleza, esa doce esperanza da patria á que temos que chegar. Moitas Grazas!

(O Papa antes de irse volve tomar o micro)

Ben, despídome desexándolles o mellor. Todo isto que vos dixen vos desexo. Vou rezar por vós. E pídovos que recedes por min. E se algún de vós non é crente e non pode rezar, porque non é crente, que polo menos me desexe cousas boas.

Que Deus vos bendiga, vos faga camiñar neste camiño de esperanza cara á cultura do encontro evitando eses conventiños dos cales falou o voso compañeiro.

E que Deus vos bendiga a todos.

LECTIO

DOMINGO XXII T. O.

(Ano B: 30 de agosto 2015)

          

            Coa fin na que estamos do mes habitual de vacacións remata para moita xente o tempo de descanso, intentando concentrar ánimos e forzas nestas últimas horas para a xa próxima volta ó traballo. Nós ímonos concentrar tamén hoxe, en certa medida, nalgúns puntos ou temas importantes do evanxeo de hoxe nos que convén sempre profundar máis e máis para acadarmos así que o vigor e a forza da palabra de Deus, que se nos amosa en Xesús, mova eficazmente as nosas vidas.

            Son temas en principio teoricamente ben coñecidos, mais non podemos permitir que o seu ben sabido coñecemento derive en perda do seu permanente valor. Son os profetas e os renovadores das relixións os que se esforzaron con teima e ousadía ó longo dos tempos na renovación e actualización do que podemos chamar o centro ou a cerna da nosa relación con Deus. Xesús é neste sentido para nós, no que el di e no que el fai, a definitiva e derradeira palabra que Deus dirixe ó mundo. Unha palabra que se presenta en Xesús como o “camiño”, a “verdade” e a “vida”.

            Pois ben. No texto do evanxeo de Marcos de hoxe volve aparecer a acostumada resistencia de fariseos e outros á visión da nosa relación con Deus como ancorada no corazón, no interior das persoas e non nas prácticas rituais ou simplemente legais, ligadas a costumes ou tradicións. Niso pecaban entón os que se opuñan á mensaxe limpa, diáfana e cordial de Xesús e pecamos ou podemos pecar tamén hoxe nós a pesar de tantos séculos transcorridos desde o tempo de Xesús.

            Marcos detense na descrición dalgunhas desas prácticas, case obsesivas, que os contrincantes de Xesús realizaban seguramente con gran satisfacción, crendo que dese modo se convertían nas máis observantes e relixiosas persoas que pensar se pode: lavando por exemplo mans e xerros con moito coidadiño, sen ocupárense nin un minuto en lavar ben por dentro e por fóra o máis importante que un leva consigo, o corazón. Quero dicir, o interior, aquela agachada fonte nosa, de cada un de nós, de onde procede a bondade ou a maldade de cada quen.

            Os opositores de Xesús non pensaban máis ca en mantérense fieis á “tradición dos devanceiros”. Agora ben, postos a falar de devanceiros, Xesús lémbralles aquí a un profeta ó que xa puxera, ata certo punto, como guieiro e modelo da súa propia actitude no mesmo comezo da súa actividade pública misioneira. Trátase naturalmente de cando Xesús botou entón man do seguinte texto do profeta Isaías: “O Espírito do Señor está sobre min porque El foi quen me unxiu para proclamarlles a Boa Nova ós pobres. Mandoume para lles anunciar a liberación ós secuestrados e a vista ós cegos, para lles dar liberdade ós asoballados e proclamar o ano de graza do Señor”. E tras lerlles este texto do profeta, limítase a comunicarlles ós seus abraiados oíntes: “Hoxe cúmprese diante de vós esta pasaxe da Escritura”.

            É dicir, no programa relixioso de Xesús, non entran (a non ser nun moi segundo plano) mandados ou preceptos concretos, legais, ligados a aqueles ritos e prácticas ós que se aferran os fariseos legalistas. O que pretende Xesús é a transformación do corazón, do interior das persoas, que é a fonte de onde xorden as boas ou malas obras. Obras ou prácticas que non teñen nada ou case nada que ver cos ritos externos e exteriores cos que os fariseos pensan encher a súa carteira de méritos para acadar así a salvación.

            Porque o que para Xesús é decisivo é entrar ou non no camiño da xustiza, do amor, da atención a pobres e necesitados, da liberación de calquera tipo de asoballamento das persoas. Todo, como vedes, na liña do texto de Isaías que el adopta como lema da súa relación e actuación coa xente. Onde queda aquilo que os fariseos consideraban como o verdadeiro centro de todo verdadeiro comportamento relixioso?

