viernes, 15 de marzo de 2013

HABEMUS PAPAM


Con estas palabras o Cardeal Protodiácono, anunciaba o pasado mércores, día 13 preto das 8 do serán, que tiñamos Papa, que os cardeais reunidos en Conclave elixiran ao cardeal JORGE MARIO BERGOGLIO, arcebispo de Bos Aires,  como o sucesor de Pedro para rexe-los destinos da Igrexa católica metidos xa na segunda década do século XXI, baixo o nome de FRANCISCO I.
É unha figura destacada de todo o continente e un pastor sinxelo e moi querido na súa diocese, que visitou ao ancho e ao longo, mesmo en metro e en autobús, nos quince anos do seu ministerio episcopal.
«A miña xente é pobre e eu son un deles», dixo máis dunha vez para explicar a opción de vivir nun apartamento e de prepararse a cea el mesmo. Aos seus sacerdotes sempre lles recomendou misericordia, valentía apostólica e portas abertas a todos. O peor que pode suceder na Igrexa, explicou nalgunhas circunstancias, «é aquilo que De Lubac chama mundanidad espiritual», que significa «poñerse a si mesmo no centro». E cando cita a xustiza social, invita en primeiro lugar a retomar na man o catecismo, a redescubrir os dez mandamentos e as benaventuranzas. O seu proxecto é sinxelo: se se segue a Cristo, compréndese que «pisar a dignidade dunha persoa é pecado grave».
A súa biografía oficial é de poucas liñas, polo menos ata o nomeamento como arcebispo de Bos Aires. Chegou a ser un punto de referencia polas súas fortes tomas de posición durante a dramática crise económica que devastou o país en 2001.
Na capital arxentina naceu o 17 de decembro de 1936, fillo de emigrantes piemonteses: o seu pai Mario era contador, empregado en ferrocarril, mentres que a súa nai, Regina Sivori, se ocupaba da casa e da educación dos cinco fillos.
Diplomouse como técnico químico, e elixiu logo o camiño do sacerdocio entrando no seminario diocesano de Vila Devoto. O 11 de marzo de 1958 pasou ao noviciado da Compañía de Xesús. Completou os estudos de humanidades en Chile e en 1963, ao regresar a Arxentina, licenciouse en filosofía no Colexio San José, de San Miguel. Entre 1964 e 1965 foi profesor de literatura e psicoloxía no Colexio da Inmaculada de Santa Fe e en 1966 ensinou as mesmas materias no Colexio do Salvador en Bos Aires. De 1967 a 1970 estudou teoloxía e doutorouse no Colexio San José.
O 13 de decembro de 1969 recibiu a ordenación sacerdotal de mans do arcebispo Ramón José Castellano. Proseguiu a preparación na Compañía de 1970 a 1971 en Alcalá de Henares, en España, e o 22 de abril de 1973 emitiu a profesión perpetua. De novo en Arxentina, foi mestre de novizos en Vila Barilari en San Miguel, profesor na facultade de teoloxía, consultor da provincia da Compañía de Xesús e tamén reitor do Colexio.
O 31 de xullo de 1973 foi elixido provincial dos xesuítas de Arxentina, tarefa que desenvolveu durante seis anos. Despois continuou o traballo no campo universitario e entre 1980 e 1986 é de novo reitor do colexio de San José, ademais de párroco en San Miguel.                         
En marzo de 1986 vai a Alemaña para ultimar a tese doutoral; logo os superiores envíano ao colexio do Salvador en Bos Aires e despois á igrexa da Compañía da cidade de Córdoba, como director espiritual e confesor.
