A SANTÍSIMA TRINDADE

            Teriamos que converter a festividade da Santísima Trindade en algo fondamente íntimo, vivo e sobre todo cordial. Desde que nos iniciaron na fe cristiá sabemos teoricamente, si, de Deus como un e trino. Sabemos aquilo de que Deus é unha esencia en tres persoas. Así nolo dixeron e así o aprendemos. Mais todo semella quedar nun mundo de ideas e conceptos, de especulacións e de abstraccións, non pouco distante da nosa fe vivida, sentida e compartida cos demais.

            En realidade, o feito mesmo de que teñamos unha festa especial dedicada á concienciármonos da Santísima Trindade, da súa grandeza e das súas marabillas parece sinalar cando menos o interese da Igrexa en que convertamos a fe na Trindade de Deus en algo vivo e operativo.

       Temos que partir, en calquera caso,  do presuposto de que Deus, o Deus infinito ou, mellor,  superinfinito, é absolutamente incomprensíbel para nós. E seguirao sendo aínda que el se nos teña revelado como Pai, como Fillo e como Espírito Santo. Esta unidade e diferenza segue e seguirá a ser un misterio, por moi grande e fermosa que poida ser esta revelación. Por iso falamos do gran “misterio” da Santísima Trindade.

            Aínda así, aínda que Deus sexa sempre en si mesmo misterioso, o certo é que algo grande se nos ten que revelar na súa Trindade cando el nola quixo manifestar. E maniféstanola non con palabras abstractas, senón coa súa mesma actuación ante nós.

            Poderiamos dicir, de maneira moi sintética, que Deus se nos presenta no Antigo Testamento sobre todo como o Deus único, un Deus Pai, que aínda non se nos manifesta totalmente como é. Mais no Novo Testamento, coa súa manifestación no mundo en Xesús, aprendemos a ver como é concretamente a súa paternidade. Xesús maniféstanos o seu Pai como Pai seu especialísimo que o quere infinitamente.

            Mais como Xesús é tamén na súa humanidade coma nós, resulta que, ó revelársenos Deus como Pai de Xesús, se nos manifesta ó tempo que el, Xesús, é o noso irmán maior e que, polo tanto, somos tamén todos nós fillos de Deus; pois Deus Pai porfillounos a nós en Xesús, o fillo único e benquerido de Deus. Así nolo anuncia Paulo cando nos di que recibimos de Deus Pai “un espírito de fillos adoptivos, grazas o cal podemos gritar: ¡‘Abbá’: Pai!!”.

            Ata aquí, como vedes, revélasenos que Deus é alomenos “dúas” persoas, Pai e Fillo. Aínda que naturalmente isto das “persoas” divinas non hai que entendelo en simple continuidade co que somos nós como “persoas” humanas, finitas e limitadas. En calquera caso, coa paulatina revelación da Trindade de Deus váisenos comunicando tamén a nós que estamos todos chamados a ingresar misteriosamente nesa Trindade.

            A revelación definitiva da Trindade divina ocorre, pois, coa vinda do Espírito Santo onda nós. Isto foi o que celebramos no anterior domingo. Por iso a Igrexa coloca sempre liturxicamente a festividade da Santísima Trindade no domingo seguinte ó de Pentecoste, é dicir, inmediatamente despois da vinda onda nós do Espírito Santo.

            Con esta vinda do Espírito Santo cérrase, para dicilo dalgunha maneira, o “círculo” da revelación de Deus. Agora resulta que Deus xa non é dúas persoas, senón “tres”. Deus é un “trío” , un trío que toca tan misteriosamente ben, que non desafina ningún dos tres en tan infinita e misteriosa harmonía. En Deus hai tan marabillosa harmonía que, con seren tres as persoas, non por iso hai tres deuses, senón un único Deus.

            Hai con todo aínda algo máis. Como o Espírito Santo non se marcha xa máis de onda nós, e alí onde está o Espírito Santo están tamén o Pai e o Fillo, resulta que estamos así, pola presenza en nós do Espírito Santo, unidos todos á Trindade divina.

            Unha Trindade que segue a traballar arreo no medio de nós para nos facer semellantes a ela, uns e diferentes, variados e unidos, autónomos e amorosos, libres e ó mesmo tempo escravos dos demais na nosa entrega a eles. É dicir, trinos e un. O fin do mundo e da humanidade, ou sexa, o proxecto grandioso de Deus é o de chegarmos a participar todos desa misteriosa Trindade divina.

            Neste sentido, deberiamos traballar tamén nós, coa forza e a graza do noso Deus trinitario, a prol dun mundo onde exista liberdade e amor, diferenza e unidade, individualidade e comuñón, á semellanza desta Trindade que hoxe estamos a celebrar.

            Os grandes santos e teólogos dicían e din que sobre Deus, e de maneira especial sobre o misterio da Santísima Trindade, non podemos senón tatexar. Todos somos nisto tartamudos ou tatexos, porque o modo de ser de Deus nos supera totalmente.

            Mais a verdade é que tamén as cousas máis fondas e naturais da realidade sonnos misteriosas: a nosa vida, a nosa morte, o amor, a liberdade e tantas outras cousas. Por que? Porque, á fin e ó cabo, todo e todos estamos mergullados no misterio de Deus, do Deus misterioso un e trino que o fixo todo e que está en todo. Dese Deus que se reflicte tamén moi misteriosamente na mesma vida familiar, que é sempre, en maior ou menor medida, trina e unha. Pois nela hai tamén pai e esposo, nai e esposa, fillos ou fillas, irmás ou irmáns. Unidade e diferenza, trindade e unidade. Sen algo desta unidade e variedade non pode existir o que chamamos familia. Así somos porque Deus, o Deus trinitario, é a nosa orixe, o noso modelo.

            Dada esta fondura do misterio da Santísima Trindade, non é nada estraño que a Igrexa nos pida que neste día nos lembremos de xeito especial daquelas e daqueles que se dedican intensamente a “orar”, a rezar, é dicir, daquelas mulleres e homes que nos mosteiros de vida contemplativa, comunicándose co noso Deus trinitario, lle presentan tamén a El as nosas necesidades e as preocupacións todas do mundo. É o día “pro orantibus”. Oremos, pois, nós tamén polos que “oran” xa por nós.

CREDO

ORACIÓN DOS FIEIS

            Pidámoslle a Deus Pai, por medio do seu Fillo Xesús e en unión co Espírito Santo, que escoite as nosas oracións dicindo: ESCÓITANOS, PAI.

-Pola Igrexa, para que saiba presentar e ofrecer ó mundo a imaxe dun Deus que é comuñón de amor e de entrega.

Todos: ESCÓITANOS, PAI.

-Para que saibamos descubrir a presenza do Pai, do Fillo e do Espírito Santo na nosa vida familiar, comunitaria e social.

Todos: ESCÓITANOS, PAI.

- Para que os mosteiros de vida contemplativa poidan encherse de vida e oración coa entrega de persoas xenerosas ó Deus trinitario que é Amor.

Todos: ESCÓITANOS, PAI.

Atende, Pai, a nosa oración e fai realidade en nós o que a través das nosas oracións che pedimos. Por Xesús Cristo Noso Señor. AMÉN.

                                                                                              Manuel Cabada Castro

PENTECOSTE

            Pentecoste é o nome de orixe grega da festividade da vinda do Espírito Santo onda nós. Fai referencia ós “cincuenta” días de despois da Resurrección do Señor. Un número de días que, tamén aquí, non se ha entender literalmente senón de maneira simbólica. É un día emocionante, grandioso, este da vinda do Espírito Santo onda nós, para se facer presente en cada un de nós: homes e mulleres do mundo enteiro de hoxe, mais tamén de tódalas épocas anteriores e das vindeiras.    

            A festa de Pentecoste está en paralelismo e, ó tempo, á maneira de contrapunto coa festa da Ascensión do Señor, que celebrabamos o domingo pasado. Aledabámonos entón e dabámoslle grazas a Deus Pai polo ascenso glorioso de Xesús ós ceos despois da súa Resurrección. Coa Ascensión de Xesús estaba simbolicamente sinalado o camiño e construída a ponte, entre terra e ceo, para acadarmos así vida e felicidade definitivas.

            Hoxe, nesta festa do Espírito Santo, o que ocorre non é unha vez máis un “ascenso”, unha “Ascensión”, senón un “descenso”, unha vinda onda nós do Espírito Santo. Por mediación de Xesús ascendido ós “ceos”, é dicir, ascendido a esa nova situación gloriosa de Xesús, anticipo do que será a nosa, baixa o “Espírito” de Deus onda nós. Un “Espírito” que fica xa para sempre onda nós. O Espírito de Deus veu onda nós, está con nós e estarao sempre mentres o mundo sexa mundo. A súa vinda non ten data de caducidade. Veu para se quedar. De modo que se é verdade que hai Ascensión de Xesús ós ceos, non a hai do Espírito Santo. El está no corazón mesmo de cada un de nós e da nosa comunidade cristiá e aquí quere permanecer como en casa propia.

            Deste xeito, o Espírito Santo

vén sendo algo así como a presenza de Deus entre nós máis alá do tempo histórico ou biográfico en que Xesús, o “Deus connosco”, estivo con nós. Precisamente por iso, é dicir, grazas á vinda do Espírito Santo, enviado onda nós por Xesús e polo Pai, podía dicir Xesús, a pesar da súa marcha, a pesar da súa “Ascensión”, que el, é dicir Xesús, “estará sempre connosco ata a fin do mundo”. E se Xesús é a imaxe, o retrato vivo de Deus Pai, o Espírito Santo é pola súa parte a presenza viva e actuante de Xesús, ascendido ós ceos, en tódalas persoas do mundo enteiro deica a fin dos tempos.