            Que isto que comento non é unha vella historia de hai vinte séculos, da que non precisamos xa lembrarnos, demóstrao o feito de que nos nosos días se vexa obrigado aínda a referirse a estas cousas o noso papa Francisco cando nos di por exemplo: “Cando a predicación é fiel ó evanxeo, maniféstase con claridade a centralidade dalgunhas verdades e queda claro que a predicación moral cristiá non é unha ética estoica. É máis ca unha ascese. Non é unha simple filosofía práctica nin un catálogo de pecados e erros. O evanxeo convida ante todo a responder ó Deus amante que nos salva, recoñecéndoo nos demais e saíndo de nós mesmos para buscarmos o ben de todos. Este convite non se debe ensombrecer en ningunha circunstancia! Todas as virtudes están ao servizo desta resposta de amor. Se ese convite non brilla con forza e atractivo, o edificio moral da Igrexa corre o risco de se converter nun castelo de naipes, e alí está o noso peor perigo. Porque non será propiamente o evanxeo o que se anuncie, senón algúns acentos doutrinais ou morais que proceden de determinadas opcións ideolóxicas”.

            O papa Francisco quere, pois, que loitemos (á maneira de Xesús nos seus encontros cos fariseos) contra esa va autocompracencia de pretender basear a relixión no cumprimento dun suposto “catálogo de pecados e erros” que deixan fóra o principal da mensaxe cristiá.

            E volve aínda insistir nesta idea algo despois neste mesmo escrito seu sobre “A alegría do evanxeo” ó criticar o se aferrar a “estruturas”, “normas” e “costumes” que, unha vez máis, deixan de lado o principal, que consiste no anuncio da paternidade de Deus e da irmandade entre todos. Así nolo di o papa: “Se algo debe inquietarnos santamente e preocupar a nosa conciencia, é que tantos irmáns nosos vivan sen a forza, a luz e o consolo da amizade con Xesús Cristo, sen unha comunidade de fe que os conteña, sen un horizonte de sentido e de vida. Máis có temor a equivocarnos, espero que nos mova o temor a pecharnos nas estruturas que nos dan unha falsa contención, nas normas que nos converten en xuíces implacábeis, nos costumes onde nos sentimos tranquilos mentres fóra hai unha multitude famenta e Xesús nos repite sen se cansar.“Dádelles vós de comer! (Mc 6, 37)”.

            En realidade, no caso de Xesús son as persoas necesitadas, os pobres, os leprosos, etc. os que o obrigaron a non ter medo de se manchar as mans, de se converter a si mesmo en “impuro”. Ese era o mandato que recibira do Pai e que de xeito tan sintético e fermoso nos describe así Santiago na súa carta de hoxe: “A relixión limpa e sen lixo ningún ós ollos de Deus Pai é esta: mirar polos orfos e polas viúvas nas súas coitas e gardarse da contaminación deste mundo”.

            Por aquí van, pois, os tiros e non por outro lado.

CREDO

ORACION DOS FIEIS

Pidámoslle a Deus Pai, que nos conceda o espírito de Xesús, o espírito do evanxeo, dicindo: Escóitanos, Pai.

TODOS: ESCÓITANOS, PAI.

- Concédenos, Pai, sabermos basear a nosa relación contigo, non en normas ou costumes baleiros, senón na práctica da fraternidade.

TODOS: ESCÓITANOS, PAI.

- Ábrenos, Pai, ás necesidades e angustias das persoas e dos pobos, para lles ofrecer o consolo e a axuda que proveñen do evanxeo.

TODOS: ESCÓITANOS, PAI.

- Pedímosche, Pai, que lle concedas a túa graza ó papa Francisco para que poida continuar a iluminar e animar as persoas ó encontro con Xesús nos pobres e necesitados do mundo enteiro.

TODOS: ESCÓITANOS, PAI.

Pregámoscho, Pai, por Xesús Cristo noso Señor. AMÉN.

Manuel Cabada Castro

LECTIO

            Co evanxeo deste domingo rematamos a sostida e importante mensaxe de Xesús aos seus oíntes sobre el como “pan de vida”. Aínda que isto nos teña ocupado durante varios domingos, coido que non deberiamos consideralo tempo perdido.

            Esta mensaxe súa non era doada de aprender, porque afondaba ata as raíces mesmas da mensaxe de Xesús. E estas raíces estaban no feito mesmo da súa persoa, con anterioridade ás cousas que el dicía. Xesús non era só unha persoa que dicía cousas fermosas sobre a fraternidade e o amor, que daba bos consellos ou criticaba as estruturas sociais e relixiosas do seu tempo. O máis importante era el mesmo en persoa, o que el dicía sobre si mesmo.