É o cardeal Antonio Quarracino quen o chama como o seu estreito colaborador en Bos Aires. Así, o 20 de maio de 1992 Xoán Paulo II noméao bispo titular de Auca e auxiliar de Bos Aires. O 27 de xuño recibe na catedral a ordenación episcopal de mans do purpurado. Como lema elixe Miserando atque eligendo e no escudo inclúe o cristograma IHS, símbolo da Compañía de Xesús.
Concede a súa primeira entrevista como bispo a un pequeno periódico parroquial, "Estrellita de Belén". É nomeado deseguida vicario episcopal da zona de Flores e o 21 de decembro de 1993 encoméndaselle tamén a tarefa de vicario xeral da arquidiocese. Polo tanto non sorprendeu que o 3 de xuño de 1997 fose promovido como arcebispo coadxutor de Bos Aires. Antes de nove meses, á morte do cardeal Quarracino, sucédelle, o 28 de febreiro de 1998, como arcebispo, primado de Arxentina e ordinario para os fieis de rito oriental residentes no país e desprovistos de ordinario do propio rito.
Tres anos despois, na Casa do concello do 21 de febreiro de 2001, Xoán Paulo II noméao cardeal, asignándolle o título de san Roberto Bellarmino. Invita aos fieis a non acudir a Roma para celebrar a púrpura e a destinar aos pobres o importe da viaxe. Gran chanceler da Universidade Católica Arxentina, é autor dos libros Meditacións para relixiosos (1982), Reflexións sobre a vida apostólica (1986) e Reflexións de esperanza (1992).
En outubro de 2001 é nomeado relator xeral adxunto para a décima asemblea xeral ordinaria do Sínodo dos bispos, dedicada ao ministerio episcopal, encargo recibido no último momento en substitución do cardeal Edward Michael Egan, arcebispo de Nova York, de presenza necesaria no seu país a causa dos ataques terroristas do 11 de setembro. No Sínodo subliña en particular a "misión profética do bispo", o seu "ser profeta de xustiza", o seu deber de "predicar incesantemente" a doutrina social da Igrexa, pero tamén de "expresar un xuízo auténtico en materia de fe e de moral".
Mentres, en América Latina a súa figura faise cada vez máis popular. A pesar diso, non perde a sobriedade de trato e o estilo de vida rigoroso, por algún definido case "ascético". Con este espírito en 2002 declina o nomeamento como presidente da Conferencia episcopal arxentina, pero tres anos despois é elixido e despois reconfirmado por outro trienio en 2008. Entre tanto, en abril de 2005, participa no conclave no que é elixido Benedicto XVI.
Como arcebispo de Bos Aires -diocese de máis de tres millóns de habitantes- pensa nun proxecto misioneiro centrado na comuñón e na evanxelización. Catro os obxectivos principais: comunidades abertas e fraternas; protagonismo dun laicado consciente; evanxelización dirixida a cada habitante da cidade; asistencia aos pobres e aos enfermos. Apunta a reevanxelizar Bos Aires "tendo en conta a quen alí vive, como está feita, a súa historia,". Invita sacerdotes e laicos a traballar xuntos. En setembro de 2009 lanza a nivel nacional a campaña de solidariedade polo bicentenario da independencia do país: duascentas obras de caridade para levar a cabo ata 2016. E en clave continental, alimenta fortes esperanzas no ronsel da mensaxe da Conferencia de Aparecida de 2007, ata o definir "a Evangelii nuntiandi de América Latina".
Ata o inicio da sede vacante era membro das Congregacións para o culto divino e a disciplina dos sacramentos, para o clero, para os institutos de vida consagrada e as sociedades de vida apostólica; do Pontificio consello para a familia e da Pontificia comisión para América Latina.