            Nos Feitos dos Apóstolos, o Espírito de Deus énos presentado, na súa vinda onda nós, como o “ruído dun forte golpe de vento” que o enche todo, e como “linguas de lume” que se pousan sobre cada un dos presentes. Ocorre aquí unha transformación fonda dos apóstolos, que os fai sentirse a si mesmos como “cheos do Espírito Santo”. De tal maneira que son capaces de dárense a entender por tódolos que os escoitan. Dísenos alí que todos os comprendían perfectamente, coma se falasen na súa propia lingua, sendo así que de feito os que os escoitaban eran de moi diferentes linguas e nacións.

            Tanto nos comezos do espallamento da boa nova de Xesús coma nos tempos de hoxe e de mañá o que nos fai falla a tódolos cristiáns é ese “enchérmonos do Espírito Santo”, tal como ocorreu no primeiro Pentecoste. Ese sentirmos en nós a presenza viva do Espírito Santo, que nos dá vigor e azos para o anuncio da mensaxe de Xesús con liberdade, alegría e agradecemento. Anuncio que se realiza coas palabras, aínda que mellor cos feitos, porque, á fin de contas, as primeiras sen os feitos non son máis que verbas baleiras.

            De que falaban os apóstolos, transformados en si mesmos pola presenza neles do Espírito Santo? Dinnos os Feitos dos Apóstolos que falaban “das grandezas de Deus”. Eles sentían en si mesmos o “grande” que era ese Deus que se nos dera a si mesmo a nós no seu Fillo Xesús e que agora se facía presente coa forza e o poder transformador do Espírito Santo.

            Por iso, é hoxe sobre todo un día no que deberiamos repetir, individual e comunitariamente, aquela petición que a “Secuencia” formula deste xeito: “Vén, Espírito divino..., Vén, hóspede desexado... Entra ata o fondo da alma, divina luz, e enriquécenos... Vén, Espírito Santo, enche o corazón dos teus fieis...”

            Teriamos que concienciarnos de que este Deus que se nos comunica no Espírito Santo e que está na mesma orixe da igrexa é un Deus impetuoso, forte, como é forte un vento impetuoso capaz de derrubar carballos ou castiñeiros. Un Deus libre e que ama a liberdade. Un Deus que se comunica e que se fai comprender en calquera lingua e cultura. Un Deus que non se ata a límites, prescricións ou ritos concretos. Porque a súa grandeza (esa grandeza da que falaban os apóstolos ós alí presentes) é unha grandeza divina. Por ser tal, actúa o Espírito de Deus en nós non só coma un vento forte, senón tamén como brisa ou alento suave que nos dá paz e alegría. Así o expresaba ou simbolizaba Xesús cando no evanxeo de Xoán se nos di que, despois de darlles a paz ós seus discípulos, o Xesús resucitado “alentou sobre eles”, dicíndolles: “Recibide o Espírito Santo”.

            Un “alento” que liberará ós discípulos dos seus “des-alentos” e medos para anunciaren con afouteza a boa nova da Resurrección de Xesús. Espírito, pois, forte e maino, ó que lle gusta a unidade, mais tamén a diferenza de persoas, de culturas e de linguas, e polo tanto que está lonxe de estreitos dogmatismos e uniformidades. Que quere portas abertas ó mundo, tal como nolo pide hoxe en día tamén o papa Francisco, para que xentes e pobos poidan así chegar ó coñecemento das grandezas de Deus.

            Sobre esta festa de Pentecoste lin hai pouco o seguinte: “Na Igrexa somos moi pouco devotos do Espírito Santo. Sen embargo, só no Espírito somos os cristiáns capaces das cousas que no noso falar e no noso obrar nos distinguen como cristiáns. Sen o Espírito nin seriamos adoradores do Pai, nin seguidores de Xesús, nin servidores dos pobres. Non seriamos nada”.

            Pois ben, para convertérmonos, tal como deberiamos, en fervorosos devotos deste Espírito de Deus, mergullándonos nel e concienciándonos así da súa presenza agarimosa en nós e en cantos nos arrodean, pidámoslle a el mesmo que nos mande a súa luz, utilizando as palabras do comezo da “Secuencia” deste día. TODOS: “Vén, Espírito divino, manda a túa luz do ceo”.

CREDO

ORACIÓN DOS FIEIS

A Ti, Espírito divino, que procedes do Pai e do Fillo, dirixímosche neste día de Pentecoste as nosas oracións coa emoción e a forza que Ti mesmo nos dás, dicindo: “Vén, Espírito divino”.

TODOS: “Vén, Espírito divino”.

- Vén, Espírito divino, manda a túa luz do ceo.

TODOS: “Vén, Espírito divino”.

- Entra ata o fondo da alma, divina luz, e enriquécenos.

TODOS: “Vén, Espírito divino”.

- Vén, Espírito Santo, enche o corazón dos teus fieis.

TODOS: “Vén, Espírito divino”.

            Pedímoscho, Espírito divino do Pai e do Fillo, coa confianza e a esperanza que Ti mesmo nos dás. Amén.

                                                                                              Manuel Cabada Castro

LECTIO

A ASCENSIÓN DO SEÑOR (CICLO C)            

            Esta grandiosa festa da Ascensión do Señor abrangue mensaxes e ideas fondas e sublimes. Nela, neste Cristo do que se nos di que “ascende” ó ceo, vén construírse en certo modo a ponte airosa, ben asentada e segura, entre o ceo e a terra, entre a divindade e a humanidade, entre o noso destino e o de Deus mesmo. Con Xesús, irmán noso e fillo de Deus que ascende ós ceos, a humanidade acada a salvación definitiva. Nela estamos incluídos todos nós xunto coas xeracións pasadas, presentes e vindeiras.

            Naturalmente as palabras “ceo” e “terra” hai que entendelas de maneira simbólica, non física ou astronómica. Ben sabemos que o ceo de Deus está en tódalas partes, e de maneira especial en todas e cada unha das persoas que o queren. Todos e cada un de nós somos así en realidade “templos” de Deus. Dicir polo tanto, como fai Lucas, que Xesús ascendeu ós ceos quere dicir que el, trala súa vida, morte e resurrección, acadou a plenitude da súa unión con Deus Pai. Non debemos tomar polo tanto ó pé da letra o relato de Lucas, como se o ceo fose un lugar que estivese un pouco máis arriba ou moito máis arriba das nubes que nos traen a chuvia. É só unha maneira de expresar o grandioso destino de Xesús e de todos nós se somos verdadeiros seguidores de Xesús.

            A Ascensión do Señor significa para nós que, posto que Xesús é o Fillo de Deus encarnado ou humanizado, a terra e a humanidade toda están e estarán sempre presentes ante o mesmo Deus para sempre, por toda unha eternidade. Pois Xesús, o Fillo de Deus, é e será tamén para sempre un de nós. Xesús é o “Emmanuel”, é dicir, o “Deus connosco”. Por iso, en certo modo, tamén nós poderiamos chamarnos a nós mesmos “nós con Deus”, igual que Xesús é “Deus connosco”. En Xesús humanidade e divindade están  e estarán sempre estreitamente unidas. En consecuencia, tanto nós estamos con el coma el connosco.

            A Ascensión amósanos así cal é tamén o noso “camiño”, un camiño “ascendente”. Xesús dixera de si mesmo que el non só é a Verdade e a Vida, senón tamén o “Camiño”. Un camiño que todos estamos chamados e convidados a percorrer. Nunha peregrinaxe na que non nos fallarán as forzas do seu Espírito, do Espírito Santo que Xesús nos promete tamén hoxe: “Heivos mandar o don prometido por meu Pai”.

            Trátase dunha peregrinaxe, dunha “ascensión”, que non realizamos en solitario. Unha peregrinaxe faise máis doada e alegre cando un vai con outros que o acompañan, que lle dan azos e que lle fornecen canta axuda precisa. Os que cremos en Cristo non cremos nel de maneira individual, desligados da crenza dos demais. Formamos xuntos un pobo ou, na linguaxe de Paulo, un corpo con diversos membros. Xesús vai sempre diante de nós, dirixíndonos, animándonos e dándonos forzas.

            Na súa carta ós Efesios fálanos efectivamente hoxe Paulo de que Cristo resucitado e ascendido ós ceos é a “cabeza” da Igrexa. Deus Pai −dinos Paulo− é quen someteu todo a Xesús e quen “o puxo por riba de todo como cabeza da Igrexa, que é o seu corpo”. Nós somos, polo tanto, membros deste corpo misterioso que ten en Xesús a súa “cabeza” que o dirixe e estimula. Xesús coida así de tódolos membros do seu corpo místico, no que estamos incluídos nós.

            Unha cabeza sen o seu corpo non ten sentido ningún. Sería unha cabeza morta, sen vida. O corpo, separado dela, sería tamén un corpo morto, a punto de se corromper e desaparecer. Por iso a plenitude de Xesús como cabeza do seu corpo só pode ser tal se como cabeza ten un corpo unido a ela e vivificado por ela. Ascensión de Xesús significa, polo tanto, que, se el como cabeza do seu corpo místico xa ascendeu, esa ascensión non será plena ou perfecta mentres non realicemos tamén nós esa mesma “ascensión” de Xesús e con el.

            Estamos así todos chamados e convidados a realizar un esforzo común, ben unidos á nosa cabeza, cara a unha meta grandiosa e fermosa, que ninguén no fondo pode deixar de apetecer. Porque quen non quere vivir sempre?, quen non busca a verdade total?, quen non quere acertar co camiño que o leve a unha meta de felicidade sen termo?  Pois ben, todo isto só o podemos acadar manténdonos ben unidos á nosa cabeza.