            Porque Xesús, como ben se decataban os seus oíntes, falaba ademais con autoridade, coa autoridade de quen se sabía a si mesmo como “mandado” por seu Pai Deus para ofrecer vida divina ó mundo enteiro, ás persoas todas, das que el mesmo se consideraba irmán e amigo. Por medio del amosaba así Deus Pai ó mundo o seu amor e a súa entrega para facernos así a todos partícipes da súa propia divindade. Non poderiamos imaxinar un destino máis grandioso para a humanidade ca este que nos ofrece Deus Pai en Xesús: entrar, por así dicilo, no circuíto mesmo da dimensión divina.

            E ¿que mellor maneira para nós de entrarmos nesa dimensión divina có feito mesmo de que Deus se deixase en Xesús comer por nós, entregándose totalmente a nós para nos encher así de vida, de plenitude, de felicidade?

            Mais, como ocorrería se a un lle dixesen que lle tocou o premio máximo da lotería, que non acabaría de crelo, algo así parece que lles ocorreu tamén a “moitos” dos discípulos e oíntes de Xesús, segundo se nos di no evanxeo de hoxe: “¿Quen pode admitir tal cousa?”, comentaba un bo grupo deles.

            Deus fai sempre as cousas á súa maneira, é dicir, de xeito grandioso e inimaxinábel. Ese é o contido central da mensaxe de Xesús en canto persoa que se ofrece totalmente a nós. El ponse totalmente á nosa disposición, impulsando e provocando con esta actitude súa que os verdadeiros discípulos seus procedan pola súa parte cos demais de modo semellante.

            A nosa entrega ós demais ten que ser tamén polo tanto total, xenerosa, aberta. De tal maneira que todos poidan ver en nós persoas que non se pechan en si mesmas, nos seus particulares problemas e necesidades. Só así poderemos facer presente a Deus no mundo con aquela xenerosidade e entrega que se nos manifestou en Xesús.

            Ofrecer e dar vida ós demais da mellor maneira que poidamos. Isto equivale en certo modo –falando metaforicamente-  a deixarse comer polos demais.

            Hai no evanxeo de hoxe unhas palabras de Pedro, en representación dos demais apóstolos que, neste contexto de Xesús anunciándose como “pan de vida”,  me parecen moi expresivas e significativas. Á vista de que a mensaxe de Xesús non acababa de convencer a un bo número de discípulos, que en consecuencia deixaron xa de escoitalo e de seguilo, Xesús pregúntalles ós doce apóstolos se eles tamén o van deixar. É entón cando Pedro responde decontado e co seu habitual ímpeto: “Señor, e onda quen imos ir? Ti tes palabras de vida eterna”.

            É dicir, Pedro, que coma calquera de nós e coma toda persoa humana o que quere é vivir, vivir sempre, ter unha vida eterna, preséntasenos para nós como aquel que fai a verdadeira e xusta elección. El aposta pola vida e, polo tanto, por Xesús. El sabe que Xesús ofrece vida verdadeira, vida plena, vida que non acaba. El sabe que Xesús ten “palabras de vida eterna”.

            Isto responde ó que no fondo desexa Pedro e supoño que tamén, coma min, todos vós. Non cabe polo tanto outra elección.

            Que Deus Pai, do que nos conta aquí Xesús que ninguén pode vir a el, é dicir, a Xesús, “se non llo concede o Pai”, nos dea a todos a graza de optarmos sempre por Xesús e dese xeito a graza tamén de optarmos por entregármonos, coma Xesús, ós demais, irmáns de Xesús e irmáns nosos.

            Como vedes, esta mensaxe cristiá de fraternidade, igualdade e amor, que deben rexer as nosas relacións cos demais, ten que estenderse a calquera circunstancia da nosa vida. Aínda que poida parecer, e con razón, que a carta de hoxe ós Efesios non está moi en liña con todo isto. Pois, tal como oístes, dise nela por exemplo que as mulleres han de estar “sometidas” ós seus maridos e, na mesma liña, que o marido é a “cabeza” da muller. Hoxe en día este modo de falar é dificilmente admisíbel tanto por cristiáns como por non cristiáns.

            Os entendidos nestes temas bíblicos comentan que este tipo de expresións que aparecen nesa carta proceden da filosofía moral daquel tempo, asumida concretamente polo estoicismo e polos propios rabinos xudeus. Trátase polo tanto dun condicionamento cultural ligado a aquela época, que non debe ser considerado como parte integrante da revelación de Xesús.

            En calquera caso, este tipo de expresións están en boa medida superadas xa na mesma carta cando nela se lles di ós maridos cousas coma estas: “Homes, amade as vosas mulleres, como tamén Cristo amou a Igrexa”. Ou tamén: “Os maridos deben amar as súas mulleres coma os seus propios corpos”. Ou incluso se nos di alí: “Serán os dous (home e muller) un só corpo”.