sábado, 9 de marzo de 2013

Lectio


Lucas foi chamado por Dante o "escriba da mansedume de Cristo" É, de feito, o evanxelista que máis subliña a misericordia do Mestre polos pecadores e o que máis narra escenas de perdón (Lc 7,36-50; 23, 39-43). No evanxeo de Lucas, a misericordia de Deus maniféstase en Xesucristo. Pódese dicir, que o Xesús de Lucas é a encarnación da presenza misericordiosa de Deus entre nós. "Sede misericordiosos, como é misericordioso o voso Pai" (Lc 6,36). Lucas pon de relevo unha imaxe de Deus, xa revelada no Antigo Testamento (Ex 34,6), pero que desgraciadamente parece que fose esquecida polos escribas e fariseos que facían fincapé na imaxe dun Deus "que castiga a culpa dos pais nos fillos" (Ex 34,7). Os fariseos e os escribas, en efecto, presumían de ser xustos aos ollos de Deus, porque non quebrantaban a lei de Deus. Xesús critica esta conduta co seu ensino e co seu modo de obrar. El, o "xusto" de Deus (1Pt 3,18), "recibe os pecadores e come con eles" (Lc 15,2). Pénsese na parábola do publicano que volve á casa dende o templo xustificado, a diferenza do fariseo que se ensoberbeceu diante de Deus xulgando ao seu próximo(Lc 18, 9-14). Xesús fainos ver que o pensar e o obrar de Deus son moi diversos do pensar e obrar humanos. Deus é diverso, e a súa transcendencia maniféstase na misericordia que perdoa as culpas. "O meu corazón conmóvese dentro de min, e as miñas entrañas conmovéronse. Non levarei para efecto o ardor do meu cólera...porque son Deus e non un home; son o Santo no medio de ti e non me comprazo en destruír" (Os 11, 8-9).
Esta parábola do "fillo pródigo", ilumina este rostro do Deus Pai misericordioso. Por isto, algúns refírense a esta narración como "a parábola do Pai pródigo na misericordia e o perdón". A pasaxe evanxélica forma parte dunha cadea de tres parábolas sobre a misericordia, cun preámbulo, que nos fai contemplar a "todos os publicanos e pecadores" que se achegan a Xesús para escoitalo (Lc 15,1). Estes reflíctense no fillo menor, que entra dentro de si e comeza a reflexionar sobre a súa condición e sobre o que perdeu marchando fóra da casa do seu pai (Lc 15,17-20). É interesante ter en conta o verbo "escoitar", que nos leva á escena de María a irmá de Marta, " a cal, sentada aos pés de Xesús, escoitaba a súa palabra" (Lc 10, 39); ou tamén a aquela outra da xente" que viñeran para escoitalo e ser curada das súas enfermidades" (Lc 6,18). Xesús recoñece os seus parentes, non polo lazo do sangue, senón por este comportamento. María, a Nai de Xesús, foi gabada por este comportamento de escoita contemplativa, ela que "gardaba todas estas cousas meditándoas no seu corazón" (Lc 2, 19,51). Isabel proclamaa ditosa porque " creu que se cumprirá o que se lle dixo de parte do Señor" (Lc 1,45), revelado na escena da anunciación (Lc 1, 26.38).
Á misericordia do pai que se conmove (Lc 15,20), contraponse a conduta severa do fillo maior, que non acepta o seu irmán como tal, senón que no diálogo co pai defineo "este fillo teu que malgastou todos os seus bens con prostitutas " (Lc 15,30). Aquí entrevese a conduta dos escribas e dos fariseos que "murmuraban: «Este recibe os pecadores e come con eles..» ". Eles non se mesturan cos "pecadores" considerados inmundos, senón que se distancian deles. A conduta de Xesús é totalmente diversa e é escandalosa aos seus ollos. A Él gústalle entreterse cos pecadores e algunha vez ata se invita pola súa conta a visitar as súas casas e comer con eles. (Lc 19, 1-10). A murmuración dos escribas e fariseos impide a escoita da Palabra.
Moi suxestivo é o contraste entre os dous irmáns. O menor, recoñece a súa miseria e a súa culpa, regresa á casa dicindo: "Pai, pequei contra o ceo e contra ti; xa non son digno de chamarme fillo teu (Lc 15, 18-19,21). O maior, móstranos unha postura de arrogancia, non só con respecto ao seu irmán, senón ata co seu pai! Os seus reproches contrasta moito coa dozura do pai que saíndo da casa, vai ao seu encontro a "pregalo que entre na casa. O pai compórtase de igual xeito cos seus dous fillos, e vai ao encontro deles para facelos entrar na casa (Lc 15, 20, 28). É a imaxe de Deus Pai que nos invita á conversión, a volver a Él: "Volve, apóstata Israel, di o Señor. Non che mostrarei o meu rostro indignado, porque eu son misericordioso, di o Señor. Recoñece, pois, a túa maldade, pois contra o teu Deus pecaches dispersando os teus camiños cara aos estraños, baixo toda árbore frondosa e desoíndo a miña voz. Oráculo do Señor. Volvede, fillos rebeldes - di o Señor - porque eu son o voso dono" (Jer 3, 12 -14).