            Estes desexos son, por outra banda, comúns a tódalas persoas. Ninguén carece deles. Por iso, así como a cabeza ten que estar unida ó resto do corpo para que haxa vida e se poida falar dun corpo ou dunha persoa viva, así tamén é o corpo un conxunto unido de membros e de órganos diversos. Cada unha das partes do corpo depende das outras. Do mesmo xeito formamos tamén entre todos un fermoso corpo, o corpo místico de Cristo, cabeza nosa, que nos salva e dá vida. De modo que as mans ou os pés dese corpo non se poden considerar verdadeiramente salvados se só son eles os que se salvan. Desa maneira o corpo deixaría de ser un verdadeiro corpo. Sería algo deforme ou monstruoso.

            Ascensión do Señor quere dicir tamén, por tanto, que só podemos “ascender”, unidos á nosa cabeza Cristo, se nos mantemos unidos non só coa nosa cabeza senón tamén cos demais membros deste misterioso corpo de Cristo. E estes outros membros do corpo místico de Cristo son tódalas persoas do mundo, de calquera cultura, relixión, lingua ou clase social que sexan.

            Para rematar. Coa Ascensión de Xesús, que vén sendo o cumio da súa Resurrección, estamos consecuentemente chamados todos a agradecer a grandeza de Deus Pai e dos seus proxectos sobre nós. Paulo fálanos hoxe de que deberiamos abrir os ollos para intentar comprender “o vigor da potencia e da forza” de Deus Pai en relación connosco.

            Como se nos amosa este “vigor”? Paulo explícanolo dicindo que Deus Pai exerceu o seu vigor e a súa forza “resucitando a Cristo de entre os mortos e sentándoo á súa dereita nos ceos, por riba de todo principado e potestade, de toda virtude e dominación, e por riba de todo título de honra recoñecido neste mundo e tamén no vindeiro”.

            De modo que, se toda Eucaristía é agradecemento a Deus, hoxe debería selo de maneira especial por ternos concedido na Ascensión de Xesús o gratuíto don seu da nosa propia futura Ascensión onda El polos méritos do seu fillo Xesús Cristo.

ORACIÓN DOS FIEIS

Deus, noso Pai, a Ti, que nos mandaches o teu fillo Xesús como “o camiño, a verdade e a vida”, dirixímosche a nosas oracións, por medio do teu Fillo Xesús e na forza do Espírito Santo, dicindo: Escóitanos, Pai. 

Todos: ESCÓITANOS, PAI.

- Apréndenos, Pai, a vermos en Xesús, que ascende ós cos, o camiño que a través da nosa vida nos leva cara a Ti. 

Todos: ESCÓITANOS, PAI.

- Axúdanos, Pai, a vermos a humanidade toda como destinada a se superar cada vez máis a si mesma nun ascenso continuo cara arriba, cara un comportamento individual e social cada vez máis fraternal e humano. 

Todos: ESCÓITANOS, PAI.

- Axuda, Pai, a tódalas persoas e países do mundo a superaren a súa situación de violencia e desamparo en que se atopan. 

Todos: ESCÓITANOS, PAI.

            Pedímoscho, Pai, por Xesús Cristo, Fillo teu e irmán noso, que hoxe ascende ós ceos. TODOS: AMÉN.

                                                                                              Manuel Cabada Castro

LECTIO

DOMINGO V DE PASCUA

(Ano C: 24 abril 2016)

            Curto tamén é o texto do evanxeo de Xoán que hoxe se nos ofrece para a nosa consideración e para profundarmos nel. Tal como ocorría no anterior domingo. Breve en palabras, pero moi denso e amplo na súa transcendencia, porque apunta a algo decididamente central na mensaxe do evanxeo: o amor.

             Xesús atópase en momentos de íntima confidencia cos seus discípulos cando lle quedan poucas horas de vida e de conversa con eles. Momentos dramáticos tamén porque algún dos seus decidira xa no seu corazón entregalo ás autoridades relixiosas e políticas para que acabasen con el.

            En momentos coma estes é cando se comunican e transmiten as recomendacións máis esenciais. Os que permanecen vivos, os herdeiros coma quen di, non poderán esquecelas.

            A derradeira, e polo tanto a máis importante, recomendación de Xesús é moi emotiva e tan doada de entender como difícil de levar á práctica. Acabámola de escoitar: “Meus fillos: só un pouquiño estarei convosco. Douvos un mandamento novo: amádevos uns a outros. Como eu vos amei, amádevos tamén entre vós”.

            Sen dúbida, trátase dunha verdadeira síntese de todo o evanxeo: da ensinanza e da práctica continua de Xesús ata este intre e nas poucas horas que lle restan de vida. No fondo, Xesús non ensinou nin practicou outra cousa máis ca iso: o amor, a entrega sen reserva ós demais ata dar el mesmo a súa vida por todos.

            Mais trátase verdadeiramente dun mandamento novo? Coido que algunha vez aludín a unha das normas ou mandados do Antigo Testamento, concretamente do libro do Levítico. Entre esas normas que, segundo o Levítico, Deus lle dá a Moisés, en relación co modo de comportárense as persoas que Moisés ten ó seu cargo, aparece esta: “Non terás odio no corazón ó teu irmán [...[ Non te vingarás nin lles terás xenreira ós teus veciños. Amarás o teu próximo coma a ti mesmo” (Lev 19, 18). De feito, Xesús recorre moitas veces a este mandado (“Amarás o teu próximo coma a ti mesmo”) sobre todo nas súas discusións cos doutos do xudaísmo do seu tempo. A xente entendía bastante ben que se Deus é bo con todos, non podemos pola nosa parte sermos malos os uns cos outros. No Antigo Testamento tíñase, pois, clara conciencia, da bondade e da paternidade de Deus en relación co seu pobo. Era lóxico, pois, que o senso de mutua fraternidade entre todos se fose asentando cada vez máis neles.

            Pero Xesús quere ir máis alá destes bos sentimentos do Antigo Testamento. Sabemos daquela pregunta que lle fai unha vez un letrado a Xesús sobre cal é o “primeiro” mandamento da lei. Xesús responderalle utilizando as mesmas palabras do libro do Deuteronomio (6, 4-5): “O primeiro é: Escoita, Israel: O Señor, noso Deus, é o único Señor. Amarás o Señor, teu Deus, con todo o teu corazón, con toda a túa alma, con toda a túa mente e con toda a túa forza”. Con isto a pregunta quedaba perfectamente respondida. Mais Xesús vai engadir a isto (e sen que o letrado llo preguntara) algo decisivo ó colocar dalgunha maneira o chamado segundo mandamento ó mesmo nivel có primeiro: “O segundo é este: Amarás o teu próximo como a ti mesmo. Non hai mandamento máis importante ca estes”.

            Xesús tiña boas razóns para engadir iso, porque no Antigo Testamento estes dous mandamentos estaban en certo modo pouco relacionados entre si. Do primeiro falábase no Deuteronomio e do segundo no Levítico (19, 18), mesturado este último ademais con outras diversas normas cúlticas e morais. O que fai Xesús coa súa resposta ó letrado é darlle ó segundo mandamento, é dicir, ó amor ó próximo unha dignidade en certo modo divina. De modo que amar ó próximo vén sendo para Xesús practicamente o mesmo que amar a Deus.

            Agora ben, o que fai Xesús agora, nestes derradeiros momentos de intimidade cos seus discípulos, é subir aínda máis o listón da importancia e da esixencia do amor ó próximo. Por iso poderá indicar Xesús con toda razón que o seu mandamento do amor ó próximo é verdadeiramente “novo”. Por que? Moi sinxelo. A medida do amor ó próximo no Antigo Testamento era “un mesmo”: “Amarás o teu próximo como a ti mesmo”. A medida do amor que anuncia agora Xesús é moito máis elevada e, polo tanto, decididamente “nova”: Amarás o teu próximo “como eu vos amei”. Cómo amou Xesús? Ben o sabemos, polo menos teoricamente. Amou os demais máis que a si mesmo. Amou totalmente, entregando a súa vida, é dicir, a si mesmo, pola salvación e liberación de todos. A medida do seu amor non é polo tanto el mesmo (“como a ti mesmo”), porque se esa fose a medida do seu amor, non poría en xogo a súa vida e non a daría polos demais.

            A actitude de Xesús ten un certo parecido á de esas boas e xenerosas persoas que se lanzan de súpeto a un mar embravecido para libraren da morte a alguén que está en perigo de afogarse. Mais iso practicado non unha ou dúas veces e case sen pensar, senón ó longo de toda unha vida e de maneira consciente e consecuente ata a propia morte.

            Esta é, pois, a medida á que Xesús nos convida e que fará que xurdan ese “ceo” e “terra”  tamén “novos” dos que nos fala hoxe o libro da Apocalipse da 2ª Lectura.

            Hai ademais unha importante advertencia. Non nos enganemos. Só se procedemos así, seremos considerados como verdadeiros discípulos de Xesús. Ese ha ser, pois. o noso sinal distintivo, para dese xeito termos capacidade de atraer a outros ó camiño de Xesús. “Nisto coñecerán todos que sodes os meus discípulos: se vos tedes amor uns a outros”. Os cristiáns non podemos, en consecuencia, contentarnos con dicir simplemente que o somos, é dicir, que somos cristiáns. Pois se o amor -e un amor coma o de Xesús- non se converte en motor das nosas vidas e da nosa relación con todos non seremos en realidade verdadeiramente cristiáns.