            En definitiva nesta carta vénsenos dicir, se prescindimos das anteriores expresións de orixe circunstancial ou cultural do “sometemento” da muller, que o amor entre home e muller é a concreción a nivel simplemente humano da relación amorosa que ten Cristo coa Igrexa e con toda a humanidade. Unha relación que, como xa dixemos, non é máis cá expresión do amor de Deus ó mundo, á humanidade toda.

            Neste sentido, o amor humano queda revestido, como vedes, na mensaxe cristiá dunha dignidade en certo modo divina. Deámoslle a Deus Pai grazas polo seu amor connosco.

CREDO

ORACIÓN DOS FIEIS

            Invocamos na nosa oración a Deus Pai, dicindo: Escóitanos, Pai.

TODOS: ESCÓITANOS, PAI.

            - Dános, Pai, fe, coma ós apóstolos do teu fillo Xesús, para mantérmonos fieis á súa palabra de vida.

TODOS: ESCÓITANOS, PAI.

            - Concédenos, Pai, espallar entre todos o espírito de irmandade e amor, que é a cerna da mensaxe que nos trae o teu fillo Xesús.

TODOS: ESCÓITANOS, PAI.

            - Fai, Pai, que tódolos pobos e culturas poidan participar desta mensaxe universal de xustiza, paz e mutuo entendemento do evanxeo de Xesús.

TODOS: ESCÓITANOS, PAI.

            Pedímoscho, Pai, por Xesús Cristo noso Señor. Amén.

Manuel Cabada Castro

Reflexión

·       A sabedoría é unha realidade, unha experiencia moito máis profunda que a de ter coñecementos. Por moito que un saiba como se fai unha raíz cadrada, cal é o monte máis alto do mundo ou como se manexa o móbil de última xeración que ten saído ao mercado, iso non supón que sexa sabio ao xeito no que nos invitan os textos da Biblia. A sabedoría non é froito da aprendizaxe intelectual, senón da aprendizaxe humana. Sabia é a persoa que sabe empatizar con quen se ve necesitado; quen ten tempo de calidade para escoitar a quen o necesita; quen camiña na praxe da cordialidade, que sabe poñer sempre o corazón ao dispor de quen o necesite. Vén sendo algo parecido ao que Bieito XVI chamaba na súa encíclica Caritas in veritate “vivir e desenvolver a existencia desde a lóxica do don”, e non na da imposición nin da exhibición da adquisición de coñecementos teóricos e intelectuais. A sabedoría da que Deus nos fala e á que nos invita está na vida, no trato duns cos outros. É desde esta sabedoría desde a que se pode construír a casa na que Deus se fai presente á mesa do pan compartido.

  

·        Na sabedoría da que vimos falando, Deus invítanos a mirar con tino como van sendo os pasos que imos dando día a día. Se son pasos que deixan pegada de fraternidade, ou máis ben son pasos que non deixan rastro porque, inda que aparentemente se mostren como seguros, enriquecidos e superiores, son incapaces de deixar a pegada que vai e fala ao corazón de cada un dos que os queren seguir. Por iso, con Paulo, tamén nós podemos dicir que non andemos de xeito atolado –facendo cousas sen pensar e sen dedicarlle o tempo necesario para que saian ben-. O siso –a sensatez en español- é o que nos vai dando perspectiva das cousas e profundidade á hora de facelas ben. O tempo aproveitado convértese en tempo de calidade, tempo de sabedoría, tempo que paga a pena compartir e desenvolver. Non sexamos, como ben dicía Paulo, irreflexivos, para logo non ter que arrepentirmos do dano feito e da dor e tristura que puxemos no corazón de quen recibiu o o froito da nosa irreflexión. Deixemos logo que nos encha a forza do Espírito, que nos abre sempre horizontes de esperanza e de futuro por construír, deixando atrás a nostalxia de quen non sabe mirar cara adiante para escribir a sabia historia de quen fai que os rostros das persoas sexan sempre recoñecibles e con nome, desterrando o anonimato invisible do noso xeito de facer as cousas.

  

·        E será sempre o pan morno da oración compartida e da acción de grazas –Eucaristía– celebrada o que vai alimentando non os estómagos que nunca se dan cheos, senón os corazóns que queren, as mans que acollen e os pés que son capaces de facer compañía a quen sente que o que lle rodea nin o recoñece como dignidade nin é capaz de mirarlle aos ollos sen sentir a mala conciencia de telo reducido a un frío número nas noticias dos telexornais. O pan que ofrece e do que nos fala Xesús é un pan sempre quente que só El nos pode dar, e que cada domingo nós acollemos e levamos con nós para que, ao atoparnos cos que non estiveron, poidamos compartilo coa nosa solidariedade e a nosa disposición a poñer presenza alentadora onde non hai máis que laio e ausencia. Se queremos vivir para sempre, xa sabemos que o camiño pasa por facer do pan que aquí compartimos e recibimos un pan de encontro e fraternidade. Como quixo e fixo Xesús.