Lecturas


Primeira Lectura    Xos 5, 9a. 10-12
LECTURA DO LIBRO DE XOSUÉ
O Pobo de Deus celebra a Pascua ao entrar na terra prometida

            Naqueles días, díxolle o Señor a Xosué:
             "Hoxe quiteivos de enriba o oprobio de Exipto".
            Os fillos de Israel acamparon en Guilgal e celebraron a Pascua no décimo cuarto día do mes, polo serán, nas chairas de Iericó.
            No día seguinte á Pascua, comeron dos produtos do país: bolos ácimos e espigas torradas, no mesmo día.
            E, ao día seguinte de comeren do froito da terra, cesou o maná, e en adiante xa non houbo maná para os fillos de Israel: aquel ano comeron do produto da terra de Canaán.

                        Palabra do Señor                             R/. Grazas a Deus

SALMO RESPONSORIAL     Sal 33, 2-3. 4-5. 6-7
R/. (9a): Probade e vede o bo que é o Señor.

Bendigo o Señor en todo instante,
teño sempre na boca a súa loanza.
Eu gloríome no Señor:
que escoiten os humildes e se alegren.

Exaltade comigo o Señor,
loemos xuntos o seu nome.
Eu busquei o Señor, El respondeume,
libroume de todos os temores.

Contempládeo, e quedaredes radiantes,
os vosos rostros non os cubrirá a vergonza.
Este pobre clamou, e o Señor escoitouno,
librouno de todos os apuros.


Segunda Lectura    2 Cor 5, 17-21
LECTURA DA SEGUNDA CARTA DO APÓSTOLO SAN PAULO AOS CORINTIOS
Deus reconciliounos consigo por medio de Cristo

            Irmáns:
            Quen estea en Cristo é unha criatura nova: o que era vello, pasou. Velaí unha realidade nova.
            E todo iso provén de Deus que nos reconciliou consigo por medio de Cristo e nos encomendou o servizo da reconciliación.
            Pois Deus estaba en Cristo reconciliando o mundo consigo, non levando conta dos delitos dos homes e poñendo en nós a mensaxe da reconciliación. Somos, logo, embaixadores de Cristo, coma se Deus vos exhortase por medio noso.
            Pedímosvolo por Cristo: deixádevos reconciliar con Deus. A aquel que non tiña nada que ver co pecado, Deus fíxoo pecado por nós, para que nós nos volvésemos nel xustiza de Deus.

                        Palabra do Señor                             R/. Grazas a Deus


VERSÍCULO    Lc 15, 18
Levantareime e irei onda meu pai e direille:
meu pai, pequei contra o ceo e contra ti.


Evanxeo     Lc 15, 1-3. 11-32
LECTURA DO SANTO EVANXEO SEGUNDO LUCAS
Este teu irmán estaba morto e reviviu