            Tarefa, como vedes, nada doada, pero tarefa que nos salvará e que nos liberará a nós e a todos cantos se encontren con nós.

LECTIO

DOMINGO III DE PASCUA

(Ano C: 10 abril 2016)

            Ao estarmos como estamos, nesta igrexa dos Apóstolos, tan preto do mar, case á beira da nosa fermosa ría de Vigo, o relato deste domingo (ben centrado na tarefa da pesca no lago de Tiberíades) debería sernos doado de entender. O de Xoán de hoxe tampouco pode ser considerado coma un relato estritamente fotográfico ou histórico do ocorrido. Porque os outros evanxelistas, ó falárennos da pesca milagrosa, colocan a escena antes da morte de Xesús, mentres que Xoán a sitúa despois da súa resurrección. Unha vez máis, o que a Xoán lle interesa é profundar na continuidade real, máis alá da crucifixión, entre o Xesús co que conviviran durante a súa vida e o Xesús resucitado que os seus discípulos senten e experimentan como vivo de moi diversas maneiras.

            É un relato moi fermoso e emotivo. Emotivo polo que se refire ás preguntas que lle fará Xesús a Simón Pedro antes de lle confiar o coidado dos seus primeiros discípulos. Fermosa, detallada e reflexo vivo do traballo da pesca é a escena que se nos refire antes sobre a fracaso da pesca nocturna no lago. Estaban cansados, frustrados e faltos de humor cando empeza a romper o día e na barca non había un rabo de peixe. Porque cómpre ter en conta que a pesca non era para eles, como o pode ser hoxe en día para moitos afeccionados a ela, un deporte ou unha evasión. Para eles era o seu traballo, a súa humilde profesión, temporal polo menos. E dese traballo dependía que puidesen comer ou quizais comerciar algo con outros para adquiriren cousas que precisasen. Ese seco “Non”, co que lle responden a aquel descoñecido que pasea tan cedo á beira do lago, reflicte moi ben o seu estado de ánimo. Non teñen humor para latricar máis con el.

            Aínda que, claro, ese descoñecido vaise converter de súpeto en coñecido para o que o ama. Son esas intuicións mutuas que sobre si mesmas teñen as persoas que se queren, que conxenian entre si. Calquera pequeno detalle é sempre revelador. Isto foi o que lle pasou con Xesús a Xoán por moito que estivese este cansado de toda unha noite traballando e sen poder pegar ollo.

            O pequeno detalle foi en calquera caso moita cousa. Ben saben os que teñen algunha afección á pesca os soños e fantasías que tantas veces lles veñen á cabeza sobre unha grandísima troita ou robaliza que pescaron ou van pescar... O que ocorre é que tales soños ou traballos imaxinativos non adoitan converterse en realidade. Ó máis ó que se chega é a dicir que unha troita ou unha faneca que deberían de ser enormes se nos escaparon polo moito que tiraban do fío.

            Agora ben, ver diante dun, non só imaxinados senón reais, moitos grandes e fermosos peixes pescados por un grazas á simple indicación dun descoñecido e poder contalos amodiño un tras outro, iso si que ten que ser un acontecemento que non se pode esquecer doadamente. Xoán, un dos afortunados pescadores, dinos que contaron 153 peixes grandes. Na súa vida esquecería Xoán xunto cos seus compañeiros de pesca o preciso e concreto número de peixes pescados: 153.

            Foi este exceso de éxito, absolutamente inesperado, no seu traballo de pescadores o que lle fixo ver ou intuír a Xoán que quen andaba pola praia non podía ser outro máis có Mestre. Primeira lección: a amor ten poder para aguzar a vista. Mais o amor de Xoán a Xesús é sempre posterior, consecuencia, do amor que  Xesús lle tiña a el. Para podermos amar temos que recibir antes o impacto de alguén que nos quere, temos que ser amados antes por outro, en último termo por Deus, creador e amador de todo canto hai. Cando Xoán coloca a escena da pesca de hoxe no contexto de Xesús resucitado está a dicirnos que é a fe na Resurrección de Xesús a que nos fai ver, verdadeiramente e a fondo, as cousas da nosa vida, do noso traballo, dos nosos fracasos e dos nosos éxitos.

            A outra escena de Xesús con Pedro apréndenos tamén unha que podemos chamar segunda lección do Xesús resucitado. Comentando no anterior domingo, en relación cunha viñeta dun irmán meu de Brasil, que fora o Amor o que resucitara a Xesús, diciamos que se Deus non fose esencialmente Amor, non existiría resurrección: nin a de Xesús nin a nosa. Só podemos vivir sen deixar nunca de continuar a vivir se hai Alguén que, aparte de ter poder para tal cousa, nos quere tanto que non permite que a morte sexa a nosa fin.

            Agora ben, o Xesús resucitado non nos garante só a vida, a resurrección, despois da nosa morte individual, senón tamén unha vida plena –en certo modo podemos dicir que inicialmente xa “resucitada”- na nosa vida actual. Pois acaso podemos chamar vida unha vida vivida sen amor? Vivir sen amor vén sendo como estar morto. Por iso, o Xesús Resucitado vaille insuflar verdadeira vida e resurrección a Pedro, dándolle amor e comprobando ó tempo se Pedro o ama verdadeiramente. Vai comprobar se Pedro corresponde con amor ó amor que Xesús lle ten a el a pesar dos seus fallos e fracasos. Esas reiteradas preguntas (ata tres veces) que Xesús lle fai a Pedro sobre o seu amor a el non poden menos de lembrarnos aquel fermoso dito do santo de Ávila, San Xoán da Cruz: “Á tarde examinarante no amor”.  Si. O Xesús resucitado compórtase con Pedro de maneira semellante a unha nai que preguntase ó seu fillo pequeno se a quere. O neno quedaría case desconcertado e non sabería case que lle responder á súa nai. Como non a vai querer, se el non é nada sen ela? Mais Pedro é unha persoa adulta e ó final non sabe tampouco como responder, limitándose a replicar: “Señor, ti sábelo todo, ti ben sabes que te quero”.

            Unha resposta que ten máis de admiración sobre a grandeza e o amor de Deus que de estrita contestación. Unha reacción, a de Pedro, que seguramente nos lembra aquela outra de Tomé do anterior domingo: “Meu Señor e meu Deus!”.

            Unha aclaración final aínda. O amor que lle pide Xesús a Pedro é un amor que non se dirixe a un “Deus” abstracto, senón ó Xesús concreto no que se manifesta o Pai Deus. Un Xesús que é tan divino coma humano. En Xesús estamos todos representados. De modo que, unha vez máis, non pode haber amor a Deus que non pase polo amor ás persoas humanas concretas, especialmente as máis necesitadas. Moita tarefa de Deus temos aquí diante de nós!

Manuel Cabada

LECTIO

DOMINGO II DE PASCUA

(3 abril 2016)

            Do evanxeo que acabamos de escoitar, o episodio relacionado con Tomé cóntao só Xoán entre os evanxelistas. Pero é que, ademais, o mesmo Xoán nos di que houbo “moitos outros signos” que fixo Xesús entre os seus discípulos, despois de resucitado, que el mesmo non nos conta. De modo que eses moitos signos, que para un xornalista dos nosos días terían un enorme interese, a Xoán non lle parece doer moito non contalos todos.

            Xoán e con el os demais apóstolos e discípulos de Xesús saben que o importante e decisivo é o encontro con Xesús. Co Xesús de antes e de despois da resurrección. E para encontrármonos con Xesús e adherírmonos a el abonda cun par de experiencias fondas e íntimas con el. Os evanxelistas non son xornalistas, senón transmisores de fondas e inesquecíbeis experiencias que eles mesmos tiveron con Xesús.

            Por iso Xoán, pensando seguramente nas persoas que non participamos inmediata e directamente nesas experiencias, preséntanos a escena de Tomé. A min Tomé lémbrame un pouco, aínda que sexa como digo só un pouco, a parábola maxistral de Xesús do fillo pródigo (ou, segundo comentabamos, do “Pai misericordioso”). Xesús fálanos nesa parábola da bondade a toda proba de Deus, Pai seu e Pai noso tamén. Cando volve o seu fillo despois de moito esperalo, seu pai apértao con agarimo sen rifarlle nin botarlle en cara a súa mala conduta. Agora é Xesús quen se comporta, no mesmo senso, amorosamente condescendente co seu apóstolo. Acepta sen reparos as condicións que Tomé puxera para crer nel: ver directamente as furas dos cravos nas súas mans e comprobar amodo e directamente que el era verdadeiramente o mesmo Xesús co que convivira e non unha pantasma.

            Os encontros con Deus están sempre cheos de paz, de alegría, de perdón xeneroso e de xestos moi humanos. É esta atmosfera a que Xoán crea no seu relato da aparición de Xesús no medio dos seus apóstolos, cando eles estaban cheos de medo e de precaucións trala morte ignominiosa do seu Mestre.

         O primeiro saúdo de Xesús quere xa romper con medos, posibles acusacións mutuas ou desencontros no seo do grupo dos apóstolos. “Paz convosco”. Tamén no seu encontro posterior oito días despois, xa con Tomé entre eles, repetirá Xesús o mesmo saúdo: “Paz convosco”.  Xesús aporta sempre paz, consolo e moitos azos para vivir, pois El mesmo é a Vida. Dálles, ademais, o mellor que lles pode dar: o Espírito Santo. “Recibide o Espírito Santo”. É dicir, el mesmo, Xesús, máis alá da súa concreta experiencia humana, histórica e corporal.