LECTIO

ASUNCIÓN DE MARÍA

(15 agosto 2015)

           Todos queremos vivir sempre e plenamente. Isto lévanos a querermos ser os máis grandes, os máis intelixentes, os máis ricos, os máis poderosos, os máis xenerosos, etc. etc. Recoñezámolo ou non, algo diso agáchase sempre no noso interior, no noso corazón. En principio tampouco ten que ser considerado iso como algo “malo”. Pois en realidade, con esa tendencia cara ó máis alto non facemos senón manifestar a nosa semellanza con Deus e a nosa procedencia de quen o é todo, de quen ten todo o poder e mais tódalas p

erfeccións que podemos maxinar, en grao infinito ademais.

            Sen eses desexos a humanidade deixaría de ser o que é. Se non tivésemos desexos de vivir sempre e, polo tanto, non desexásemos progresar e mellorar as cousas, deixaríamos en definitiva de ser humanos. Seriamos coma calquera outra especie simplemente animal.

            Mais sabemos tamén que para iso, para ese progreso e para esas melloras na realidade humana,  fai falla termos moi en conta os demais: as persoas que conviven con nós e que precisan da nosa axuda, como tamén nós precisamos continuamente a axuda dos outros. Porque eles queren tamén ser persoas de valía, queren progresar e ascender, aspiran a vivir sempre, etc. Por iso ou colaboramos todos mutuamente respectando esa nosa común tendencia ou, se nos enfrontamos os uns contra os outros, iremos conxuntamente á ruína e á desfeita. É evidente que isto que comento ten unha enorme relevancia política e social a tódolos niveis.

            Pois ben, a festividade da Asunción da Virxe, que celebramos sempre en tempos de verán e de vacacións, pode axudarnos en relación co que acabo de dicir. Só un par de reflexións.

            Normalmente tendemos a imaxinar a Xesús a maila súa nai, María, como realidades exclusivamente “celestiais”, pouco relacionadas coa vida corrente e natural. Algo así como tamén tendemos a considerar o papa como algo semi-celestial e nos estraña cando vemos que se comporta ou quere comportar como unha persoa normal... De aquí proveñen, no que se refire a María, tantas fermosas e celestiais imaxes que temos dela. Mais é posíbel que iso nos faga esquecer ou pasar por alto que María, na súa vida real, tivo que ser moi distinta daquela muller “celestial” creada por pintores ou escultores.

            Na súa vida concreta, María sería efectivamente unha muller máis do pobo, polo tanto pobre, traballadora, identificada coas persoas coas que convivía e participando da súa mesma cultura e relixión. Iso si, bondadosa, amante de familiares e veciños, entregada e servizal con todos cantos solicitasen dela calquera tipo de axuda. Ela podería dicir tamén de si mesma o que seu fillo Xesús dicía de si: “Non vin a ser servido, senón a servir”. Pois sabemos ben que María se consideraba a si mesma como “escrava” de Deus e, polo tanto, escrava tamén dos fillos de Deus, dos demais. De si mesma dicía que Deus “reparara na humillación da súa escrava”. E como tal “escraviña”, alá se irá, por exemplo, a toda présa (tal como nos refire Lucas), a acompañar e axudar á súa curmá Isabel, que estaba á espera do nacemento do seu fillo Xoán o Bautista.

            Deste xeito, María ía espallando a graza de Deus, é dicir, a presenza bondadosa e misericordiosa de Deus, por onde queira que ela estaba. Dinos Lucas que Isabel quedou así “chea de Espírito Santo” grazas á visita que lle fixo María, curmá súa. María sentíase fondamente alegre naquela visita: “alégraseme o espírito –proclama alí María- en Deus, o meu Salvador”. Esta ledicia foi contaxiosa, porque lles vai afectar tamén a Isabel e ó seu fillo, próximo a nacer. Por iso, Isabel ó se sentir chea tamén do “Espírito Santo”, sentirase igualmente “alegre”, tanto ela coma o neno que “brinca de alegría nas súas entrañas”.

            Amor, espírito de servizo e alegría van sempre xuntos. Mais todo isto de maneira moi concreta e achegada á terra. A “humildade” de María hai que vela así no seu senso etimolóxico orixinal de proximidade á “terra”.