            Naquel tempo, os publicanos e pecadores achegábanse a Xesús para o escoitaren. Por iso os fariseos e letrados murmuraban:
            Este acolle os pecadores e come con eles.
            Entón Xesús contoulles esta parábola:
            Un home tiña dous fillos. O máis novo díxolle ao pai: "Papá, dáme a parte da herdanza que me corresponde". El repartiulles os seus bens. Días despois, este fillo recibiu todo xunto e marchou para un país remoto, onde malgastou a súa fortuna vivindo coma un perdido.
            Despois de o gastar todo, houbo unha gran fame naquela terra, e empezou a pasar necesidade. Entón, acudindo a un natural do país, entrou a servir, e mandouno a unha granxa a coidar os porcos. Alí chegou a ter gana de encher o estómago coas landras que comían os porcos, pero ninguén llas daba.
            Recapacitando, pensou: "Hai que ver! Cantos xornaleiros do meu pai teñen pan a fartar, e eu morro coa fame. Si, vou volver á de meu pai e voulle dicir: Papá, pequei contra o ceo e contra ti; xa non son digno de que me trates coma un fillo, trátame coma un xornaleiro".
            Levantouse e volveu onda seu pai. Aínda estaba lonxe cando este, enxergándoo, saíu emocionado a recibilo, e botándoselle nos brazos, bicouno agarimosamente. O fillo exclamou: "Papá, pequei contra o ceo e contra ti, xa non son digno de que me trates coma un fillo".
            Pero o pai díxolles aos seus criados: "Axiña, sacade a túnica mellor e vestídella; poñédelle un anel na man e calzado nos pés.
            Preparade un cuxo cebado para comelo e facer unha gran festa. Porque este fillo meu estaba morto e volve á vida, estaba perdido e atopámolo". E empezou a festa.
            Pero resulta que o fillo máis vello estaba na leira e cando viña para casa, oíu a música e mailo baile. Chamou por un criado e preguntoulle que pasaba.
            O criado contestoulle: "Éche que volveu teu irmán, e teu pai mandou matar o cuxo cebado por recuperalo san e salvo". Entón alporizouse moito, e non quería entrar.
            Pero o pai, saíndo, intentouno convencer. El díxolle: "Tantos anos como levo servíndote sen che faltar nunca en nada, e nunca un cabrito me deches para troulear cos meus amigos; e agora resulta que vén ese teu fillo, que queimou os teus bens con mulleres de mala vida, e matas o cuxo cebado".
            O pai contestoulle: "Meu fillo, ti sempre estás comigo e todo o meu é teu, que menos que celebrar unha festa cheos de alegría, xa que ese teu irmán estaba morto e volve á vida, estaba perdido e atopámolo?".

                        Palabra do Señor                             R/. Loámoste, Cristo

domingo, 3 de marzo de 2013

Lecturas

Primeira Lectura     Ex 3, 1-8a. 13-15
LECTURA DO LIBRO DO ÉXODO
"Eu son" mandoume onda vós

            Naqueles días, Moisés pastaba os rabaños do seu sogro Ietró, sacerdote de Madián. Levaba polo deserto os rabaños, e unha vez chegou ata a montaña de Deus, o Horeb. Nunha labarada, no medio dunha silveira, apareceulle o anxo do Señor. Moisés reparou na silveira que ardía e que non se consumía, e dixo para si:
            Voume chegar alá, para observar este fenómeno e saber por que non se consome a silveira.
            En vendo o Señor que Moisés se achegaba para mirar, chamouno desde a silveira:
            Moisés!, Moisés!
            El respondeu:
            Aquí estou.
            Díxolle Deus:
            Non te achegues aquí. Tira as sandalias dos pés, pois o sitio onde estás é terra sagrada.
            E engadiu:
            Eu son o Deus de teu pai, o Deus de Abrahán, de Isaac e de Xacob.
            Moisés tapou a cara, polo medo de ver a Deus.
            O Señor díxolle:
            "Teño visto as miserias do meu pobo en Exipto, oín as súas queixas contra os seus opresores, coñezo os seus sufrimentos. Vou baixar e libralos do poder dos exipcios, e levalos desta terra a unha terra boa e largacía".
            Moisés replicou:
            "Xa me estou vendo chegar onda os israelitas e dicíndolles: O Deus de vosos pais mándame onda vós. Mais eles preguntaranme: E cal é o seu nome? Que lles direi eu entón?"
Deus respondeulle a Moisés:
            "Eu son o que son".
            E engadiu:
            "Diraslles así aos israelitas: Eu son mándame onda vós".
            E mandoulle aínda:
            "Diraslles tamén aos israelitas: O Señor, o Deus de vosos pais, o Deus de Abrahán, de Isaac e de Xacob mándame onda vós. Ese será o meu nome para sempre. Por el invocaranme todas as xeracións.