            Así se foi formando a súa Igrexa ata nós, aínda que fose a través de moitas deficiencias históricas da mesma Igrexa. Por iso certos xestos, actitudes ou palabras do bispo de Roma, Francisco, nos chaman tanto a atención. Por que? Porque quizais nos queren facer máis directamente presente o modo como se comportaba Xesús coa xente coa que convivía no seu tempo.

            Que lle ocorreu a Tomé para pasar tan rapidamente dunha actitude de autodefensa fronte ós seus compañeiros crentes á outra na que el mesmo se derruba ante o Xesús que lle permite a Tomé que realice con el as probas que considere máis axeitadas?

            A resposta a esta pregunta coido que é importante porque nos afecta tamén a nós, que loitamos moitas veces entre a nosa crenza a as ameazas ou dúbidas que se lle presentan á nosa propia crenza.

            Coido que canto máis pensemos e aceptemos a grandeza de Deus a tódolos niveis, tanto máis doado nos será crer nel. Porque as cousas de Deus son sempre grandiosas, inimaxinábeis. Tanto en poder como en bondade. El non é unha persoa máis coa que nos encontramos na vida, por moito que a poidamos estimar ou apreciar. El é absolutamente infinito en todo. Por iso o grande misterio das cousas feitas por el, da materia, da vida, do noso interior e de mil outras realidades máis que nos admiran. É misterioso o nacer, o vivir, o morrer e, por suposto, tamén o resucitar.

            Tomé fixo a experiencia do Xesús resucitado e con esa experiencia fixo tamén a experiencia de que el tamén vai poder resucitar. Isto enche a súa alma de alegría, de confianza e de fonda paz. Tódalas probas que Tomé tiña pensado realizar co Xesús supostamente resucitado caen por terra como xoguetes de rapaces pequenos ante a grandeza que se lle presenta directamente diante del: a presenza dun Xesús poderoso e bondadoso. Poderoso, porque é xa señor da morte, vencida por el, e entrañablemente bondadoso porque ten a condescendencia de se ocupar de Tomé e dos seus problemas coma se non existise no mundo ningún outro do que Xesús se houbese de ocupar. Por iso, Tomé non podía dicir máis có que dixo: “Meu Señor e meu Deus!!”.

            Para rematar. A bondade e o amor fan milagres. Entre eles o milagre de resucitar. Un irmán meu, tamén xesuíta, que leva moitos anos en Brasil, mandoume con motivo das festas pascuais unha viñeta pintada por el na que aparecen dous personaxes. Na viñeta aparecen os dous personaxes como flotando sobre os nubeiros do ceo. Un, a modo de xornalista e co micrófono na man, pregúntalle ó outro, que é representa a Xesús resucitado: “Vostede estaba morto. ¿Como conseguiu resucitar?”. E Xesús responde deste xeito: “É que o amor non morre. Foi el quen me resucitou”...

            Verdadeiramente o amor non morre. E se Deus, o Deus Pai noso e de Xesús, é Amor (tal como se nos di na primeira carta de Xoán), temos entón aí a clave de por que Xesús resucitou e de por que tamén nós resucitaremos con el. Xa o dicía o famoso pensador francés Gabriel Marcel:  “amar a unha persoa é dicirlle ‘ti, ti  non morrerás endexamais’”.

            Por iso digámoslle tamén nós agradecidos a este Deus Pai e Deus Fillo que nos aman e que polo tanto nos han resucitar as palabras de Tomé: “Meu Señor e meu Deus!”.

Manuel Cabada

MENSAXE PASCUAL DO PAPA FRANCISCO 2016

Queridos irmáns e irmás, Feliz Pascua!

Xesucristo, encarnación da misericordia de Deus, morreu en cruz por amor, e por amor resucitou. Por iso hoxe proclamamos: Xesús é o Señor!

A súa resurrección cumpre plenamente a profecía do Salmo: «A misericordia de Deus é eterna», o seu amor é para sempre, nunca morre. Podemos confiar totalmente nel, e dámoslle grazas porque descendeu por nós ata o fondo do abismo.

Ante as simas espirituais e morais da humanidade, ante ao baleiro que se crea no corazón e que provoca odio e morte, soamente unha infinita misericordia pode darnos a salvación. Só Deus pode encher co seu amor este baleiro, estas fosas, e facer que non nos afundamos, e que podamos seguir avanzando xuntos cara á terra da liberdade e da vida.

O Papa saúda aos fieis; Martha Calderon/ AciPrensa

O anuncio gozoso da Pascua: Xesús, o crucificado, «non está aquí, resucitou!» (Mt 28,6), ofrécenos a certeza consoladora de que se salvou o abismo da morte e, con iso, quedou derrotado o loito, o pranto e a angustia (cf. Ap 21,4). O Señor, que sufriu o abandono dos seus discípulos, o peso dunha condena inxusta e a vergoña dunha morte infame, fainos agora partícipes da súa vida inmortal, e concédenos a súa mirada de tenrura e compaixón cara aos famentos e sedientos, os estranxeiros e os encarcerados, os marxinados e descartados, as vítimas do abuso e a violencia. O mundo está cheo de persoas que sofren no corpo e no espírito, mentres que as crónicas diarias están repletas de informes sobre delitos brutais, que a miúdo se cometen no ámbito doméstico, e de conflitos armados a gran escala que someten a poboacións enteiras a probas indicibles.

Cristo resucitado indica camiños de esperanza á querida Siria, un país desgarrado por un longo conflito, co seu triste rastro de destrución, morte, desprezo polo dereito humanitario e a desintegración da convivencia civil. Encomendamos ao poder do Señor resucitado as conversacións en curso, para que, coa boa vontade e a cooperación de todos, se poidan recoller froitos de paz e emprender a construción unha sociedade fraterna, respectuosa da dignidade e os dereitos de todos os cidadáns. Que a mensaxe de vida, proclamado polo anxo xunto á pedra removida do sepulcro, afaste a dureza do noso corazón e promova un intercambio fecundo entre pobos e culturas nas zonas da conca do Mediterráneo e de Medio Oriente, en particular en Iraq, Iemen e Libia. Que a imaxe do home novo, que resplandece no rostro de Cristo, fomente a convivencia entre israelís e palestinos en Terra Santa, así como a dispoñibilidade paciente e o compromiso cotián de traballar na construción dos cimentos dunha paz xusta e duradeira a través de negociacións directas e sinceras. Que o Señor da vida acompañe os esforzos para alcanzar unha solución definitiva da guerra en Ucraína, inspirando e apoiando tamén as iniciativas de axuda humanitaria, incluída a de liberar ás persoas detidas.

Que o Señor Xesús, a nosa paz (cf. Ef 2,14), que coa súa resurrección venceu o mal e o pecado, avive nesta festa de Pascua a nosa proximidade ás vítimas do terrorismo, esa forma cega e brutal de violencia que non cesa de derramar sangue inocente en diferentes partes do mundo, como ocorreu nos recentes atentados en Bélxica, Turquía, Nixeria, Chad, Camerún e Costa do Marfil; que leve a bo termo o fermento de esperanza e as perspectivas de paz en África; penso, en particular, en Burundi, Mozambique, a República Democrática do Congo e no Sudán do Sur, lacerados por tensións políticas e sociais.

Deus venceu o egoísmo e a morte coas armas do amor; o seu Fillo, Xesús, é a porta da misericordia, aberta de pao a pao para todos. Que a súa mensaxe pascual se proxecte cada vez máis sobre o pobo venezolano, nas difíciles condicións nas que vive, así como sobre os que teñen nas súas mans o destino do país, para que se traballe en pos do ben común, buscando formas de diálogo e colaboración entre todos. E que se promova en todo lugar a cultura do encontro, a xustiza e o respecto recíproco, o único que pode asegurar o benestar espiritual e material dos cidadáns.

O Cristo resucitado, anuncio de vida para toda a humanidade que reverbera a través dos séculos, convídanos a non esquecer aos homes e as mulleres en camiño para buscar un futuro mellor. Son un xentío cada vez máis grande de emigrantes e refuxiados -incluíndo moitos nenos- que foxen da guerra, a fame, a pobreza e a inxustiza social. Estes irmáns e irmás nosos, atopan demasiado a miúdo no seu percorrido a morte ou, en todo caso, o rexeitamento de quen poderían ofrecelos hospitalidade e axuda.

Que a cita do próximo Cume Mundial Humanitario non deixe de pór no centro á persoa humana, coa súa dignidade, e desenvolver políticas capaces de asistir e protexer ás vítimas de conflitos e outras situacións de emerxencia, especialmente aos máis vulnerables e os que son perseguidos por motivos étnicos e relixiosos.

Que, neste día glorioso, «goce tamén a terra, alagada de tanta claridade» (Pregón pascual), aínda que sexa tan maltratada e vilipendiada por unha explotación ávida de ganancias, que altera o equilibrio da natureza. Penso en particular ás zonas afectadas polos efectos do cambio climático, que en ocasións provoca seca ou inundacións, coas consecuentes crises alimentarias en diferentes partes do planeta.

Cos nosos irmáns e irmás perseguidos pola fe e pola súa fidelidade ao nome de Cristo, e ante o mal que parece prevalecer na vida de tantas persoas, volvamos escoitar as palabras consoladoras do Señor: «Non teñades medo. Eu vencín ao mundo!» (Xn 16,33). Hoxe é o día brillante desta vitoria, porque Cristo derrotou á morte e a súa resurrección fixo resplandecer a vida e a inmortalidade (cf. 2 Tm 1,10). «Sacounos da escravitude á liberdade, da tristeza á alegría, do loito á celebración, da escuridade á luz, da servidume á redención. Por iso dicimos ante el: Aleluia!» (Melitón de Sardes, Homilía Pascual).