            Pois ben, é xustamente porque María está moi achegada á terra, ou sexa, porque é moi “humilde”, polo que hoxe celebramos a súa “Asunción” ó máis alto dos ceos. María segue polo camiño que antes dela andou o seu Fillo Xesús e que concluíu coa súa Ascensión ós ceos. Terra e ceo están así e para sempre, trala Ascensión do Señor e a Asunción de María, moi xuntos para todos nós. Se un non se apoia ben na terra, non poderá ascender ó ceo. Dito coas palabras do fillo de María: “Todo o que se humilla será enxalzado, e todo o que se enxalza será humillado” (Lc, 18, 14).

            María meditara moito na grandeza de Deus e por iso se sentía moi achegada á terra. Afírmao ela no comezo daquel fermoso himno seu, o “Magnificat”, no que ela enxalza o poder e as marabillas de Deus: “Proclama a miña alma a grandeza do Señor”.

            Pero hai tamén neste himno unha clara referencia á insensatez e ilusión dos chamados “poderosos”, que se cren máis importantes e dignos de atención e respecto có resto da xente. Para María, só Deus é o único que pode ser proclamado poderoso e grande. Fóra del, ninguén. ¡Canta esperanza e ilusión poden suscitar aínda hoxe en moitas persoas e países estas palabras de María no seu grandioso himno!: “Manifestou [o Señor] o poder do seu brazo, dispersou os soberbios de corazón; derrubou os poderosos dos seus tronos e elevou os humildes; ós famentos encheunos de bens e ós ricos despediunos baleiros”.

            En calquera caso, temos que crer, sentir e soster sempre que o Deus de Xesús e de María non está cos que se consideran “poderosos”, senón cos que se abaixan a si mesmos e se poñen ó servizo dos demais. Só a estes quere Deus enxalzar e encher dos seus bens e da súa alegría. Así o fixo con María, tal como o celebramos hoxe na súa festividade da Asunción.

Sobre a clase de Relixión

.

A revista ECCLESIA publica un interesante un editorial sobre a clase de relixión, que queremos compartir cos lectores.

“En las últimas semanas, numerosos obispos de las diócesis españolas han dedicado su habitual carta semanal a la clase de Religión Católica, invitando, en concreto, a los padres a que ejerzan su derecho y apunten a sus hijos a esta asignatura. Dependiendo de comunidades autónomas, los plazos de matriculación para el próximo curso expiran con los últimos días de junio o los primeros de julio, según niveles educativos. La legislación vigente española establece el deber de los centros educativos a ofertar esta asignatura —con sus otras variables confesionales y su alternativa— y la libertad de los padres para decidir al respecto.

El 63,5% de los alumnos (ECCLESIA, número 3.772, página 9) cursaron esta materia escolar este último año. Y ello a pesar de tantas trabas y de la marginación objetiva —horarios, horas lectivas, desconsideración a la materia y a sus mismos docentes, climas de opinión...- que experimenta, incluso cada vez más, el tratamiento concreto de la asignatura.

¿Cuáles son las razones para apoyar la clase de Religión? La primera es porque se trata del ejercicio de un derecho, no de acogerse a una concesión gratuita o un privilegio obsoleto y discriminatorio. Todo lo contrario: lo discriminatorio, lo sectario, lo antidemocrático, lo ran-cio, obsoleto e injusto es la campaña sistemática contra esta asignatura. Ofertar la dase de Religión no es ningún atentado a la laicidad o aconfesionalidad del Estado. Y sí que lo es la negación práctica, vía denigración, vía cercamiento, vía acoso, del derecho del padres a educar a sus hijos según sus convicciones morales y religiosas, tal y como lo sancionan la Declaración Universal de los Derechos Humanos (articulo 26, 2 y 3) y la vigente Constitu-ción española (artículo 27, 3).

La clase de Religión —de la religión que sea— no va contra nadie, ni contra nada. Ni excluye tampoco el derecho de quienes no quieran acudir a ella. La clase de Religión, en cualquier caso, educa en la convivencia, el respeto, la justicia, y la solidaridad, en valores auténticos e imperecederos y en la responsabilidad ética y moral. Potencia el valor del trabajo, del orden y de la educación en calidad.

La dase de Religión presenta la figura del personaje más fascinante de la historia, del «autor» de la mayor y más fecunda y duradera de las revoluciones: Jesucristo. El progreso, la libertad, la solidaridad, el desarrollo integral y los derechos humanos han crecido y crecen más y mejor en el mundo y en la historia y el presente de la humanidad allí donde el mensaje de Jesucristo ha tenido y tiene mayor acogida.