                        Palabra do Señor                             R/. Grazas a Deus


SALMO RESPONSORIAL     Sal 102, 1-2. 3-4. 6-7. 8 e 11
R/. (8a): O Señor é misericordioso e clemente.

Alma miña, bendí o Señor
e todo o meu ser, o seu santo nome.
Alma miña, bendí o  Señor,
non esquezas os seus beneficios.

El perdoa as túas culpas
e sanda as túas doenzas;
rescata a túa vida da morte
e coróate de amor e de tenrura;

O Señor fai xustiza
e defende o dereito do oprimido.
Amosoulle a Moisés os seus camiños,
ós fillos de Israel as súas fazañas.

O Señor é misericordioso e clemente,
tardo á ira e rico en mercés.
Canto se alza o ceo sobre a terra,
así é grande o seu amor para os que o temen.


Segunda Lectura     1 Cor 10, 1-6. 10-12
LECTURA DA PRIMEIRA CARTA DO APÓSTOLO SAN PAULO AOS CORINTIOS
A vida do pobo no deserto con Moisés escribiuse para a nosa conversión

            Irmáns:
            Non quero, irmáns, que ignoredes que os nosos pais estiveron todos baixo a nube; que todos pasaron polo medio do mar; que, na nube e no mar, todos recibiron o bautismo de Moisés; que todos comeron o mesmo alimento espiritual pois bebían da pedra espiritual que os acompañaba: e esa pedra era Cristo .
            Pero, con todo, a maior parte deles non lle agradou a Deus, xa que os seus cadáveres ficaron estrados polo deserto.
            Isto sucedeu coma un exemplo para nós, a fin de que non teñamos degoiros do mal, coma eles os tiveron.
            Nin murmuredes, coma algúns deles e pereceron vítimas do Exterminador.
Isto sucedeulles a eles como exemplo, e escribiuse para o noso escarmento: para nós, que vivimos na fin dos tempos. De xeito que o que crea estar de pé, teña coidado de non caer!

                        Palabra do Señor                             R/. Grazas a Deus


VERSÍCULO   Mt 4, 17

Facede penitencia, di o Señor;
está cerca o Reino dos Ceos.


Evanxeo     Lc 13, 1-9
LECTURA DO SANTO EVANXEO SEGUNDO LUCAS
Se non facedes penitencia, todos pereceredes

            Naquel intre presentáronse algúns para contarlle a Xesús o caso aquel de cando Pilato mesturara o sangue duns galileos co dos sacrificios que ofrecían.
            El respondeulles:
            Coidades que eses galileos eran máis pecadores cós demais, porque acabaron así? Non tal, e asegúrovos que como non vos arrepintades acabades todos igual. Seica pensades que aqueles dezaoito que morreron esmagados pola torre de Siloé eran máis culpables cós outros habitantes de Xerusalén? Non tal, e asegúrovos que, se non vos arrepentides, todos acabaredes igual.
            E púxolles esta parábola:
            Un home tiña unha figueira plantada na súa viña; foi ver se tiña froitos e non llos atopou. Díxolle ao viñateiro: "Xa hai tres anos que veño buscar froito nesta figueira e non llo atopo. Córtaa, para que vai cansar máis a terra?" El respondeulle:
            "Señor, déixaa aínda un ano máis; vou ver se eu lle cavo un pouco arredor e lle boto esterco; a ver se así dá froito...; e, onde non, pódela cortar".

                        Palabra do Señor                             R/. Loámoste, Cristo