A quen nas nosas sociedades perderon toda esperanza e o gusto de vivir, aos anciáns atafegados que na soidade senten perder vigor, aos mozos a quen parece faltarlles o futuro, a todos dirixo unha vez máis as palabras do Señor resucitado: «Mira, fago novas todas as cousas... ao que teña sede eu dareille da fonte da auga da vida gratuitamente» (Ap 21,5-6). Que esta mensaxe consolador de Xesús nos axude a todos nós a renovar con maior vigor a construción de camiños de reconciliación con Deus e cos irmáns.

Saúdos de Pascua do Santo Pai

Queridos irmáns e irmás, desexo renovar os meus desexos de Boa Pascua a todos vostedes, vindos a Roma desde diversos países, como tamén a cuantos se conectaron a través da televisión, a radio e outros medios de comunicación. Que poida resoar nos vosos corazóns, nas vosas familias e comunidades o anuncio da Resurrección, acompañado da calorosa luz da presenza de Xesús vivo: presenza que ilumina, reconforta, perdoa, sosiega... Cristo venceu o mal na raíz: é a Porta da salvación, aberta de pao a pao para que cada un poida atopar misericordia.

Agradézolles a súa presenza e a súa alegría neste día de festa. Un agradecemento particular polo don das flores, que tamén este ano proveñen dos Países Baixos.

Leven a todos a alegría de Cristo Resucitado. E por favor, non esquezan rezar por min.

Bo xantar pascual e ata pronto!

LECTIO

DOMINGO DE PASCUA DE RESURRECCIÓN

            O ano litúrxico vainos levando pouco a pouco polas diversas experiencias cristiás da fe. Vainos poñendo en contacto co Xesús que nace coma nós, aínda que máis pobremente, no Nadal. Na Coresma preparabámonos para sentirmos con el as súas tentacións, as súas renuncias e a súa vida adulta de anuncio da boa nova a todos, de maneira especial ós máis necesitados e carentes de bens deste mundo. E nestes días pasados viviamos con dor e compaixón os padecementos e a morte de Xesús.

            Mais sabiamos tamén que detrás deste aparente fracaso absoluto da súa vida, deste afundirse o sol no horizonte e na noite, ía acontecer un novo rexurdimento. Un amencer de Xesús resucitado, que en adiante non morrerá xa máis. Xesús converteuse así nun sol radiante, que non volverá ter máis solpores. Xoán cóntanos hoxe no evanxeo que a Magdalena foi ó sepulcro moi cedo, “cando aínda era escuro”. Cousa que podemos entender tamén simbolicamente. María Magdalena, e con ela todos nós, camiñamos ou corremos cara á Luz do Resucitado, porque a escuridade non nos vai. Somos todos bolboretas inquedas que voamos cara á luz na noite escura.

            Non hai cousa que máis queiramos cá luz e a vida. E isto sempre e para sempre. Deus púxonos esta querenza no corazón e coa resurrección do seu fillo e irmán noso, Xesús, esta nosa fonda querenza atopa o que busca. A luz e a vida aquí e alén da morte están así en boas mans. Porque Xesús resucitou e se converteu en “Señor” de todo.

            Este é o significado da Resurrección. Xesús e con el a humanidade toda estamos destinados, máis alá das nosas particulares mortes biográficas, a sermos inmortais. Morreremos, si, pero para non volvermos experimentar xa nunca máis angustias mortais. A nosa morte coincidirá co comezo dun novo e definitivo vivir para sempre. Por iso, os primeiros cristiáns loaban a Deus, ó celebraren a Resurrección, dicindo e cantando “aleluia”, como fixestes vós despois da Primeira Lectura. E “aleluia” quere dicir: “loado sexa Deus”.

            “Loado sexa Deus” pola súa grandeza, polos seus grandes plans sobre nós. Porque os pequenos ou grandes padecementos da nosa vida veñen sendo en definitiva moi pouco en comparanza co grandioso destino que nos espera.

            Por iso, dicía Pedro en relación coa resurrección de Xesús que a alegría debería rebordar en nós: “Loado sexa Deus –así nos di el-, que pola súa grande compaixón resucitou a Xesús Cristo da morte e nos fixo renacer a unha vida nova que se nos dá en esperanza [...] Por iso –continúa a dicir Pedro- brincades de alegría, aínda que agora, se fai falta, teñades que sufrir, por un pouco tempo, diferentes probas”.

            A alegría debería ser, pois, un sentimento normal e estábel na vivencia da nosa fe. Desta nosa fe, que ten os seus alicerces no acontecemento pascual da Resurrección do Señor. O domingo de Resurrección é o modelo do que copian tódolos domingos do ano litúrxico. Pois “domingo” quere dicir día do “Señor”, é dicir, de quen “domina” sobre todo. Coa súa resurrección converteuse Xesús en “Señor” de toda a creación e dos tempos todos: pasado, presente e vindeiro.

            En Xesús ten firme alicerce a nosa confianza, pois El é o noso irmán. Da súa Resurrección provén a nosa alegría. Como di a liturxia pascual: “Este é o día que fixo o Señor. Alegrémonos e relouquemos nel”. Da súa resurrección derívase a nosa. Esta vén sendo tamén a razón do dito popular de estarmos alegres “como unhas pascuas”...

            Agora ben, se os discípulos creron porque “viron”, a nosa crenza en Xesús resucitado terá que basearse na nosa “fe”, non na nosa “visión”. Trátase dunha fe que, pola súa parte, está baseada no testemuño dos apóstolos e da igrexa que nace con eles. Pero, pola nosa parte, podemos dicir tamén que, como compensación de non termos vivido nós aquela forte experiencia dos discípulos de Xesús, podemos en cambio sentirmos a alegría das palabras que dalgunha maneira nos dirixe Xesús a todos nós: “Benia os que creron sen veren!”.

            Cómpre, ademais, ter presente que a alegría que sentiron os discípulos pola resurrección de Xesús non era unha alegría intimista ou particular, que cadaquén en certo modo gardaría para si, para o seu propio consolo. Non. Era unha alegría comunitaria, compartida, que ía máis alá dos propios intereses ou preocupacións. Da mesma m

aneira que Xesús non se pechara endexamais en si mesmo, senón que vivira sempre para os demais, facéndonos partícipes incluso da súa resurrección, os seus discípulos non podían proceder doutra maneira. En consecuencia, estaban abertos ós problemas e ás necesidades dos demais. Porque a todos viña dirixida a grandiosa mensaxe de Xesús: a de sermos todos, con el en primeiro lugar, fillos dun mesmo Pai e destinados, máis alá dos límites da nosa existencia particular, a unha resurrección para sempre.

            Todo isto ten aplicación non só a nós, os que formalmente nos chamamos cristiáns, senón á humanidade toda, porque en Xesús resucitado Deus Pai quixo e decidiu dar vida para sempre, máis alá da morte, a todos. Os cristiáns estamos así convocados a encher o mundo enteiro da esperanza de vida que nos vén de Xesús.

            Isto é o que fan os apóstolos e discípulos ó teren a experiencia de Xesús resucitado. Antes ca eles, as mulleres que foron moi cedo a visitar o sepulcro do Señor. Volven axiña para lles anunciar ós apóstolos a resurrección do Señor. Algo similar realizan os diversos apóstolos e discípulos comunicándose mutuamente as aparicións ou experiencias do Señor resucitado que van sucesivamente ocorrendo.

            A través dos tempos e dos séculos recibimos tamén nós por medio do anuncio do evanxeo esta grande e boa nova da resurrección de Xesús e, consecuentemente, da resurrección que nos espera tamén a todos nós.

            Por iso os que recibimos esta grande nova temos que anunciala coa nosa palabra e con nosos feitos, no noso tempo e aquí onde vivimos, a cantos ou non saben dela ou non son capaces de crer nela quizais incluso por ser a nova da resurrección algo tan incríbel, tan marabilloso. E é xustamente así por ser algo que procede de Deus, que é sempre meirande que canto podemos maxinar del.

            Digamos, pois, todos, agora con alegría e agradecemento: ALELUIA! Loado sexa Deus!

TODOS: ALELUIA! Loado sexa Deus!

VIA CRUCIS

Meditar na Paixón do Señor é un elemento fundamental na espiritualidade cristiá. Con esta lógrase unha transformación da alma en comuñón co sufrimento do Fillo de Deus. Neste sentido, Sta. María Magdalena de Pazzi é un exemplo admirable.

Os textos que eliximos son da paixón de Xesús vivida por María Magdalena de Pazzi, edición do Carmelo de Carpineto Romano de 1998. As oracións son patrimonio común da Igrexa, a maior parte, máis libremente adaptadas, veñen das diferentes estacións da cruz do Papa Xoán Paulo II no Coliseo. 

Desde a súa infancia, Santa María Magdalena de Pazzi sentiu atraída pola contemplación da Paixón de Cristo, seguindo as Istruzioni et Avvisi para meditar na paixón de Cristo do P. Gaspar Loarche (1498-1578). A partir dese libro tomamos este pequeno texto que nos prepara ben para percorrer o camiño da cruz coa nosa Santa.

"Por tanto, cando medites na paixón e morte do teu Redentor, que sexa o teu principal fin o namorarte daquel Señor, que tanto te amou e que con tantas probas demostrouche o seu amor. Toma en conta que todas esas chagas que contemplas nel son voces que gritan e dan testemuño de este o seu gran amor. Mírao na cruz e comprenderás con eses signos como te convida e obriga a amalo. Eses pés cravados demóstranche que el quere esperarte. Eses brazos estendidos significan que desexa abrazarte. Esa cabeza cravada de espiñas dá sinal de que quere darche o bico da paz. Aquel lado aberto manifesta que quere darche un lugar no seu corazón onde poidas atopar repouso e seguridade".