La clase de Religión Católica ayuda a descubrir la verdad del hombre y el sentido de la vida; valora el alcance de la dimensión transcendente y religiosa de la persona; apuesta por la dignidad humana y el respeto a lo diverso y a lo plural; apoya y aúna libertad y responsabilidad; defiende, fundamenta y promueve el conocimiento y el diálogo entre diversas religiosas y tradiciones culturales.

En un país como España, tan inmensamente rico en patrimonio cultural y artístico, la clase de Religión Católica es indispensable para la comprensión de nuestra historia, arte y tradiciones. Como han escrito recientemente los obispos de la provincia eclesiástica de Madrid, «las fiestas religiosas y patronales, las catedrales, el camino de Santiago, el arte y la literatura de nuestro país... tantas y tantas expresiones culturales, artísticas y sociales, presentes en nuestra vida cotidiana, no pueden ser entendidas y valoradas adecuadamente sin tener en cuenta sus raíces cristianas». Y a todo ello ayuda y sirve la clase de Religión.

Si la educación ha de estar siempre abierta a la vida y a las vidas presentes y futuras de los alumnos, la dase de Religión enseña contenidos, realidades y valores cargados de fuerza transversal e interdisciplinar. Es, por decirlo de otro modo, una siembra, una semilla para la entera existencia humana y para afrontar las distintas vicisitudes, no siempre fáciles, de esta.

Y, sin embargo, de todos es sabido que se ridiculiza, cuestiona y obstaculiza esta asignatura. ¿Por qué? En otra reciente carta semanal, el obispo de Guadix se pregunta: «A quién estorba la Religión en la escuela? ¿Es un problema ideológico? En ese caso, ¿por qué no respetar las ideas del otro?, ¿acaso los padres creyentes son menos contribuyentes que los que no los son?».  

Lectio

DOMINGO XIII T. O.

(Ano B: 28 xuño 2015)

            Comezan uns xa o próximo mércores, co comezo do mes de xullo, as vacacións de verán, viaxando cara ós seus lugares de descanso. Outros ficarán en casa, porque hai que aforrar algo nestes tempos de restricións ou porque teñen familiares na casa ós que hai que atender por enfermidades ou por outros problemas e necesidades. Precisamente hoxe o evanxeo vólvenos recordar os problemas e as preocupacións da xente normal e corrente, ameazada unha e outra vez pola enfermidade ou pola morte dos seus seres queridos.

            Pois ben, a carón deles está sempre Xesús, que por algo é Salvador e Redentor. E a carón de todos eles deberiamos estar tamén os que pola nosa parte queremos ser humildosos seguidores de Xesús.

            Hoxe son dúas mulleres, tradicionalmente marxinadas ou discriminadas naqueles tempos, aínda que tamén nos de agora, as que van recibir a misericordia de Xesús. Dunha sabemos que era a filla de Xairo, un xudeu devoto e xefe da sinagoga: por algunha enfermidade acababa ela de morrer sendo aínda unha rapaza noviña con só doce anos. Da outra muller, que andaba de médicos dende xa había tempo, non sabemos máis ca que estaba doente e polo tanto nada sobre a súa posición social ou sobre a súa idade.

            Hai que facer algún esforzo para se situar dalgunha maneira na cultura relixiosa e social xudía daquel tempo para sabermos valorar na súa xusta medida o que supuña a relación de Xesús coas persoas necesitadas. A filla de Xairo morrera xa, por máis que seu pai, cando se dirixe a Xesús pedíndolle a súa curación, non o sabía aínda. E hai que ter en conta que daquela ós defuntos non se debía un achegar nin moito menos tocar, porque como cousa impura convertían en impuro tamén ós que facían iso. En canto á outra muller enferma, a súa mesma enfermidade convertíaa tamén en impura, ademais de facer impuros a cantos a tocasen ou ós que ela tocase. De maneira que a pobre estaría nunha situación persoal e social lamentábel.

            Pois ben, en ámbolos dous casos Xesús achégase á defunta e á enferma impuras, sen se preocupar ren por quebrantar con iso preceptos ou normas sociais e relixiosas. Á nena defunta cóllea directa e persoalmente pola man, pronunciando a frase que os evanxeos nos conservaron no seu son orixinal: “Talitha, qumi”, rapaza, érguete. Á outra muller enferma non a toca directamente, mais déixase tocar por ela nunhas circunstancias nas que a xente o aperta a el por tódolos lados, tal como o constatan os seus discípulos ó el lles preguntar quen o tocara: “Ti ben ves a xente preméndote e aínda preguntas por quen te tocou?”...