INTRODUCIÓN

No nome do Pai e do Fillo e do Espírito Santo. Amén.

"Se alguén quere seguirme, que se negue a si mesmo, tome a súa cruz e me siga". (Mt 16,24)

A Igrexa reúnese para lembrar e revivir os acontecementos da última fase da vida terrea do Fillo de Deus, convencida de que non é só un camiño cara ao suplicio.

Cremos que cada paso do Condenado, cada un dos seus xestos e das súas palabras, así como o que viviron e lograron os que participaron neste drama, fálannos constantemente.

Con Santa María Magdalena de Pazzi seguimos a Jesús no sufrimento e a súa morte. Que ao longo desta Via Crucis podamos entender mellor o prezo da nosa redención e cheguemos a ser dignos de recibir os froitos da súa paixón, morte e resurrección. El que vive e reina polos séculos dos séculos. Amén.

I. María acompaña a Xesús na Paixón

Velaquí o fiel servo de Abraham que vai en busca da noiva do seu fillo Isaac. El atópaa na fonte e ela ofrécelle unha bebida...

Este é o meu Noivo que quere dar toda a humanidade ao seu Pai eterno. El atopa a María, que está de acordo en que el sufra a paixón e atopa nela á noiva que el trataba de ofrecer ao Pai eterno...

María deulle de beber, porque se conformou á vontade divina que el debía sufrir... Oh, que doce fonte era aquela que restaurou a angustia da paixón que xa comezara no Verbo!

Oremos

Oh María, ti que seguiches ao teu Fillo no camiño da cruz, co corazón desgarrado pola dor, implora para nós a graza do abandono confiado no amor de Deus.

Fai que ante o sufrimento, o rexeitamento, a proba, non dubidemos do seu amor.

A Xesús, o teu Fillo, toda honra e toda gloria polos séculos dos séculos. Amén.

II. Xesús no xardín da agonía

Oh Pai eterno Ti escoitaches a Moisés no deserto; Dixeras do teu Fillo: Este é o meu Fillo amado, en quen teño compracencia. Escoitádeo. Ti ordenas unha cousa e non queres facela. Escoitádeo. Como queres que o teu servo escoite ao fillo dun pai que non quere escoitalo a el? Escoitádeo...

Oh Cristo meu, tamén dixeches que todo o que pidamos no teu nome serásenos dado, e agora pides, e non se che outorga... Oh Cristo meu, Verbo eterno e noivo meu, Como queres que poida ter confianza nas palabras que ti dixeches: Pedide e darásevos; buscade, e atoparedes; chamade, e abrirásevos, se ti chamas aos oídos do teu Pai eterno e non che escoita? Con todo, non se achou engano na súa boca... Pedías algo tan xusto e con todo non se che escoitou.

Oremos

Señor Xesucristo, que na hora da agonía non te mantiveches indiferente ante o destino dos homes, senón que te ofreciches en sacrificio para salvarnos da morte, de modo que a nosa indiferenza non destruíse o froito da túa paixón, sobre nós infunde en abundancia o teu Espírito de Amor. A ti, Xesús crucificado, a sabedoría e a potencia de Deus, todo honra e toda gloria polos séculos dos séculos. Amén.

III. Xesús é traizoado por Xudas

Saúdao co bico da paz. Saúdo de paz, pero non para a paz e o amor, senón para traizoarte, meu Amor.

Ou Amor, chamáchelo amigo, pero se fose amigo teu non te traizoaría. Amor, para ti el era un amigo, pero converteuse en inimigo de si mesmo.

Amor, se te deixas bicar por el, fai que a túa noiva e tamén as outras non queden atrás. Non co fin de traizoartee, Amor, senón para amarte e unirnos a ti.

Oremos

Xesús, que descendiches máis abaixo que todas as nosas iniquidades, ti interposte entre nós e o inferno, entre nós e a nada. Que o teu amor tolo dobregue as nosas revoltas e as nosas traizóns, e que nos dea a todos a esperanza do perdón e a felicidade contigo, Xesús, misericordia de Deus dada ao mundo polos séculos dos séculos. Amén.

IV. Xesús é arrestado

Oh Amor, átantee con cadea de ferro. Oh Amor, cantos amantes te atan, máis ben, cunha cadea de amor. Atan esas mans que fixeron todo por eles e que os creou. Amor, átame a min e a estas outras; fai que te atemos a ti en nós e Ti, Amor, átanos a nós en ti. Eles átante por odio, para atormentarte, para deshonrarte e darche a morte; nós en cambio queremos atarte para encomiarte, honrarte, e para que ti nos deas vida, e ti queres atarnos a nós en ti por amor. Amor, ata e une de novo a ti a aqueles que se rebelaron e se apartáron de ti. Outorga a luz, Amor, aos que non teñen fe, para que che recoñezan como o seu creador. E a cantos te esperan, Amor, fai que cada un deles te ame.

Oremos

Señor Xesús, con plena liberdade aceptaches sufrir para salvarnos, fai que as nosas accións e toda a nosa existencia sexan unha participación libre e xenerosa na túa obra de salvación. A ti, Xesús, Año inmolado pola nosa redención, toda honra e toda gloria polos séculos dos séculos. Amén.

V. Xesús é negado por Pedro

Oh Pedro non lembras as promesas e advertencias? Non unha soa vez, senón tres veces negáchelo. E tamén nós negámolo. Tal vez non negamos o seu poder cando nos desculpamos por non ser capaces de facer o ben, e con pesar desculpamos tamén a nosa fraxilidade? Tal vez non negamos a súa sabedoría cando nos opoñemos á súa obra? Tamén negamos a súa grandeza e riqueza cando nos aferramos demasiado ás cousas transitorias do mundo... E cando o Verbo alza os seus ollos divinos, penetra no íntimo e faiche comprender todo... Pero cantas veces, bondade infinita, permites que os teus servos caian nalgún defecto simplemente para que logo teñan compaixón dos outros!

Oremos

Señor Jesús, ti que tomaches sobre ti mesmo todos os pecados do mundo, fai que nos levantemos das nosas caídas, para transmitir ás xeracións futuras o Evanxeo da túa infinita misericordia. A ti Xesús, que nos sostés nas nosas debilidades, todo honor e toda gloria polos séculos dos séculos. Amén.

VI. Xesús é xulgado por Pilato

Non sei como chamalo, pero hei de dicir: maldito respecto humano, a que conduce ao home! Oh Pilato, que che fixo facer? Por respecto humano condenaches á morte ao inocente. Con todo, isto xa se daba por descontado; falamos dos que hoxe ofenden gravemente a Deus con este vicio desagradable. Cantos, cantos hai que se comportan peor que Pilato, en especial algúns superiores que máis ben deberían ser exemplo para os demais. Meu Amor, fai que o respecto humano sexa eliminado por completo das criaturas para que xa non te ofendan máis. Oh Pilato, a moitos lles parece que ti sexas perdonable, pero a min non me parece, porque o Amor mostrouche máis benevolencia a ti que aos demais, falouche a ti moito máis e deuche ampla oportunidade de coñecelo, pero non o soubeches aproveitar.

Oremos

Oh Cristo, ti aceptaches unha condena inxusta, concédenos a graza de ser fieis á verdade; non deixes que o peso da responsabilidade polo sufrimento de tantos inocentes caia sobre nós e sobre os nosos fillos.

A ti Xesús, Xuíz xusto, todo honra e toda gloria polos séculos dos séculos. Amén.

VII. Xesús é ridiculizado por Herodes

Herodes, ti alégraste a pesar de ti mesmo... Querías velo para mofarte del, creo eu... O mesmo ocorre cos que se gozan no ben, pero logo coas obras condénano...

Oh Herodes, pola túa curiosidade non mereciches recibir ningunha resposta...

Oh Amor, póñenche ese manto branco, e fano para burlarse de ti e para avergoñarte. Pero nisto enganáronse a si mesmos, porque non comprenderon o que estaban a facer; a pesar deles mesmos, mostraron a túa inocencia, a túa pureza, e tamén que eras virxe e tomaras carne do sangue puro da Virxe María. Fai, Amor, que nós tamén sexamos como ti: revestidos neste manto de inocencia e pureza.

Oremos

Señor Xesucristo, que coa túa humillación revelaches ao mundo o prezo da redención, outorga aos homes a luz da fe, para que recoñezan en ti o Servo sufrinte de Deus e do home, e para que teñamos o valor de seguir o mesmo camiño que, a través da cruz e da nudez, conduce á vida eterna.

A ti, Xesús, toda honra e toda gloria polos séculos dos séculos. Amén.

VIII. Xesús é flaxelado

Amor, agora non podo dicir como o profeta: non che poderá golpear a desgraza, ningunha calamidade caerá sobre á túa tenda.

Amor por que che golpean tanto? Que fixeches? Que che falta a ti, Amor? A sabedoría, a bondade, a misericordia, fáltache piedade? tal vez che falta amor?

Oremos

Cristo flaxelado, Amor humillado, enche os nosos corazóns co teu amor, fai que recoñezamos nas túas feridas os signos da nosa redención e que, atraídos polas túas feridas, vivamos e morramos contigo, ti que reinas co Pai e o Espírito Santo agora e polos séculos dos séculos. Amén.

IX. Xesús é coroado de espiñas

Amor, quixeches ser coroado de espiñas para coroar ás túas noivas de gloria no paraíso. Amor quen merece máis esta coroa tan penetrante, Amor, oh amante! Amor, eu, eu merézoa: dáma a min, dáma, Amor.

Oremos

Oh Deus, ti quixeches que a cabeza do teu fillo fose coroada con espiñas para arrebatarnos do poder de Satanás; dános a forza para vivir na liberdade real que Jesús nos deu no noso bautismo. Para el, Rey do universo, toda honra e toda gloria polos séculos dos séculos . Amén .

X. Aquí está o home

Aquí está o home. Velaquí Deus home. Mostrándoo aos xudeus, Pilato díxolles : Velaquí o home, e este dille ao Pai con tanto amor, mostrándolle á criatura: Velaquí o home pecador. Velaquí o home salvado. Velaquí o home redimido. Oh Amor, fai que a criatura, redimida a un prezo tan grande, non se perda a si mesma.

Oremos

Oh Deus, ti o inimaxinable, reveláchesche aos apóstolos no rostro dun home transfigurado, e á multitude na cara dun home desfigurado. Dános a mirada do amor, para recoñecer en cada home a túa imaxe, para a gloria de Xesús, o teu Fillo, que vive e reina polos séculos dos séculos. Amén .

XI. A multitude prefire a Barrabás e non a Xesús

Queres deixar contrapoñerche a Barrabás, e con todo, ti es o que trae a morte e dá vida. Permites que prefiran a un que está cheo de malicia e ignorancia. E con todo, ti es Deus de deuses e Señor de señores.

Teñen razón en non querer a Barrabás, porque o seu sangue non beneficiaría en nada a eles.

Mesmo no ceo, antes de que ti viñeses sufrir a paixón por nós, fuches confrontado con Barrabás; entre a túa xustiza e o pecado, fuches proposto ti, oh Verbo. Non é quizais o pecado moi diferente de ti, inocentísimo Verbo, como o era o mesmo Barrabás?

Oremos

Deus, que enviaches ao teu Fillo para salvarnos, concédenos o non preferir nada senón a Cristo; que servíndoo cun só corazón, nos permíta chegar á vida eterna que nos gañou coa súa paixón e a súa morte. Para el, todo honor e toda gloria polos séculos dos séculos. Amén.

XII. A multitude pide a morte de Xesús

Que facedes, ingratos? Dixestes: Bendito o que vén en nome do Señor, e agora dicides: Crucifícalo, crucifícalo!

Demostras que é certo o que dixo a Verdade coa súa boca, que o encomiabas coa boca pero co corazón estabas lonxe del.

Oremos

Oh Cristo, que aceptaches a cruz polas mans dos homes, famentos do sinal do amor salvador de Deus, concédenos a graza da fe no teu amor infinito, para que cheguemos a ser auténticas testemuñas da redención. A ti, Xesús, vítima e sacerdote, todo honro e toda gloria polos séculos dos séculos. Amén.

XIII. Xesús é crucificado entre dous ladróns

Xustamente, Amor, fuches posto no medio dos ladróns: tamén ti, Amor, fuches un ladrón porque lle roubaches ao demo a presa das nosas almas. Agora pódese dicir en verdade, Amor, que deixaches as noventa e nove ovellas, que viñeches buscar a centésima e colocáchela sobre os ombreiros, deixando ás que sempre te eloxiaban para vir rescatar a esta da boca do lobo. Non me sorprende que se faga tanta festa por un pecador, porque o meu Amor descendeu do ceo, e padeceu moito e padecería de novo, mesmo por unha soa alma.

Oremos

Señor, o meu corazón divídese entre o ladrón que maldí e o que ten confianza en ti. Unifícao, Xesús, na confianza. Fai que no momento das miñas rebelións, e das miñas dúbidas, e sobre todo, no momento da miña morte, clame a ti: "Acórdate de min cando veñas ao teu Reino", e que escoite a túa voz dicindo: "Hoxe estarás comigo no paraíso". A ti, Xesús Salvador do mundo, toda gloria e toda honra polos séculos dos séculos. Amén.

XIV. Xesús é baixado da cruz

Amor, adhíreme a ti. Nunca te deixarei. Amor: Se non me adhires a ti, adhírete a min. Ven, Amor: Quero adherirte a min cos tres cravos da fe, a

esperanza e a caridade.

E cando chegue o momento cando te baixen da cruz, Amor, elixe o meu corazón para o teu enterro, e tamén os destas as miñas irmás.

Oremos

Señor Xesucristo, fai que o signo do sepulcro baleiro nos fsle, a nós e ás xeracións futuras; que se converta nunha fonte de fe viva, de xenerosa caridade e de esperanza firme. A ti Xesús, presenza escondida pero vitoriosa na historia do mundo, todo honra e toda gloria polos séculos dos séculos. Amén.

Bendición sobre o pobo.

Descenda, oh Pai, a túa bendición sobre este pobo, que meditou a paixón e morte do teu Fillo, coa esperanza de resucitar con el; que chegue ao perdón e ao consolo, que aumente a fe, que se reforce a nosa certeza da redención eterna.

Por Xesucristo o noso Señor. Amén.

Un astrofísico de Harvard razoa como San Roberto Belarmino para defender a harmonía entre razón e fe

A miúdo preséntase ao cristianismo e a ciencia como fontes opostas de verdade: se cres nunha, debes rexeitar a outra. Pero a realidade é que moitos cristiáns atopan que a ciencia lles axuda a buscar e comprender a verdade, e cren que a razón, o pensamento e a investigación crítica son dons de Deus".

Quen expresa esta opinión é o rabino Geoffrey A. Mitelman, un dos principais blogueros do Huffington Post na área de relixión. Para corroborar esta afirmación, cita o testemuño do astrofísico estadounidense John ZuHone, actualmente profesor no Centro de Astrofísica Smithsonian de Harvard e cun brillante currículo académico previo como investigador no Instituto Kavli de Astrofísica do MIT (Massachusetts Institute of Technology) e no Centro de Voo Espacial Goddard da NASA.

ZuHone fixo unha acheSinai and Synapses, un proxecto do propio Mitelman para favorecer a harmonía entre a relixión e a ciencia no ámbito xudeu.

«Ola. O meu nome é John ZuHone. Son un astrofísico na NASA´s Goddard Space Flight Center e tamén un seguidor de Xesucristo. Durante case toda a miña vida fascinoume a ciencia e crin en Deus.» Isto non sempre foi fácil. Pero deime conta de que a fe cristiá ten en gran consideración a razón, a investigación e a ciencia. San Paulo di: "Examinade cada cousa e mantede o que ten valor" (1 Tes 5, 21). Na súa pequena catequese, Martin Lutero di: "Creo que Deus creoume a min e a todas as criaturas, e deume a razón e os sentidos, aos que preserva". E o Salmista di: "Os ceos proclaman a gloria de Deus, pregoa o firmamento a actividade das súas mans. Un día pásalle a mensaxe a outro día, unha noite infórmalle a outra noite. Sen que falen, sen que pronuncien, sen que se oia a súa voz" (Salmo 19).

Agora ben, todo isto como cristián dime que Deus fálame tanto a través da súa palabra nas Escrituras como a través da natureza, e que podo descubrir a verdade estudando ambas. Aínda que a miña natureza finita e a miña tendencia ao egocentrismo -algo que a Biblia chama "pecado"- implican que a miña comprensión será sempre imperfecta. Se atopo unha contradición entre ambas significa que podo haber malinterpretado a Escritura, ou o que a natureza quere dicirme, ou ambas.

Por exemplo, se as probas demostran claramente que o universo se creou fai millóns de anos, como creo, significa que tal vez debo interpretar doutras maneiras o primeiro capítulo do Xénese. Con todo, en absoluto podería dicir que dubido de que Deus é o Creador. Penso que son dúas cousas distintas.

Deus di mediante o profeta Isaías: "Vide aquí e discutamos xuntos" (Isaías 1, 18). Creo e espero que respondendo a esta chamada de Deus, este Deus que na persoa de Xesucristo morreu e resucitou polos meus pecados, darame a comprensión que necesito para ser non só un mellor científico, senón tamén un mellor seguidor Seu.»

ZuHone, como San Roberto Belarmino

Comentando estas palabras, a Unión de Cristiáns Católicos Racionais (UCCR, unha páxina web que busca tamén a conciliación entre fe e ciencia desde o ámbito católico) destaca que o razoamento de ZuHone "pode axudar a moitas persoas para reflexionar sobre os seus enfoques, a miúdo tan desconfiados cara ao mundo científico. O profesor ZuHone é protestante e seguramente ten máis experiencia directa con ambientes e grupos que senten temor e prexuízos cara á investigación científica".

Efectivamente, isto é menos frecuente no ámbito católico, e como sinala o redactor da UCCR, "as súas palabras traen á mente as reflexións de San Roberto Belarmino (1542-1621), o famoso cardeal que foi un dos responsables do primeiro proceso a Galileo Galilei, cuxo pensamento era, paradoxalmente, 'máis científico' que o do propio investigador pisano, do que ademais era amigo persoal.

De feito, isto é o que escribiu o pai Paolo Antonio Foscarini (carmelita e científico seguido de Copérnico) o 12 de abril de 1615: 'Digo que aínda que se demostrase que o Sol está non centro do mundo e a Terra no terceiro ceo, e que o Sol non rodea a Terra, senón que a Terra rodea o Sol, entón sería necesario explicar con moita atención as Escrituras que din o contrario e dicir máis ben que non as entendemos en lugar de dicir que é falso o que se demostra. Pero eu non crerei niso ata que non me sexa demostrado. É dicir, sen demostración a ciencia non pode afirmarse como verdade e, en caso de demostración, entón hai que crer o que di e mellorar, neste caso, a nosa interpretación das Escrituras, que non son e non queren ser un libro científico'.