            Xesús era un home do seu tempo e estaba en consecuencia moi ó tanto, desde cativo, dos inevitábeis condicionamentos culturais, que se convertían en algo normal e natural para cantos participaban desa concreta cultura. Pero el tiña ó mesmo tempo unha experiencia moi fonda e forte de como son as cousas, do que é e como é a realidade e tamén da nosa dignidade humana en canto derivada da nosa filiación divina pola nosa irmandade con Xesús.

            Na súa íntima e especialísima relación co seu Pai Deus, vivida durante o día e dialogada con El en longas horas da noite, Xesús sabía, pois, cales eran as cousas importantes e cales non. En tal sentido, se os costumes sociais chocaban con esas fondas experiencias e saberes, peor para tales costumes.

            Xesús sabía e vivía a experiencia de ser Fillo de Deus e de ser ó tempo “fillo do home” nunha inconcibíbel e misteriosa unidade. Este Xesús, don único do Pai Deus á humanidade toda, era polo tanto tamén un de nós, ser humano coma nós, irmán noso. Mais el viña transmitirnos que todos nós, coma el, somos fillos dun mesmo Pai. Somos todos polo tanto irmáns del e así nos sentía e percibía. Para el as prescricións ou prohibicións sociais, rituais, non tiñan, en consecuencia, valor ningún no caso de opoñérense a esta experiencia fundamental súa de se sentir irmán de todos.

            A práctica vital de Xesús foi sementar arreo vida e esperanza, devolvese á vida ou non, curase ou non fisicamente a unha persoa concreta. Pois Xesús non curou nin resucitou de feito a todos os que convivían no seu tempo con el. El non viña destruír as leis dunha natureza creada dese modo por Deus mesmo. Tampouco Deus Pai liberou o seu Fillo Xesús das dores e da morte na cruz. Sen contabilizar as diversas curacións realizadas por Xesús das que nos falan os evanxeos, no que se refire ós relatos de resurreccións realizadas por El, é dicir, da volta á vida normal dun defunto ou dunha defunta, non nos contan en realidade os evanxelistas máis ca tres casos: o da filla da viúva de Naín (do que nos fala só Lucas), o de Lázaro (que só nos é presentado por Xoán) e, finalmente, o relato de hoxe da filla de Xairo, descrito por Marcos, Mateo e Lucas, pero non por Xoán.

            Por iso, o que sobre todo Xesús nos ofrece, antes e hoxe, é unha vida e unha esperanza, que se basean na fe nel en canto Fillo de Deus e irmán noso. Pois el mesmo identifícase coa Vida mesma e co Amor sen límites. Xesús diranos nalgún momento que o seu Pai Deus non é “un deus de mortos, senón de vivos, porque para el todos viven”.  Xesús coñece perfectamente, por así dicilo, esta face oculta da lúa. Aínda que a xente faga riso del, sabe el perfectamente que os que chamamos mortos non o son de verdade. A tódolos defuntos pásalles en certo modo o mesmo que Xesús afirma sobre a nena morta: “A meniña non morreu, está a durmir”.

            Esta mensaxe de vida que nos trae Xesús debería ter unha proxección comunitaria e social na vida concreta nosa, neste noso tempo presente. Paulo dánolo a entender hoxe na súa carta ós Corintios. A vida, non só a do alén senón tamén a do aquén, ten que ser ser para todos e non só para os que dispoñen de riquezas e de poder. Deberiamos escoitar así, nesta clave presente e actual que afecta a tantas persoas, o que Paulo escribe nesa carta: “Coñecedes ben a xenerosidade do noso Señor Xesús Cristo: sendo rico, fíxose pobre por vós, para nos enriquecer coa súa pobreza. Non se trata de que pasedes apuros por aliviardes a outros, senón de que haxa equilibrio [...] Así haberá igualdade”.

CREDO

ORACIÓN DOS FIEIS:

            Pidámoslle a Deus Pai, que sabe das nosas enfermidades e das nosas carencias, que se faga presente nas nosas vidas coa súa misericordia que dá paz e esperanza, dicindo:

ESCÓITANOS, PAI.

- Pedímosche, Pai, polos pobos e países que sofren pobreza, para que poidan atopar mans xenerosas que os axuden na súa situación.

TODOS: ESCÓITANOS, PAI.

- Pregámosche, Pai, por tódolos enfermos, polos que sofren longa enfermidade, encerrados nas súas casas e ancorados na desesperanza.

TODOS:  ESCÓITANOS, PAI.

- Concédenos, Pai, sermos uns para outros man amiga que ergue o ánimo e comunica a paz e a esperanza que Deus nos regala.

TODOS: ESCÓITANOS, PAI.

Pedímoscho, Pai, por Xesús Cristo, Noso Señor. AMÉN.

                                                                                           

  Manuel Cabada Castro